Merhaba değerli dostlarım,
Tahmin edebiliyorum yazımızın başlığını görünce ne adeti bu diye merak etmiş olabilirsiniz ve aklınızdan denizci karavanası olabileceği geçmemiştir ve aklınıza ilk olarak “TORNAÇARK” yazınca bir gemi parçası geminin motoru, pervanesi veya şaftı ile ilgili dönen bir mekanizma olarak düşündüğünüzü hisseder gibiyim.
Aslında haklısınız. O zaman anlatmaya başlayalım.
Denizciliğin alfabesinde “TORNAÇARK” etmek uzun süre duran makinenin dişli kutusu ya da türbin gibi parçalarının bakım öncesi kontrolü için kullanılmasıdır.
Fakat size denizcilik jargonunda “TORNAÇARK” ın başka ne anlama geldiğini, neyi hatırlattığını aşağıdaki satırlarda açıklamaya çalışacağım.
Donanma gemilerinde her Pazartesi, ticari gemilerde Pazar günü kuru fasulye, pilav, hoşaf veya yanında turşu yeme geleneği vardır.
Allah durup dururken bu nereden gelir diye soru sorar gibisiniz?
Anlatalım bilgilendirelim değerli okurlarımızı
Haftanın belirli bir günü, belirli bir yemeğin yenilmesi adeti uzun yıllardır gerek ticari gerekse askeri bahriyede uygulanmaktadır
Gemilerdeki yaşam koşulları karadaki yaşam koşullarından daha farklı olduğu için birtakım sebepler kuru fasulye yemeğini daha özel hale getirmiştir...
Pazartesi günleri kuru fasulye yeme, Türk deniz kuvvetlerinde bahriye adeti olarak sürdürülen bir gelenektir.
Özellikle pazartesi gününün seçilmesi ve pişen yemeğin kuru fasulye olmasının ise iki temel nedeni vardır:
Birincisi, gemilere erzak haftalık olarak pazartesi günü alınır.
Çünkü pazartesi “TORNAÇARK” günüdür ve haftalık mesainin başlangıcıdır. her günün yemeği için de bir önceki günden hazırlık yapılır ( Baklagillerin bir gece önceden ıslatılması şartı ile...).
Pazar günü yemek hazırlamak için yeteri kadar taze erzak kalmamış olduğundan, ertesi güne pişirmek için kuru bakliyat kullanılır ve hazırlaması diğerlerine göre daha kolay olan, kolay hazmedilen ve kolay kolay bozulmayan kuru fasulye bu noktada en mantıklı seçenektir.
Eskiden gemilerde buzdolabı olmadığından dolayı da etsiz pişirilmiş ve küçük taneli olanı en geleneksel olanıdır...
İkinci neden ise, savaş gemileriyle haftalarca, hatta aylarca süren uzun seyirlere çıkılmasından dolayıdır.
Uzun süre denizde kalmak zaman algısını zayıflattığından personele hafta başını hatırlatmak için pazartesi günleri kuru fasulye çıkarılır.
Ayrıca sürekli açık denizde bulunmak belli bir noktadan sonra taze su tüketimini azalttığından, suni olarak damıtılmış su tüketimi artar.
Saf su, mineral bakımından zengin olmadığı için, personel hazımsızlık çekebilir.
İşte bu noktada, kuru fasulye hem hazmı kolaylaştıran bir yemek olduğundan, hem de protein ve lif kaynağı olduğundan pazartesi günlerinin vazgeçilmez ve geleneksel yemeği haline gelmiştir..
Ticari gemilerde Pazar günleri tercih edilmesinin ana nedeni ise;
Hafta sonuna doğru gemideki taze sebzeler tükenir. Pazar’ın tatil günü olması sebebiyle hazırlığı kolay, besleyici bir seçenek olması nedeniyle yeni erzak alımı yapılana kadar veya hafta sonu dinlenme moduna geçildiğinde, kuru gıdalarla hazırlanan en lezzetli ve doyurucu yemek kuru fasulye ve pilav yenir.
Yabancı personelle işletilen gemilerde ise genellikle pizza yenir.
Personelin, günleri takibini kolaylaştırmak için bu yönde bir uygulama geçmişten günümüze kadar gelmiştir.
Bizlerde “TORNAÇARK” adetini Kuru Fasulye+Pilav+Hoşaf+Turşu menüsü ile deniz dostlarımız ile devam ettirmeye çalışıyoruz.
Bizlere ev sahipliği yapan deniz dostlarımız Hüseyin Seymen, Haşmet Öyken, İnanç Kendiroğlu ve Zeki Gürses’e çok teşekkür ediyorum.
Ve denizciler bilir arada sırada “TORNA ÇARK” etmek bizlere iyi gelir
Yeni “TORNAÇARK” larda buluşmak ümidiyle hepinizi sevgi ve saygıyla selamlıyorum.
Allah selamet versin…