"Bir kilometre taşı daha tamamlandı"

Test faaliyetine liderlik eden Baykar Yönetim Kurulu Başkanı ve Teknoloji Lideri Selçuk Bayraktar, "Bir kilometre taşı daha tamamlanmış oldu. Yürekten tebrik ediyorum sizleri arkadaşlar" diyerek test ekibini tebrik etti.

Milli mühimmatların entegrasyonu hız kazandı

Bayraktar Kızılelma, daha önce GÖKDOĞAN hava-hava füzesi, TOLUN, TEBER-82 KGK ve LGK-82 mühimmatlarıyla gerçekleştirdiği atış testlerini başarıyla tamamladı. JET-230 süpersonik füzesi ile de hedefini başarıyla vuran Bayraktar Kızılelma’ya milli mühimmatların entegrasyonu hız kazandı. Türkiye’nin ilk insansız savaş uçağı, böylece farklı hedeflere karşı etkinliğini artırıyor.

'YERLİLİK VE MİLLİĞE ÖNEM VERDİK'

Türksat 6A için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'ndaki çalışmaların, 15 Aralık 2014'te başladığını ve yaklaşık 10 yıl sürdüğünü belirten Bakan Uraloğlu, 21 Mayıs 2015'te Türksat ve Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) iş birliğiyle TUSAŞ tesislerinde kurulan Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'nin (USET) açılmasıyla çalışmalara başlandığını hatırlattı. Türksat 6A Projesi kapsamında yerlilik ve milliğe önem verdiklerini vurgulayan Bakan Uraloğlu, "Yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranına ulaştırdığımız uydumuz için 84 yerli ve milli uydu ekipmanın üretimi yapıldı. TÜBİTAK UZAY, ASELSAN, CTech ve TUSAŞ'ın ürettiği bileşenler test edilip uyduya entegre edildi. Tüm testleri başarıyla geçen uydumuzu, ABD'nin Florida Eyaleti'ndeki Cape Canaveral Uzay Üssü'ndeki Space X tesislerinden 9 Temmuz 2024'te uzaya fırlattık. 28 Aralık 2024'te ise nihai görev yörüngesi olan 42 derece doğu boylamına ulaşan uydumuzun ilk test yayınını da 17 Şubat 2025'te gerçekleştirdik. Böylece Türksat 6A ile ülkemizi haberleşme uydusu tasarlayıp üretebilen dünyadaki 11 ülke arasına taşıdık" ifadelerini kullandı.

'TÜRKSAT'IN SUNDUĞU HİZMET KAPASİTESİ ARTTI'

Bakan Uraloğlu, Türkiye'nin uydu serüveninin 1994'te Türksat 1B uydusuyla başladığını anımsatarak, "Bugün Türksat; 31, 42 ve 50 derece yörüngelerindeki 6 aktif uyduyla, dünya uydu operatörleri arasında yer alıyor. Jeosenkron yörüngede görev yapan Türksat 6A, başta televizyon yayıncılığı olmak üzere acil durum haberleşmesi gibi kritik hizmetleri geniş bir coğrafyada sunuyor. Türksat 6A sayesinde televizyon yayını yapan uydular yedeklenebilir hale gelirken Türksat'ın sunduğu hizmet kapasitesi de arttı" açıklamasında bulundu.

Türksat 6A ile birlikte Türkiye'nin kapsama alanını dünyanın en uzak noktalarına taşıdıklarını ifade eden Bakan Uraloğlu, "Uzay vatanımızdaki egemenliğimizi, teknoloji ihraç eden kabiliyetimizle birleştirdik. Bugün Türksat, sadece bir uydu operatörü değil, yurt dışında tercih edilen ve güven duyulan bir teknoloji markası haline geldi. Pakistan, Hindistan, Nepal, Bangladeş, Myanmar, Tayland, Malezya ve Endonezya ile Sri Lanka'nın önde gelen platformu Freesat Lanka'nın 50 kanalını Türksat 6A'nın hizmet kapsamına dahil ettik. Bugün yalnızca Türksat 6A üzerinden Güney Asya kapsamasındaki 10 ülkede 69 televizyon kanalına yayın hizmeti sunuyoruz. Tüm TÜRKSAT uydularımız ise artık 111 ülkede 5,5 milyar nüfusa hitap ediyor" dedi.

'YURT DIŞI MERKEZLİ KANAL SAYISINDAKİ ARTIŞ REKOR DÜZEYDE OLDU'

Türksat uyduları üzerinden yayın yapan toplam TV kanal sayısının da 532'ye ulaşarak 10 yılın en yüksek seviyesine çıktığını kaydeden Bakan Uraloğlu, "Türksat 6A uydusunun hizmete girmesiyle sağlanan Güney Asya açılımı, Türksat'ın küresel yayıncılık pazarındaki büyüme ivmesini tarihi bir rekor taşırken, Türksat uyduları üzerinden yayın yapan kanal sayısı sadece bir yılda yüzde 20'lik artış yakaladı. Yurt dışı merkezli kanal sayısındaki artış ise 5 yılda yüzde 50 gibi rekor düzeyde oldu" dedi.

'7A UYDUSU, TÜRKİYE'NİN DİJİTAL GELECEK VİZYONUNUN TAŞIYICISI OLACAK'

Bakan Uraloğlu, 2020 yılı sonunda 114 olan yabancı menşeli kanal sayısının da 2025 yılı sonu itibarıyla 171'e yükseldiğini de belirterek, söz konusu artışla Türkiye'nin uydu hizmetleri ihracat hacminin de rekor düzeye taşındığını ifade etti. Uraloğlu, Türksat'ın uzaydaki haberleşme kapasitesini artırma hedefi kapsamında Türksat 7A'ya ilişkin finansman desteğini kapsayan protokolün, Türksat ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığı arasında 19 Haziran 2025’te imzalandığını belirterek, protokol ile Türksat 7A'nın yapım sürecine yönelik olarak Bakanlık tarafından sağlanacak desteğin çerçevesinin belirlendiğini ifade etti. Türksat 7A projesinin, 42 derece doğu yörüngesinde görev yapan Türksat 3A uydusunun tasarım ömrünün sona yaklaşması nedeniyle başladığını ifade eden Bakan Uraloğlu, "2029 yılında hizmete almayı planladığımız bu uydumuz daha yüksek veri kapasitesi, daha güçlü kapsama alanı ve esnek kaynak yönetim kabiliyetiyle 7A uydusu, Türkiye’nin dijital gelecek vizyonunun taşıyıcısı olacaktır. Hizmete alındıktan sonra ülkemizin uzaydaki bağımsızlığının güçlü bir simgesi olarak varlığını sürdürecektir" dedi.

