Milyonlarca emekli ve çalışanı ilgilendiren maaş sisteminde yeni bir dönemin kapısı aralanıyor. Sabah Gazetesi’nin aktardığına göre; emekli aylığı hesaplama yöntemi, zam sistemi ve prim gün hesabında değişiklik için teknik düzeyde çalışmalar başlatıldı. Amaç, mevcut sistemdeki dönemsel farklılıkları ve maaş dengesizliklerini ortadan kaldırmak.
17 MİLYONA YAKIN DOSYA İÇİN YENİ DÜZENLEME
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında emekli, dul ve yetim aylığı alan dosya sayısının 17 milyona yaklaştığı ifade ediliyor. Bu geniş kesimi etkileyen sistemde, farklı uygulamalardan kaynaklanan eşitsizliklerin giderilmesi için teknik hazırlık yapıldığı belirtiliyor.
ÜÇLÜ HESAPLAMA SİSTEMİ MASADA
Mevcut uygulamada emekli maaşları üç ayrı döneme göre hesaplanıyor:
- 1999 öncesi dönem
- 2000-2008 arası dönem
- 2008 sonrası dönem
Bu dönemlerde farklı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve hesaplama yöntemleri kullanılıyor. Uzmanlara göre bu durum, benzer prim ve çalışma süresine sahip emekliler arasında maaş farklılıklarına yol açıyor.
Reform kapsamında:
- Tek bir hesaplama formülüne geçilmesi
- Prim esasına dayalı sabit bir aylık bağlama oranı uygulanması
seçenekleri üzerinde duruluyor. Amaç, sistemi sadeleştirerek gelir adaletini artırmak.
ZAM SİSTEMİNDE ORTAK FORMÜL TARTIŞMASI
Hâlihazırda:
- SSK ve Bağ-Kur emeklileri maaş artışını 6 aylık enflasyon oranına göre,
- Memur emeklileri ise toplu sözleşme hükümlerine göre alıyor.
Bu durum, farklı emekli grupları arasında zam oranlarının ayrışmasına neden oluyor.
Yeni modelde:
- Tüm emekliler için ortak artış formülü oluşturulması,
- Ya da maaşların aylık enflasyona göre güncellenmesi
gibi öneriler gündemde.
ÇALIŞMA GÜN SAYISININ ETKİSİ ARTABİLİR
Mevcut sistemde yatırılan prim tutarı maaş hesaplamasında belirleyici unsur olurken, çalışma gün sayısının etkisinin sınırlı kaldığı değerlendiriliyor.
Yeni düzenleme ile:
- Çalışma süresinin maaşa etkisinin artırılması,
- Sistemde daha uzun süre kalmanın teşvik edilmesi
hedefleniyor.
EMEKLİLİK YILINA BAĞLI FARKLAR AZALTILACAK
Emekli olunan yıl ile sonraki yıllar arasında oluşan maaş farklarının, güncelleme katsayısında kullanılan enflasyon ve büyüme verilerinden kaynaklandığı belirtiliyor.
Bu kapsamda:
- Sabit bir güncelleme katsayısı belirlenmesi,
- Yıllar arası maaş farklarının azaltılması,
- Emeklilik tarihine bağlı tartışmaların sınırlandırılması
amaçlanıyor.
TABAN MAAŞ UYGULAMASI YENİDEN MASADA
2019’dan bu yana uygulanan taban maaş düzenlemesi, düşük aylık alan emekliler için avantaj sağladı. Ancak tabanın hemen üzerinde maaş alanlarda dengesizlik tartışmaları gündeme geldi.
Alternatif seçenekler arasında:
- Taban maaş uygulamasının kaldırılması ve kök aylıklara kademeli artış yapılması,
- Mevcut sistem korunarak ara gelir gruplarına ek düzenleme getirilmesi
yer alıyor.
SSK VE BAĞ-KUR EŞİTLİĞİ GÜNDEMDE
2008 yılında SGK çatısı altında birleşen sistemde norm birliği tam anlamıyla sağlanmış değil. Emeklilik şartları ve aylık hesaplamalarında farklılıklar sürüyor.
Reform kapsamında:
- SSK ve Bağ-Kur emeklileri için maaş bağlama sisteminin eşitlenmesi,
- Bağ-Kur’da 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne düşürülmesi
seçeneklerinin de değerlendirildiği belirtiliyor.