Emeklilik sisteminde kapsamlı bir değişiklik için düğmeye basıldı. Ankara kulislerine yansıyan bilgilere göre, Cumhurbaşkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile AK Parti koordinasyonunda yeni bir emeklilik reformu üzerinde çalışılıyor. Özellikle en düşük maaş uygulamasına yönelik artan tepkiler sonrası, hem maaş hesaplama sistemi hem de sosyal yardımlar için köklü bir revizyon gündeme geldi.
TABAN EŞİTLEME SİSTEMİ DEĞİŞİYOR
AK Parti’nin 2008 yılında hayata geçirdiği ve maaşları alt seviyede dengeleyen sistemin değiştirilmesi planlanıyor. Mevcut uygulama, en düşük emekli aylıklarını tabanda eşitlerken, uzun yıllar yüksek prim ödeyenlerle düşük prim yatıranlar arasındaki farkın kapanmasına yol açtığı gerekçesiyle eleştiriliyor.
İddialara göre yeni model, 2026’nın ikinci yarısında devreye alınacak ve 2027 yılında tamamen tamamlanacak.
Yeni sistemde:
- Prim ödeme gün sayısı
- Yatırılan prim tutarı
maaş hesaplamasında çok daha belirleyici olacak. Böylece yüksek prim ödeyenlerle düşük prim yatıranlar arasındaki maaş farkının yeniden açılması hedefleniyor.
EMEKLİ GELİRİNDE GERİLEME DİKKAT ÇEKİYOR
Veriler, emekli maaşlarının alım gücündeki değişimi de ortaya koyuyor. Yaklaşık 20 yıl önce en düşük emekli aylığı asgari ücretin yüzde 47 üzerinde bulunurken, bugün bu oran asgari ücretin yüzde 35’ine kadar gerilemiş durumda.
2019 yılında en düşük maaşı alan emekli sayısı 800 bin civarındayken, günümüzde bu sayı 5,7 milyona yükseldi.
Öte yandan:
- 20-25 bin lira bandında maaş alanların sayısı 9,3 milyona ulaştı
- Toplam emeklilerin yüzde 90’ı 25 bin lira ve altında gelirle yaşamını sürdürüyor
Bu tablo, sistemde yeni bir düzenleme ihtiyacını güçlendiren unsurlar arasında gösteriliyor.
ZAM FARKI UYGULAMASI MASADA
Emeklilere yapılan zam oranlarındaki farklılık da yeni düzenlemede ele alınacak başlıklar arasında.
Son artış döneminde:
- Memur emeklilerine yüzde 18,6 oranında zam
- SSK ve Bağ-Kur emeklilerine yüzde 12,19 zam
yapılmıştı.
Yeni modelle birlikte bu ayrımın ortadan kaldırılması ve zam oranlarında eşitlik sağlanması gündeme gelebilir.
SOSYAL YARDIMLARDA GELİR VE KONUT KRİTERİ
Sadece maaş sistemi değil, sosyal yardımlar da yeniden yapılandırılacak. İddialara göre:
- Kendi evinde oturan emekli ile kirada yaşayan emekli arasında yardım açısından ayrım yapılacak
- Yardım kolileri ve kömür dağıtımı yerine ihtiyaca göre kullanılabilecek destek kartları verilecek
Özellikle büyükşehirlerde ikamet eden ve evi bulunmayan düşük gelirli emeklilere kira desteği sağlanması planlanıyor.
Ayrıca yeni modelde hane içindeki toplam gelir dikkate alınacak. Örneğin:
- Kök maaşı 11 bin lira olan ve başka geliri bulunmayan bir emekliye
- Kira desteği verilerek
- Toplam aylık gelirinin 22 ila 28 bin lira aralığına çıkarılması hedefleniyor
Bu düzenlemeyle sosyal yardımların daha hedefli ve adil dağıtılması amaçlanıyor.