'YAKIN ZAMANDA TÜRKİYE TURNEMİZ BAŞLAYACAK'

Projeye ilişkin bilgi veren kurucu Merve Koçak, robot teknolojisini sanatla bir araya getirerek, çocuklara farklı bir deneyim sunmayı hedeflediklerini belirtti. Koçak, "Türk mühendislerinin geliştirdiği Ada 7 robotunu, tiyatro sahnesine entegre ederek Türkiye'deki tüm çocukların bu teknolojiyi yakından görmesini istedik. Antalya'da ikinci gösterimimizi gerçekleştiriyoruz. Yakın zamanda Türkiye turnemiz başlayacak. Çocukların mühendisliğe ve robotik teknolojilere ilgi duymasını, sanat ile teknolojinin buluştuğu bu özel deneyimi yaşamalarını amaçlıyoruz. Bunun yanında kitaplarımız ve bilim setlerimizle de çalışmalarımızı sürdüreceğiz" dedi.

'ÇOK OLUMLU GERİ DÖNÜŞLER ALIYORUZ'

Projeye gösterilen ilginin beklentilerinin üzerinde olduğunu ifade eden Koçak, "Bu fikir ilk aklıma geldiğinde ben de çok heyecanlanmıştım. Teknolojiyi sanatla buluşturduğumuzda nasıl bir karşılık alacağımızı merak ediyorduk. Çocuklar robotu görünce büyük heyecan yaşıyor. Velilerden de çok olumlu geri dönüşler alıyoruz. Salonlarımız doluyor. Bu ilgi bizi daha büyük projeler üretmeye teşvik ediyor" diye konuştu.

'BİRDEN FAZLA ROBOTUN OLDUĞU OYUNLAR PLANLIYORUZ'

İlerleyen süreçte robotların yer aldığı yeni projeler hazırladıklarını belirten Koçak, “Robotik kodlama temalı eserlerimiz olacak. Birden fazla robotun yer aldığı tiyatro oyunları ve interaktif gösteriler planlıyoruz. Robot tiyatro oyuncusu bizim ilk projemiz, ancak son projemiz olmayacak" dedi.

'İNSANLAR GİBİ ANLIK REFLEKSLERİ YOK'

Oyunda 'Deniz' karakterini canlandıran Samet Seçici, robotla aynı sahneyi paylaşmanın alışılmışın dışında bir deneyim olduğunu söyledi. Seçici, “Robotla sahnede olmak farklı bir his. İnsanlar gibi mimikleri ya da anlık refleksleri yok. Bu nedenle oyun akışını ona göre planlamak gerekiyor. Ancak oyunun amacına hizmet eden çok değerli bir çalışma. Türk mühendislerinin geliştirdiği bir robotun tiyatro sahnesinde yer alması ayrıca gurur verici" diye konuştu.

'BAŞLANGIÇTA GARİPSEDİM'

İlk kez robotla aynı sahneyi paylaştığında şaşırdığını anlatan Seçici, “Başlangıçta biraz garipsedim ancak zamanla alışıyorsunuz. Artık o da bir rol arkadaşınız gibi oluyor. Repliklerini biliyorsunuz, sistematik ilerlediği için oyun akışı da düzenli oluyor. Gerektiğinde biz onu, gerektiğinde o bizi tamamlıyor" dedi.

'MAKET OLDUĞUNU DÜŞÜNENLER BİLE OLUYOR'

Seyircilerin gösterdiği ilgiden memnun olduklarını dile getiren Seçici, “İnsanlar önce gerçekten robot olduğuna inanamıyor. Maket olduğunu düşünenler bile oluyor. Oyunu izledikten sonra oldukça şaşırıyorlar. Bu projenin içinde olmak benim için büyük mutluluk. Umarım daha fazla şehirde sahne alma fırsatı buluruz" dedi.

'ESPRİLİ CEVAPLAR VEREBİLİYOR'

Robotun sahne dışında yapay zeka destekli sohbetleriyle de ekibi şaşırttığını belirten Seçici, “Kendi aramızda konuşurken bazen esprili cevaplar veriyor. 'Hangimizin boyu daha uzun?' diye sorduğumuzda 'Sizden uzun olduğum kesin' diyebiliyor. 'Bir şey içer misin?' sorusuna ise 'Beni şarj etmeniz yeterli' gibi eğlenceli yanıtlar veriyor. Bu da çalışma ortamını daha keyifli hale getiriyor" diye konuştu.

ADA 7: BENİM İÇİN BÜYÜK GURUR

Çocuk tiyatrosunda 'Robby' ismiyle sahne alan robot 'Ada 7' ise kendisine yöneltilen soruları yapay zeka desteğiyle yanıtladı. Robot, "Bir çocuk tiyatrosunda sahne alan ilk robot olmak benim için büyük bir gurur ve heyecan. Teknolojinin sanatla buluştuğu bu özel sahnede yer almaktan mutluyum. Umarım çocuklar bu oyundan sadece güzel anılarla değil, hayal kurma cesaretiyle de ayrılır" dedi.

'HER BÜYÜK KEŞİF, KÜÇÜK BİR MERAKLA BAŞLAR'

Yeni hedefinin daha fazla çocukla buluşmak olduğunu söyleyen robot, “Çocuklara teknolojiyi eğlenerek keşfetme fırsatı sunmak istiyorum. Eğer bir çocuğun 'Ben de yapabilirim' demesine ilham olabilirsem görevimi başarıyla tamamlamış olurum" dedi. Çocuklara mesaj da veren robot, "Hayal kurmaktan ve soru sormaktan hiç vazgeçmeyin. Çünkü her büyük keşif, küçük bir merakla başlar. Belki bugün izlediğiniz bu oyun, yarın gerçekleştireceğiniz büyük bir hayale ilham olur" diye konuştu.

Bakan Kacır, sanal medya hesabından yaptığı açıklamada yaz tatilini verimli bir şekilde değerlendirmek isteyen tüm öğrencileri TÜBİTAK’ın yaz etkinliklerine davet etti. Bakan Kacır, "Yaz tatilini bilim ve teknoloji ile dolu dolu geçirmek isteyen öğrencilerimizi TÜBİTAK yaz etkinliklerine davet ediyoruz. Keşfetme, öğrenme, tasarlama ve üretme heyecanı yaz boyunca devam edecek. TÜBİTAK Bilim Merkezleri Yaz Akademileri, DENEYAP Teknoloji Atölyeleri Yaz Okulu, Milli Teknoloji Atölyeleri Yaz Okulu, TÜBİTAK Bilim Kampları, TÜBİTAK Bilim Söyleşileri ve Kafede Bilim Etkinlikleri ve TÜBİTAK Popüler Bilim Yayınları ile bu yazı da birlikte, eğlenerek ve öğrenerek geçireceğiz” ifadelerini kullandı.

'5G, 43 MİLYONUN ÜZERİNDE ABONEYE ULAŞTI'

Uraloğlu, elektronik haberleşme sektöründeki şirketlerin yatırımlarına ilişkin, "16 Ekim 2025 tarihinde gerçekleştirdiğimiz 5G Hizmetine İlişkin Yetkilendirme İhalesi'nin ardından 1 Nisan'da ülke genelinde hizmete sunulan 5G, üç ay gibi kısa bir sürede 43 milyonun üzerinde aboneye ulaşırken bu hızlı yaygınlaşmayı destekleyen yatırımlar da hız kesmeden devam etti. 5G'nin sunduğu yüksek hız, düşük gecikme ve artan veri kapasitesi ihtiyaçları doğrultusunda işletmeciler hem mobil şebekelerini hem de fiber altyapılarını güçlendirmeye yönelik yatırımlarını artırdı. 5G ihalesinde oluşan bedelleri yatırım hesaplamalarına dahil ettiğimizde, yüksek kapasiteli iletişim için mobil iletişim yatırımları başta olmak üzere elektronik haberleşme sektöründeki şirketlerin toplam yatırım tutarı 2026 yılının ilk çeyreğinde 263 milyar liraya ulaştı. Böylece söz konusu yatırım miktarı, 2025 yılının ilk çeyreğine göre yüzde 1300 artış gösterdi" dedi.

