Mevcut yasal düzenlemelere göre kira bedeline yılda sadece bir kez zam yapılabilir. Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa bu zam oranı da Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 12 aylık ortalama TÜFE oranını geçemez. Ara zam teklifleri geçersizdir. Kiralanan konut satılsa bile kiracının 6 ay boyunca evde kalma hakkı vardır. Ancak yeni ev sahibinin konutu kendisi veya birinci derece yakını için “ihtiyaç” nedeniyle kullanması durumunda bu süre sonunda tahliye talep edebilir. Aksi takdirde mevcut sözleşme geçerli olur. Kiracı, 12 yıla kadar aynı evde kalabilir.
‘Tahliye taahhüdü tuzak’
Kiracılara imzalatılmak istenen “boş tarihli tahliye taahhütnameleri” geçerlidir. Bu yüzden tarih kısmı boş olsa bile dikkatli olunmalı. Ancak tahliye taahhüdünü sadece eşlerden biri imzaladıysa, bu belge geçersiz sayılır. Noter aracılığıyla ihtar çekilmesi gerekir. Ev sahibi, bazı haklı gerekçelerle kiracıyı tahliye ettirebilir. Bu gerekçeler, kirayı sürekli geç ödeme veya eksik ödeme. Kirayı ev sahibine ait olmayan bir IBAN’a yatırmak. Aidatların düzenli ödenmemesi. Farklı aylara ait iki kez noter aracılığıyla ihtar alınması. Kiranın elden ödenmesine rağmen yazılı belge (makbuz) alınmaması. Yasal kira artışının yapılmaması. Noter onaylı tahliye taahhüdü imzalanmış olması. Kiracının başka boş ya da kirada evi bulunması. Ev sahibinin veya birinci derece yakınının konuta ihtiyaç duyması. Yeni ev sahibinin konuta ihtiyacı olması. Evde ciddi tadilat gereksinimi bulunması. Komşulara rahatsızlık verilmesi. Eve zarar verilmesi konularında tahliye edebilir.
‘İhtiyaç’ nedeniyle tahliye
Borçlar Kanunu’na göre, bir kiracı aynı evde 10 yıl sözleşme süresi uzatılarak kaldıysa, ev sahibi ‘bildirim’ yoluyla ek bir gerekçe göstermeden tahliye talebinde bulunabilir. Bu süre, ilk sözleşmeden itibaren toplamda 12 yılı bulan kiracılar için kritik. Eğer ev sahibi, ‘ihtiyaç nedeniyle’ kiracıyı tahliye ettirdikten sonra evi başka birine kiraya verirse, eski kiracının dava açarak tazminat alma hakkı doğar. Kiracı 5 yılı doldurduysa, kira bedeli yeniden değerleme davasıyla mahkemece belirlenebilir. Bu durumda emsal kira bedellerine göre yüzde 10-20 arasında indirim alınabilir. Ev sahibinin yasaya aykırı zam yapması durumunda, kiracı son 5 yıla kadar olan fazla ödemelerini mahkeme yoluyla geri talep edebilir.