İŞVERENSEN Konfederasyonu Genel Başkanı Barış Ay, krediye erişimin önündeki bürokratik ve mevzuattan kaynaklanan sorunların kaldırılması, kredi vadelerinin yeniden uzatılması ve yatırım yapmak isteyen esnafın desteklenmesi çağrısında bulundu. Barış Ay, işveren esnaf ve sanatkârların finansmana erişimde yaşadığı sorunlara ilişkin kapsamlı bir değerlendirmede bulundu. Esnaf Kefalet Kooperatifleri aracılığıyla kullandırılan Hazine destekli kredilerde limitlerin artırılmasının önemli bir adım olduğunu belirten Ay, mevcut sistemde yaşanan yapısal sorunların çözülmediği sürece kredi limitlerindeki artışın tek başına yeterli olmayacağını ifade etti. Türkiye ekonomisinin üretim, ticaret ve istihdam yükünü büyük ölçüde esnaf ve sanatkârların omuzladığını belirten Ay, ekonomik şartların her geçen gün ağırlaştığı bir dönemde finansmana ulaşmanın işletmeler açısından hayati önem taşıdığına dikkat çekti.
‘Esnaf finansmana ulaşamıyor’
Barış Ay, İŞVERENSEN olarak sahadan gelen talepleri yakından takip ettiklerini belirterek, “Esnafımız devletten hibe istemiyor. Ayrıcalık talep etmiyor. Üretmek, yatırım yapmak, işletmesini ayakta tutmak ve çalışanına ekmek vermek için uygun şartlarda krediye ulaşmak istiyor. Ancak bugün uygulanan birçok düzenleme, esnafımızın finansmana erişimini zorlaştırıyor” dedi. Kredi limitlerindeki artışın olumlu olduğunu ancak kredi kullanma şartlarının ağırlaşmasının binlerce işletmeyi sistemin dışında bıraktığını söyleyen Ay, özellikle ekonomik daralmanın yaşandığı dönemlerde esnafın daha fazla desteğe ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Barış Ay, en önemli sorunlardan birinin Bağ-Kur ve SGK prim borçları nedeniyle kredi kullanılamaması olduğunu belirtti. Ekonomik sıkıntılar nedeniyle prim borçlarını ödeyemeyen birçok esnafın tam da bu dönemde krediye ihtiyaç duyduğunu dile getiren Ay, “Geçmiş yıllarda uygulanmayan bu şart nedeniyle bugün binlerce işveren esnafımız krediye ulaşamıyor. Prim borcu bulunan bir işletmenin finansmana erişiminin tamamen engellenmesi, sorunu çözmek yerine daha da büyütüyor. Esnaf borcunu ödeyemediği için kredi alamıyor, kredi alamadığı için de borcunu kapatamıyor. Bu durum adeta bir çıkmaz sokağa dönüşmüş durumda” ifadelerini kullandı.
SGK’lı çalışan esnaf mağdur
Sahadan kendilerine en fazla iletilen şikâyetlerden birinin de SGK’lı çalışan esnafların kredi kullanamaması olduğunu belirten Ay, ekonomik şartlar nedeniyle kendi işyerinde sigortalı çalışan birçok esnaf bulunduğunu söyleyerek, “Aynı vergiyi veren, aynı odaya kayıtlı olan iki esnaftan yalnızca biri kredi kullanabiliyor. Diğeri ise SGK’lı olduğu gerekçesiyle sistem dışında bırakılıyor. Bu uygulama hem hakkaniyet ilkesine hem de eşitlik anlayışına aykırı bir durum oluşturuyor” dedi. Barış Ay, NACE kodlarına göre uygulanan farklı kredi politikalarının da ciddi mağduriyet yarattığını ifade etti. Fotoğrafçılar, emlakçılar, çevirmenler ve birçok hizmet sektöründe faaliyet gösteren esnafın daha düşük limitlerle karşı karşıya kaldığını belirten Ay, “Vergisini ödeyen, ticaretini yapan, ülke ekonomisine katkı sağlayan her esnaf aynı haklardan yararlanmalıdır. Meslek grupları arasında ayrım yapılması doğru değildir. Esnaf arasında ayrım yapılması adalet duygusunu zedeliyor” diye konuştu. Esnafın yatırım yapmasının önündeki engellerden birinin de ticaret şirketine ortak olma durumu olduğunu belirten Ay, kendi işletmesini sürdüren ancak aynı zamanda bir şirkete ortak olan esnafların kredi kullanamadığını hatırlatarak, “Bir esnafın şirket ortağı olması onun esnaflık vasfını ortadan kaldırmaz. Tam tersine yatırım yapma isteğini gösterir. Geçmişte olmayan bu uygulamanın bugün engel olarak karşımıza çıkması kabul edilemez. Yatırım yapan değil, yatırım yapmayan ödüllendirilmiş oluyor” dedi. Barış Ay, aynı hanede yaşayan aile bireylerinden yalnızca bir kişinin kredi kullanabilmesine ilişkin uygulamanın özellikle genç girişimcileri olumsuz etkilediğini söyledi. Bir örnek veren Ay, “Baba bakkal işletiyor ve kredi kullanıyor. Aynı evde yaşayan oğlu ise kendi adına kırtasiye açıyor. Vergisi ayrı, sicili ayrı, işletmesi ayrı olmasına rağmen yalnızca aynı adreste yaşadığı için kredi kullanamıyor. Böyle bir uygulama gençlerin yatırım yapmasını engelliyor” dedi.
‘Kredi vadeleri uzatılmalı’
Kredi limitleri kadar vadelerin de önem taşıdığına dikkat çeken Barış Ay, geçmiş yıllarda işletme kredilerinin beş yıl, araç kredilerinin yedi yıl, işyeri edinme kredilerinin ise on yıl vadeyle kullandırıldığını hatırlattı. Yeni düzenlemelerle vadelerin kısaltıldığını belirten Ay, “Artan maliyetler karşısında esnafımızın aylık ödeme yükü ağırlaşıyor. Vadelerin yeniden uzatılması hem geri ödeme performansını artıracak hem de işletmelerin nefes almasını sağlayacaktır” ifadelerini kullandı. Araç kredilerinin yalnızca ulaşım sektöründeki esnaflarla sınırlı tutulmasının da doğru olmadığını belirten Ay, birçok meslek grubunda aracın lüks değil üretimin temel unsuru olduğunu ifade ederek, “Seyyar pazarcı da, manav da, birçok küçük işletme sahibi de ticari aracını kullanmadan faaliyetini sürdüremez. Araç işin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu nedenle araç kredileri yalnızca ulaşım sektörüne değil, gerçekten ihtiyacı bulunan tüm esnaf ve sanatkârlara açılmalıdır” dedi. Barış Ay, mevcut kredi limitlerinin enflasyon karşısında eridiğini belirterek ekonomik veriler üzerinden değerlendirmelerde bulundu. Geçtiğimiz yıl bir milyon liralık işletme kredisinin bugünkü alım gücünü kaybettiğini ifade eden Ay, motorin fiyatlarının yaklaşık iki katına çıktığını, kira, enerji, personel ve ürün maliyetlerinin de ciddi şekilde arttığını ifade ederek, “Bugün bir milyon lira geçen yılın bir milyon lirası değil. Kredi limitleri enflasyon ve piyasa şartlarına göre düzenli olarak güncellenmeli, esnafın gerçek finansman ihtiyacını karşılayacak seviyeye yükseltilmelidir” dedi.