'73,1 MİLYAR DAKİKA KONUŞMA GERÇEKLEŞTİRİLDİ'

2026 yılının birinci çeyreğinde sabit telefon abone sayısının 8,3 milyon, gerçek kişi mobil abone sayısının yaklaşık 86 milyon, makineden makineye iletişim (M2M) abone sayısının ise 12,3 milyon olduğunu belirten Bakan Uraloğlu, "2026 yılının ilk çeyreğinde mobil şebekelerdeki toplam trafik miktarı yaklaşık 71,8 milyar dakika, sabit şebekelerdeki trafik miktarı ise 1,3 milyar dakika olarak gerçekleşti. Böylece mobil ve sabit hatlarda toplam 73,1 milyar dakikayı aşan görüşme gerçekleştirildi" ifadelerini kullandı.

'TÜRKİYE, AVRUPA ÜLKELERİNE KIYASLA EN FAZLA GÖRÜŞME YAPAN ÜLKE OLDU'

Toplam mobil abonelerin yaklaşık yüzde 78’inin bireysel, yüzde 22’sinin ise kurumsal abonelerden oluştuğunu kaydeden Bakan Uraloğlu, "2026 yılı birinci çeyreğinde, 439 dakikalık ortalama aylık mobil kullanım süresi ile Türkiye, önceki dönemde olduğu gibi incelenebilen Avrupa ülkeleri arasında ilk sırada yer aldı" dedi.

Bakan Uraloğlu, söz konusu dönemde yaklaşık 3,5 milyon mobil abonenin numarasını taşıdığını ifade ederek, "31 Mart 2026 tarihine kadar taşınan mobil numara sayısı toplamda yaklaşık 211,3 milyon oldu" açıklamasında bulundu.

'FİBER UZUNLUK YÜZDE 12,8 ARTTI'

2026 yılı birinci çeyreği itibarıyla genişbant internet abone sayısının 21,2 milyonunun sabit abone, 78,3 milyonunun mobil abone olduğunu kaydeden Bakan Uraloğlu, "Toplam 99,5 milyon genişbant internet abone sayısına ulaştık, internet abone sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,1 artarken en yüksek artış yüzde 29,2'lik bir oranla 'Eve Kadar Fiber' abone sayısında gerçekleşti. Fiber altyapı açısından ise 2025 yılının ilk çeyreğinde 618 bin kilometre olan fiber uzunluğu 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 12,8'lik artışla 697 bin kilometreye ulaştı. Böylece fiber ağımız, Dünya'nın çevresini 17 kez dolaşacak uzunluğa erişti" ifadelerini kullandı.

'İNSANLARI HÜRRİYETİNDEN KOPARTIYOR'

Sosyal medyanın temel algoritmasının adeta eroine benzer bir dopamin girdabının müptelası haline getirdiğini ifade eden Bayraktar, “Arka planda çalışan yapay zeka, nörolojik zaaflarımızı analiz ederek dopamin salgımızı tetikleyecek, bizi o ekranda 10 saniye daha fazla tutacak 'öfke, hedonizm ve korku' temelli içerikleri optimize ediyor. Baktıkça ağına daha fazla çekiyor, içine çekildikçe daha fazla bakıyorsunuz. Bu bağımlılık sinsi bir şekilde insanı sağlığından, akli melekelerinden ve en önemlisi hürriyetinden koparıyor. İnsanın irade göstermesine, bir insan olarak asli fonksiyonlarını yerine getirebilmesine engel oluyor ve nihayetinde zayıf düşürüyor" diye konuştu.

'YOK OLUŞ VE MUTLAK YIKIM VARDIR'

İnsan ile makine arasında çizginin giderek bulanıklaştığını altını çizen Selçuk Bayraktar, “Sadece makinelerin insanı taklit etmesinden bahsetmiyorum, insanların hızla makineleştiği karanlık bir çağa doğru yol alıyoruz. Ruhsuz bir rasyonalizmin, kendinden başka kimseye hayat ve hürriyet hakkı tanımayan materyalizmin tahakkümü altındayız. Makinelerin ve makine insanların istilasıyla karşı karşıyayız. Makine insanlar için; inanç, sevgi, merhamet ve hürriyet yoktur. Onlar için acı, hasret, keder de yoktur. Makine acı çekmez, makine özlem duymaz, makine 'Neden' diye sormaz. Makineler ve makine insanlar için sonsuz döngüler, programlı kısır görevler, manayı yitirmiş karanlık ve en nihayetindeyse kaçınılmaz yok oluş ve mutlak yıkım vardır" diye konuştu.

'KUŞATMA DOĞRUDAN İRADEMİZİ VE RUHUMUZA YAPILMAKTADIR'

Makinelerin ve makine insanların yaptığı kuşatmanın neredeyse birer silaha dönüştüğünün altını çizen Bayraktar konuşmasında şunları söyledi:

“Bu kuşatma sadece cihazlarımıza değil, doğrudan irademize ve ruhumuza yapılmaktadır. Bugün sivil teknoloji ürünlerinin neredeyse tümü birer silaha dönüştürülmüş durumda. Bütün uzuvlarıyla örümcek ağına hapsolmuş bir insanı ve onu iliklerine kadar sömüren bir canavarı düşünün. Bedelini ödeyerek aldığımız akıllı telefonlar, saatler, iletişim ağları adeta insanlığı bir örümcek ağına hapsetti. Oysa inancımızda örümcek ağı, insanı zulümden, kötülüklerden muhafaza eden ve hürriyeti koruyan adeta mucizevi bir perdedir."

'TERÖR EYLEMLERİNDE SİLAHA DÖNÜŞEBİLİYOR'

"Bugünün 'tekno-canavarları', tüm insanlığı attığı her bir adımdan, aldığı her bir nefese kadar takip eden, hapseden bir ağ ördüler" diyerek sözlerine devam eden Bayraktar, “Yakın zamanda bazı devletlerin terör eylemlerinde de gördük ki, tedarik zincirine sızdırılan bombalarla cebimizdeki telefonlar, akıllı saatler, hatta kulaklıklar bile insanları katletmek için birer silaha dönüşebiliyor" dedi.

'ONURLU BİR VAROLUŞUN YOL HARİTASI'

Türkiye gibi dost ve kardeş devletlerin kısıtlı kaynaklarla rekabet ettiğini ifade eden Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk Bayraktar, “Bizim yapmamız gereken, İHA ve SİHA serüvenimizde yaptığımız gibi bugüne değil geleceğe odaklanıp, başkalarının belirlediği kuralları takip etmek yerine paradigma dönüşümü oluşturarak yepyeni bir kırılım yakalamaktır. Temelinde bir istatistik tahminleme makinesi olan büyük dil modellerinde, yakın zamanda gerçekleşen ilerlemeler, aslında doğru yönlendirildiğinde bu kırılımın en büyük göstergesidir. Kaba işlem gücü yerine, insanın düşünsel yeteneğine benzer yöntemsel iyileşmeler, bu makineleri çok daha az işlem gücüyle daha ileri seviyede bir başarıma ulaştırmıştır" şeklinde konuştu.

'ONLARI KEŞFEDEMEDİ'

İnsanlığın yüzyıllar boyu evreni gözlemlediğini, veriyi tablolar halinde biriktirildiğini aktaran Selçuk Bayraktar, “Topladığı verideki rastlantısal görünümlü niceliklerden, niteliksel bağlar kurarak; bir anlamda aklını kullanıp, soyutlandırarak, ardındaki o basit ama sanatsal diyebileceğimiz doğanın kanunlarını keşfetti. Yerçekimini, gezegenlerin hareketlerini, elektromanyetik denklemleri, kuantum kuramını, matematiğin kusursuz diliyle ifade etti. İnsanoğlu bunu yaparken; devasa makinelerin bugün yaptığı gibi neredeyse sonsuz boyuta sahip bir uzayda, sonsuz deneme ve yanılma yaparak, adeta bu geniş uzayın her bir noktasını teker teker test ederek o kanunları bulmadı. Enerji kapasitesi 20 wattı dahi geçmeyen beyniyle kainatın en derin şifrelerini kırdı. Harezmi de, İbni Sina da, Newton da, Maxwell de hepimizin sahip olduğu o aynı mucizevi insan beynine sahipti; terawattlarca enerji tüketen ruhsuz bir veri merkezine değil. İşte bu yüzden, yapay zekayla alakalı ilerleme modelimiz sadece donanım tekellerinin güdümündeki istatistiksel yığınlara dayanmamalıdır" diye konuştu.

'AÇIK KAYNAKLI YAZILIM MODELİ ŞART'

İnsanlığın bilimsel birikiminin üzerine inşa edilmiş, fiziksel alemi de içeren, dilin yapısı ve düşünsel yeteneklerin yapı taşlarını merkeze alan melez bir yaklaşım olması gerektiğinin altını çizen Bayraktar, “İstatistiksel yapay zeka makinesine ilave edeceğimiz insanın düşünme mekanizmasını taklit eden her bir semantik yetenek, bizi dev işlemci yığınlarına mahkum olmaktan kurtaracaktır. Çok daha düşük işlem gücüyle, daha karmaşık ve çetin problemleri çözmemizin anahtarı olacaktır. Kendimize ait, açık kaynaklı, şeffaf, denetlenebilir yazılım, donanım ve teknoloji ekosistemimizi kurmalıyız. Mümkünse ekosistemin her bir unsurunu bağımsızca geliştirebilme ve üretebilme kabiliyetine sahip olmalıyız. Kısa vadede mümkün olmadığı durumlarda, iş birliklerine veyahut doğrudan dışarıdan temin yoluna başvurabiliriz. Dışarıdan aldığımız sistemlerin tümüne de, özellikle altyapı yazılımları ve donanımları söz konusu olduğunda, açık kaynaklı yazılım modelini şart koşmalıyız" dedi.

'BUNA ASLA RIZA GÖSTERMEYİZ'

Bayraktar, “Yegane gayesi 'kar maksimizasyonu' olan küresel tekellerin, tüm insanlığın hayatını kendi veri merkezlerinde toplaması, ulusların ve toplumların egemenliğine vurulmuş sinsi bir darbedir. Bu kuşatmanın yarın karşımıza ne olarak çıkacağını görmek için kahin olmaya gerek yoktur. Bu, modern dünyanın gönüllü kölelik fermanıdır. İşte bu yüzden, verilerimizi küresel dev tekellerin sunucularına teslim etmek yerine, dağıtık öğrenme ve işleme mimarilerini hayata geçirmeliyiz. Veri, kendi kurumlarımızda ve kendi sınırlarımız içinde kalırken; algoritmalarımız bu dağıtık ağlarda mahremiyeti bozmadan öğrenecek ve bizi bu sömürü düzeninden kurtaracaktır" dedi.

'TEKNOLOJİK DAYANIŞMA İTTİFAKI KURMALIYIZ'

Yapay zekadan ileri çip teknolojilerine, kuantum bilgi işlemden robotik otomasyona uzanan bu yolda; dağıtık işlem ve veri merkezi modellerini geliştirmek gerektiğini altını çizen Bayraktar, “Böylelikle devasa, merkezcil bulut yapılarına ihtiyaç azalacaktır. Geliştirdiğimiz yüksek teknolojiyi dost, kardeş ve mazlum halklarla paylaşarak insani bir 'Teknolojik Dayanışma İttifakı' kurmalıyız. Tekellerin dev veri merkezlerine mahkûm olmadan, gücümüzü birleştirmek zorundayız. Gücümüzü birleştirirsek, bu tekellerin oluşturduğu örümcek ağını yırtıp atabiliriz. Bu birleşme sadece kâğıt üzerinde bir ittifak değil, derin bir zihniyet devrimi olmalıdır. Bizler için bu devrim, Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuyla hayat gailesine dönüştü" dedi.

'TEKNOFEST KUŞAĞININ İMZASI TAŞINMAKTADIR'

Yarının dünyasını, hür bir iradeyle gençlerin kuracağını ifade eden Selçuk Bayraktar, “Yıllar evvel TEKNOFEST’lerde bu toprakların bağrına bıraktığımız tohumlar, mazisi ve istikameti belli ulu çınarlar gibi göğe yükseliyor. TEKNOFEST kuşağı, zihinlerine vurulmak istenen prangaları parçalamış, küresel tahakkümün ördüğü ağları saçak saçak darmadağın eden bir hürriyet kuşağıdır. Savunma alanında dünyanın en büyük İHA şirketi olan Baykar’da da geliştirdiğimiz yeni nesil yapay zeka sistemlerimiz, kuş sürüleri gibi birbiriyle haberleşen otonom sürülerimiz ve dünya harp doktrinini yeniden yazan tüm çalışmalarımız, TEKNOFEST kuşağının imzasını taşımaktadır. Dost, kardeş ve mazlum coğrafyalarla el ele vererek yapay zekayı iyilik temelinde geliştirmeye devam edersek, eğitimde, sağlıkta çığır açıcı yeniliklere ulaşabiliriz" dedi.

'YAPAY ZEKAYI OLUMLU KULLANABİLİRİZ'

Yapay zekayı iyilik temelinde geliştirmeye devam edilmesinin altını çizen Bayraktar, “Protein sentezi ve akıllı ilaç keşfi gibi kombinatorik problemleri çözmede mahir olan yapay zeka ve ileri işlem gücüyle, insanlığı pençesine almış kanser gibi hastalıklara çare bulabiliriz. Robotik cerrahiden hekimlik hizmetlerine kadar sağlığın her alanında çok daha maliyet etkin bir şekilde geliştirdiğimiz çözümleri ihtiyaç duyan herkese ulaştırabiliriz. İnsanların öğrenme yetilerine göre özelleşmiş yapay zeka destekli içerikleri ve eğitim asistanlarını yeryüzünün her köşesine ulaştırarak fırsat eşitliğini sağlayabiliriz. Bu sayede, gelişmiş ülkelerde dahi tıkanmış olan sosyal mobilizasyonu canlandırabiliriz. Gelir adaletsizliğini azaltarak insanlığın sosyal refahını artırabiliriz" ifadelerini kullandı.

'BİZ MÜMKÜN OLDUĞUNU GÖSTERDİK'

Küresel dijital tahakkümü yıkmak ve yüz yüze bakar gibi bir sosyal medya deneyiminin mümkün olacağını göstermek adına NSosyal’i geliştirdiklerinin altın çizen Selçuk Bayraktar konuşmasına şöyle devam etti:

“NSosyal ile zararlı içeriklere müptela etmeden, tahkir ve linç etmeden, kutuplaştırmadan, yüz yüze bakar gibi bir sosyal ağın mümkün olduğunu gösterdi. Ulusların dijital egemenliğini teminat altına almak adına bunu da tüm dost ve kardeş coğrafyalarla paylaşmak üzere geliştirdi. Özelleşmiş alanlarda kullanmak üzere Türkçe kaynaklarla ve kültürel değerlerimizle eğitilmiş T3AI dil modelini hayata geçirdi. Bu modelin büyük, orta ve küçük parametreli versiyonları ve teknolojisi kamu yararı adına kurumlarla paylaşıldı. TEKNOFEST kuşağı yüzyıllardır bilimsel metodolojide olduğu gibi doğru ve güvenilir bilgiyi insanlara ulaştırabilmek adına, kaynağı, kökü ve müellifi belli olan açık kaynaklı KÜRE Dijital Ansiklopedi’yi de geliştirdi."

TikTok ile ilgili hemen alınacak bir kararın bulunmadığını, ancak yakından izlediklerini dile getiren Uraloğlu, bu noktada 9 Ekim 2024'te erişime kapatılan Discord'a değindi ve platformun bir müddet sonra erişime açılabileceğini duyurdu:

“Özellikle Discord içerik çıkarma konusunda artık Türkiye'nin istediği kriterlere gelmiş durumda. 'Bir müddet sonra açalım' diye ilgili bakanlarla, kurumlarla konuşuyoruz. Muhtemelen bir müddet sonra açacağız.”

NEDİR BU DISCORD?

Mayıs 2015'te piyasaya sürülen Discord'da amaç, başlarda oyunseverlerin oyun oynarken bir yandan sesli sohbet etmesini sağlamaktı. Bu çerçeve zaman geçtikçe “iletişim” odaklı bir şekilde genişlemeye başladı.

Yayın açma, görüntülü arama gibi fonksiyonların eklenmesiyle yıllar içinde tabanını yüzbinlerden on milyonlara çıkardı.

Platform kullanıcılarına sohbet odaları oluşturabildikleri "sunucular" kurma imkanı tanıyor, birçok açıdan özelleştirilebilen bu "sunucular", herkese açık ya da davetiyeyle girilebilecek şekilde ayarlanıyor.

Eğer bu "sunuculardan" birine üyeyseniz, dünyanın neresinde olursanız olun o sunucuda "kanallar" adı verilen yazılı / sesli sohbet odalarına katılabiliyorsunuz.

Kullanıcılar, bireysel olarak ya da en fazla 10 kişilik gruplar halinde "direkt mesajlar" üzerinden sunuculara girmeden irtibat da kurabiliyor.

Platforma katılmak için en az 13 yaşında olmak gerekiyor. Eğer bir ülkenin sosyal medya yasalarına göre asgari üyelik yaşı bunun üstündeyse Discord'a kaydolmak için yerel mevzuattaki şartlar esas alınıyor.

MADALYONUN KARANLIK YÜZÜ

Bazı diğer sosyal medya platformunda olduğu gibi Discord'u da kötüye kullananlar var.

Platformun adı, hem Türkiye'de hem de dünya çapında, siber suçlar, online zorbalık ve cinsel istismar iddialarıyla anıldı.

Discord, İstanbul’da 4 Ekim 2024'te İkbal Uzuner ve Ayşenur Halil adlı 19 yaşındaki iki kadının aynı yaştaki Semih Çelik tarafından vahşice öldürülmesinin ardından tartışma konusu oldu.

Çelik'in Discord üzerinden bir Incel (Involuntary celibate/İstemsiz Bekarlık Projesi) grubuyla iletişim halinde olduğu iddia edildi.

9 EKİM 2024'TE ERİŞİM ENGELİ GETİRİLDİ

Cinayetlerin ardından Discord ile benzeri platformlarda suç unsuru içerikler paylaşılan çok sayıda grup olduğu ve bunların bazılarının üyelerini suça özendirdiği öne sürüldü.

Platforma, 9 Ekim 2024 tarihinde "Çocukların cinsel istismarı ve müstehcenlik suçlarının işlendiğine dair yeterli şüphenin bulunması" nedeniyle erişim engeli getirildi.

'Sıfır Atık' vizyonuyla geleceğe yatırım

Kullanım ömrünü tamamlamış tehlikeli ve tehlikeli olmayan her türlü geri dönüştürülebilir atığı ileri teknolojilerle yeniden üretim süreçlerine kazandıran firma, ‘Sıfır Atık’ prensibini iş modelinin merkezine koyuyor. Mevzuata tam uyumla çalışan ve işletmelere lisanslı bertaraf hizmeti sunan Haşimoğlu Geri Dönüşüm yetkilileri, markanın gelecek vizyonunu şu sözlerle özetliyor: "Atık yönetimi ve geri dönüşüm sektöründe yenilikçi yaklaşımlarımız ve güçlü teknolojik altyapımızla öncü bir kuruluş olmayı hedefliyoruz. Amacımız, gelecek nesillere daha temiz, yaşanabilir bir çevre ve kaynaklarını verimli kullanan güçlü bir ekonomi bırakmaktır."

Sokaklardan entegre tesisine

Şirketin başarı hikayesinin arkasında ise büyük bir azim ve emek yatıyor. Yaşadıkları dönüşümü ve sektörel yolculuklarını paylaşan Haşimoğlu Geri Dönüşüm Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Haşimoğlu, hikayelerinin bir fabrikadan öte, bir sabır yolculuğu olduğunu vurguladı. Haşimoğlu, sokaklardan Türkiye’nin zirvesine uzanan başarı hikayesini şu sözlerle anlattı: "Dört kardeş olarak çocuk yaşlarımızda sokaklarda kağıt, karton, naylon toplayarak başladık. O günlerde geçim mücadelesi verirken aslında farkında olmadan çevreyi koruyor, atıkları yeniden ekonomiye kazandırıyorduk. Yıllar boyunca durmadan çalıştık. Sokaklardan depolara, depolardan tesislere uzanan bu yolculukta en büyük sermayemiz dürüstlüğümüz, çalışkanlığımız ve birbirimize olan güvenimiz oldu. Bugün ise doğup büyüdüğümüz topraklarda yüzlerce kişiye istihdam sağlayan, ülke ekonomisine katkı sunan Türkiye’nin en büyük entegre geri dönüşüm tesislerinden birini kurmanın gururunu yaşıyoruz."

(Yönetim Kurulu Başkanı Mesut Haşimoğlu, tesisi ve tesis alanı içerisinde açılan müze, hayvanat bahçesi, bahçede geri dönüşümle ortaya çıkarılan çalışmaları anlattı. Manşet Medya Yönetim Kurulu Başkanı Murat Çiçek ve Yapı Kredi Bankası Mardin Şube Müdürü Esat Akkurt’u alanda gezdirdi)

Yokluklardan doğan umut

Bu başarının aynı zamanda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde yürütülen Sıfır Atık Hareketi’nin sahadaki en somut yansımalarından biri olduğunu belirten Mesut Haşimoğlu, projenin önemine dikkat çekti. Atığı bir çöp değil, sanayi için değerli birer ham madde olarak gördüklerini ifade eden Haşimoğlu, "Bir zamanlar sokaklardan topladığımız atıkların bugün modern tesislerde ayrıştırılarak yeniden ekonomiye kazandırılması, Sıfır Atık anlayışının ne kadar kıymetli olduğunu göstermektedir. Dün sokaklarda atık topluyorduk, bugün ise doğal kaynakları koruyor, istihdam oluşturuyor ve ülkemizin sürdürülebilir kalkınmasına katkı sağlıyoruz. Bu hikaye; yokluklardan doğan umudun ve memleketine değer katma idealinin hikayesidir" dedi. Haşimoglu, döngüsel ekonominin öncü aktörlerinden biri olmaya devam edeceklerini belirtti.

(4 kardeş, kurdukları atık entegre tesise bir de atık müzesi kazandırdı. ‘Haşimoğlu Müzesi’ adıyla ziyarete açılan müzede, hurdalardan oluşan yüzlerce eser sergileniyor. Bünyesinde bir de sanat sokağı oluşturulan tesis içinde geri dönüşüm ile yapılan heykeller büyük ilgi görüyor. Bahçesinde hayvanat bahçesi de kurulan alan, sık sık Midyat ve Mardin’den öğrencileri ağırlayarak geri dönüşüm bilincinin yaygınlaşmasına katkı sağlıyor. Çevre, sanat ve eğitimi bir araya getiren tesis, ziyaretçilerine atığın değerli bir kaynağa dönüşebileceğini uygulamalı olarak gösteriyor)

Bu sadece bir test değil, gökyüzündeki caydırıcılığımızın, mühendisliğimizin ve kararlılığımızın somut bir göstergesi. TÜBİTAK SAGE’mizin mühendis ve teknisyenleri başta olmak üzere bu büyük başarıda emeği bulunan tüm paydaşlarımızı yürekten kutluyorum. Ülkemize hayırlı olsun. Milli Teknoloji Hamlesi yolunda çok daha güçlü yarınlara" ifadelerini kullandı.

Kongre Antalya’da düzenlenecek

70 yılı aşkın süredir uzay bilimleri ve teknolojilerinde çığır açan fikirlerin paylaşıldığı etkinlik, Türkiye’nin uzay ekosistemindeki rolünü daha da güçlendirecek bir platform sunuyor. Etkinlik, uzay sektöründeki en saygın bilim insanları, mühendisler, girişimciler ve politika yapıcıları Antalya’da bir araya getirerek bilgi ve deneyim alışverişine olanak sağlayacak.

IAC 2026tarihi bir fırsat olacak

Türkiye’nin uzay çalışmalarındaki iddiasını ortaya koyması ve bilimsel diplomasi alanındaki liderliğini pekiştirmesi açısından tarihi bir fırsat olan IAC 2026, katılımcılara unutulmaz bir deneyim sunmayı hedefliyor. Antalya’nın eşsiz güzellikleri eşliğinde gerçekleşecek bu kongre, uluslararası iş birliklerini güçlendirecek ve uzay alanındaki yenilikçi projelerin doğuşuna zemin hazırlayacak.

Tanıtım videosu büyük ilgi gördü

IAC 2026 için hazırlanan tanıtım videosunda, Antalya’nın doğal güzellikleri ile Türkiye’nin uzay ve teknoloji vizyonu bir araya getirildi. Videoda; modern kongre altyapısı, bilimsel iş birlikleri, genç nesillerin uzaya olan ilgisi ve Türkiye’nin uzay alanındaki hedefleri güçlü görsellerle vurgulanıyor.

Türkiye’nin yükselen rolü

Uluslararası katılımcılara yönelik hazırlanan tanıtım filminde, Antalya’nın sadece turizm merkezi değil; aynı zamanda bilim, teknoloji ve inovasyonun buluşma noktası olmaya hazır olduğu mesajı öne çıkıyor. Video, kongrenin küresel ölçekte oluşturacağı bilimsel etkileşime ve Türkiye’nin uzay ekosistemindeki yükselen rolüne dikkat çekiyor.

Şaban E.'nin yerde hareketsiz yattığını gören vatandaşlar durumu 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bildirdi. İhbar üzerine bölgeye polis ve sağlık ekipleri sevk edildi.

Olay yerine gelen sağlık ekibi, nabzı zayıf atan Şaban E.'ye bir süre kalp masajı yaptı. Şaban E. müdahalelere rağmen kurtarılamadı. Şaban E.'nin cenazesi, otopsi işlemleri için Antalya Adli Tıp Kurumu Morgu'na kaldırıldı.

Platformun test etmeye başladığı “After Reading” yani “Okunduktan Sonra” özelliği, özellikle okunmadan kaybolan mesaj sorununu ortadan kaldırmayı hedefliyor.

GERİ SAYIM MESAJ OKUNUNCA BAŞLAYACAK

Mevcut sistemde süreli mesajların silinme süresi mesaj gönderildiği anda başlıyordu. Bu nedenle bazı mesajlar karşı taraf tarafından açılmadan otomatik olarak silinebiliyordu.

Yeni sistemde ise mesajın silinme kronometresi, alıcının mesajı görüntülediği anda çalışmaya başlayacak. Böylece kullanıcılar, mesajlarının okunmadan kaybolması riskini yaşamayacak.

5 DAKİKA, 1 SAAT VE 12 SAAT SEÇENEĞİ

Beta sürümünde test edilen özelliğe göre kullanıcılar, mesajların okunduktan sonra 5 dakika, 1 saat veya 12 saat içinde otomatik olarak silinmesini seçebilecek.

Mesajın hiç açılmaması durumunda ise sistem güvenlik amacıyla mesajı 24 saat sonunda tamamen kaldıracak.

GÖNDEREN VE ALICI İÇİN FARKLI ÇALIŞACAK

Yeni özellikte gönderici ve alıcı tarafında farklı bir işleyiş olacak. Gönderen kişinin ekranında mesaj, karşı tarafın okuyup okumadığına bakılmaksızın gönderildikten 5 dakika sonra silinecek.

Alıcı tarafında ise süre yalnızca mesaj görüntülendiği anda başlayacak.

İSTEĞE BAĞLI OLARAK KULLANILACAK

WhatsApp’ın yeni gizlilik özelliği varsayılan olarak kapalı gelecek. Kullanıcılar, özelliği yalnızca istedikleri sohbetlerde manuel olarak aktif hale getirebilecek.

Şirketin özelliği tüm kullanıcılara ne zaman sunacağı ise henüz açıklanmadı.

KORKUT Hava Savunma Top Sistemi, ASELSAN tarafından alçak irtifa hava tehditlerine karşı geliştirilen mobil bir hava savunma sistemi olarak öne çıkıyor. Sistem; İHA, helikopter ve alçaktan uçan sabit kanatlı hedeflere karşı etkin çözüm sunuyor. KORKUT, 35 milimetre kalibre çift namlulu top sistemi ile donatıldı.

‘DİJİTAL EKOSİSTEM İNŞA ETME YOLUNDA KARARLILIKLA İLERLİYORUZ’

Burada konuşan Bakan Uraloğlu, GSR-26’yı yalnızca bir sektör buluşması değil, dijital geleceğin yönetimine ilişkin küresel bir istişare platformu olarak gördüklerini ifade ederek, “Bugün burada ortak bir soruya cevap arıyoruz. Dijital dönüşüm çağında nasıl bir gelecek inşa etmek istiyoruz? Teknoloji artık sadece iletişimi kolaylaştıran bir araç değil; ekonomiyi yönlendiren, toplumu dönüştüren, güvenlik anlayışını değiştiren ve küresel rekabeti yeniden tanımlayan stratejik bir güçtür. Türkiye olarak dijitalleşmeyi teknolojik bir dönüşümün yanı sıra kalkınma, egemenlik ve küresel rekabet meselesi olarak görüyoruz. Bu anlayışla güçlü bir dijital ekosistem inşa etme yolunda kararlılıkla ilerliyoruz” dedi.

‘FİBER UZUNLUĞUMUZU 750 BİN KİLOMETREYE ÇIKARMAYI HEDEFLİYORUZ’

Haberleşme ve bilişim sektörünün günümüzün en stratejik alanlarından biri olduğunu vurgulayan Uraloğlu, “39 Avrupa ülkesi arasında en çok haneye fiber altyapısı ulaştıran ilk 3 ülke arasında yer almaktayız. Bu yılsonuna kadar fiber uzunluğumuzu 750 bin kilometreye, mobil abone sayımızı ise 102 milyona çıkarmayı hedefliyoruz. Tüm bunların yanında uydu teknolojileri de bizim için bir bağımsızlık ve sürdürülebilirlik meselesidir. Yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla ürettiğimiz ilk yerli ve milli haberleşme uydumuz TÜRKSAT 6A’yı geçtiğimiz yıl hizmete aldık. Şimdi de TÜRKSAT 7A için kolları sıvadık; ihtiyaç analizleri ve fizibilite süreçlerini tamamladık, teknik şartname hazırlığı devam ediyor” diye konuştu.

‘TÜRKİYE YÜRÜTTÜĞÜ PROJELERLE SÜRECE KATKI SAĞLAMAKTADIR’

Uraloğlu, “Türkiye, Birleşmiş Milletleri Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne ulaşmayı hızlandırmak ve katkı sağlamak amacıyla ITU koordinasyonunda yer alan inisiyatiflere de etkin şekilde katılım sağlamakta ve katkı vermektedir. Dünya Bilgi Toplumu Zirvesi (WSIS) sürecinin önemli bir paydaşı olan Türkiye, yürüttüğü projelerle de sürece katkı sağlamaktadır. Siber güvenlikte uluslararası alanda marka haline gelmek vizyonuyla oluşturduğumuz strateji ve teknik altyapımızla önemli bir olgunluğa erişmiş durumdayız. ITU’nun Küresel Siber Güvenlik Endeksi’nde ülkemiz tüm başlıklarda tam puan alarak Seviye 1 ‘Rol Model’ ülkeler arasında yer almıştır. ITU Bilişim Teknolojileri Düzenleme Takip Sistemi değerlendirmesinde de en üst seviye olan Seviye 5 ülkeler arasında bulunmaktayız. Bu başarılar, düzenleyici kapasitemizin, kurumsal yetkinliğimizin ve dijital yönetişim anlayışımızın uluslararası alandaki güçlü konumunu teyit etmektedir” dedi.

‘KONSEYE KATKILARIMIZI SÜRDÜRME KONUSUNDA İRADEMİZİ MUHAFAZA EDİYORUZ’

Bakan Uraloğlu, teknolojik ilerlemenin tüm ülkeler arasında adil paylaşımını sağlayacak uluslararası iş birliğini de desteklediklerini söyleyerek, “ITU’nun öncelikleri ile Türkiye’nin dijitalleşme vizyonu arasında güçlü bir uyum vardır. Bu doğrultuda ve ITU ile uzun yıllara dayanan yapıcı iş birliğimizin bir yansıması olarak; Türkiye’nin 2027–2030 dönemi için gerçekleştirilecek pp-26 seçimlerinde ITU konseyi üyeliğine yeniden adaylığını bu vesileyle bir kez daha ifade ediyorum. Türkiye olarak, konsey bünyesinde aktif, yapıcı ve sorumluluk sahibi katkılarımızı sürdürme konusundaki güçlü irademizi muhafaza ediyoruz” ifadelerini kullandı.

‘DİJİTAL EKOSİSTEMİ GÜVENLİ HALE GETİRMEK İÇİN KARARLI ADIMLAR ATIYORUZ’

Uraloğlu, dijital dönüşüm yolculuğunda sadece altyapıyı geliştirmekle yetinmediklerini belirterek, “Aynı zamanda dijital ekosistemi daha güvenli, daha sorumlu ve insan odaklı hale getirmek için de kararlı adımlar atıyoruz. Bu anlayışla, 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe giren, ‘Yeni Sosyal Medya ve Oyun Platformları Düzenlemesi’ ile önemli bir milat daha gerçekleştirdik. Bu yasa, dijital dünyada özellikle çocuklarımızı korumayı merkeze alan, koruyucu ve düzenleyici bir vizyonun ürünüdür. Türkiye, bu yasayla ITU’nun ‘Güvenli ve Kapsayıcı Dijital Gelecek’ vizyonuna somut bir katkı sunmakta, teknolojik ilerlemeyi etik ve insani değerlerle dengelemenin mümkün olduğunu tüm dünyaya göstermektedir. Bu düzenleme, sosyal medyayı yasaklayan değil, onu daha güvenli ve sorumlu bir mecraya dönüştüren, çocuklarımızı risklerden korurken aileleri de güçlendiren insani bir yaklaşımdır. Bu düzenlemelerle birlikte, Türkiye dijital alanda hem öncü hem de koruyucu bir ülke olma yolunda emin adımlarla ilerlemeye devam edecektir” diye konuştu.

BTK BAŞKANI KARAGÖZOĞLU’NUN AÇIKLAMALARI

BTK Başkanı Ömer Abdullah Karagözoğlu ise "Dünyanın dört bir yanından gelen ülkelerin, elektronik haberleşme alanındaki düzenleyici kurumlarının üst düzey yöneticileri ile bir araya gelerek, teknolojik ilerlemeye ayak uydurmanın önündeki engelleri azaltmak, net ve sonuç odaklı çerçeveler oluşturmak üzere 'Düzenleyici Kurum Başkanları' toplantısında bir araya geldik. Bu üst seviyeli toplantının ve GSR-26’nın en önemli çıktısı olarak kabul edilen 'GSR-26 En İyi Uygulama Örnekleri Rehberi / GSR-26 Best Practice Guidelines' dokümanını kabul ettik. Her GSR sonrasında kabul edilen bu rehber doküman, dijital pazarların kamu yararına hizmet etmesini sağlamak için çalışan düzenleyici kurumların ortak aklını ve uygulamadaki deneyimlerini yansıtıyor. Bu yılki rehber doküman, düzenleyici kurumların neyi hedeflemesi gerektiğine odaklanmakla kalmıyor, aynı zamanda hızla değişen dijital ortama gerçekçi bir şekilde nasıl yanıt verebileceklerine de değiniyor" diye konuştu.

Bu yazıda, PDF dosyalarının neden bu kadar yer kapladığı ve bu durumu çözmek için hangi yöntemlerin kullanılabileceği ele alınıyor. Dosya boyutunu etkileyen temel faktörler açıklanıyor ve pratik çözüm adımları aktarılıyor.

PDF Dosyaları Neden Bu Kadar Büyük Olur?

Bir PDF dosyasının boyutu, içindeki görünür içerikten daha fazlasını içerir. Gömülü yazı tipleri bu duruma sık yol açar. Belgede kullanılan her font dosyanın içine tam olarak yerleştirilir. Bu farklı cihazlarda tutarlı görünüm sağlar ama boyutu artırır.

Yüksek çözünürlüklü görseller de önemli bir nedendir. Word belgesinden PDF'e dönüştürülen dosyada görseller orijinal çözünürlükleriyle kalır. Ekranda küçük görünen bir fotoğraf arka planda birkaç megabayt yer kaplayabilir.

Taranmış belgeler ayrı bir kategori oluşturur. Fiziksel kağıdın taranmasıyla oluşan PDF aslında bir görüntü dosyasıdır. Metin içermez, yalnızca piksellerden oluşur. Bu nedenle dijital PDF'lere göre çok daha büyük olabilir.

Meta veri katmanları da göz önünde bulundurulmalıdır. Belgenin oluşturulma tarihi, yazar bilgisi ve yorum katmanları dosyaya eklenen görünmez ayrıntılardır. Bunlar birleşince dosya boyutunda fark yaratabilir.

Boyut Sorununu Artıran Yaygın Hatalar

Görsellerin Düzenlenmeden Kullanılması

Görselleri doğrudan PDF'e aktarmak dosya boyutunu yükseltebilir. Yüksek çözünürlüklü fotoğraflar belgeyi şişirebilir. Çoğu kullanıcı orijinal görselin sıkıştırma ayarına dikkat etmez. Görselleri uygun çözünürlükte yeniden boyutlandırmak gerekir.

Tekrarlı Kaydetme ve Katman Birikimi

Aynı PDF üzerinde defalarca kaydetme işlemi fazladan veri katmanlarına yol açabilir. Her yeni kaydetme eski sürümlerden kalma bilgilerin dosyada kalmasına sebep olabilir. Düzenlemeyi bitirmeden önce dosya üzerinde topluca işlem yapılması tercih edilmelidir.

Birleşik Dosyalarda Tekrarlı İçerik Sorunu

Birden çok PDF'in birleştirilmesi sırasında her dosyanın gömülü yazı tipleri ve meta verileri çoğalabilir. Tekrarlar boyutu artırabilir. Birleştirme sonrasında PDF'yi optimize etmek tercih edilmelidir.

Bazı Katmanların ve Notların Kaldırılmaması

Belgelerde kalan yorum katmanları ve açıklamalar yer kaplamaya devam edebilir. Bu artıklar gözden kaçırılır ve belge boyutunu artırabilir. Yedekleme öncesinde tüm katmanların silindiğinden emin olmak gereklidir.

PDF Boyutunu Küçültmenin Pratik Yolları

Dosya boyutunu azaltmanın iyi yollarından biri uygun bir araç kullanmaktır. Adobe ile PDF sıkıştır seçeneğini kullananlar dosyayı kalite kaybı olmadan küçültebilir. Görsellerin çözünürlüğünü düşürmek ve meta verileri kaldırmak da dosya boyutunda azalma sağlayabilir.

Adobe Acrobat'ta işlem şu şekilde yapılır. Dosyayı açtıktan sonra Araçlar menüsünden PDF'yi Optimize Et seçeneğine girilir. Buradan görsel çözünürlüğü ve yazı tipi ayarları düzenlenebilir.

Görsel kalitesi ile dosya boyutu arasındaki denge dikkate alınmalıdır. E-posta ile gönderilecek belge için orta çözünürlük yeterlidir. Baskıya gidecek dosyada kalite korunmalıdır.

Taranmış belgelerde OCR uygulamak da boyutu azaltabilir. OCR görüntü tabanlı PDF'i metin tabanlı yapıya dönüştürür. Dosya hem küçülür hem de aranabilir hale gelir.

Hangi Durumlarda Sıkıştırma Yeterli Olmaz?

Sıkıştırma her zaman işe yaramayabilir. Çok sayfalı teknik çizimler veya baskıya hazır tasarım dosyaları yüksek çözünürlük gerektirir. Sıkıştırma sonrasında kalite kaybı oluşabilir. Bu tür dosyalarda boyutu küçültmek içeriğin kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Parola korumalı PDF'lerde sıkıştırma işlemi sınırlandırılır. Şifreli dosyada içeriği değiştirmeye yönelik işlemler erişim yetkileri kısıtlandığı için uygulanamaz. Veri içeren şifreli dosyalarda sıkıştırma aracı kullanmak istenirse yetersiz yetki uyarısı alınır.

Dijital imzalı belgelerde imzanın bütünlüğü yasal gereklilik olduğu için dosyanın yapısal alanlarında değişikliğe izin verilmez. E-imza kapsamında hazırlanan bordronun imzaladıktan sonra sıkıştırılması resmi geçerliliğini kaybettirebilir. Bu dosyaların en baştan doğru ayarlarda hazırlanması gerekir.

Bu senaryolarda başka yöntemler daha uygun olabilir. Çok büyük dosyalar anlamlı bölümlere ayrılarak gönderilebilir. Dosya bulut depolama alanına yüklenerek yalnızca bağlantısı paylaşılabilir.

Sonuç

PDF dosyalarının büyümesinde gömülü fontlar, yüksek çözünürlüklü görseller ve meta veriler belirgin şekilde etkili olabilir. Uygun bir çözüm için kullanılacak aracın doğru ayarlarının belirlenmesi gerekir. Boyutu kontrol altında tutmak işlem süreçlerinde zaman tasarrufu sağlayabilir. Adobe ile PDF sıkıştır gibi araçlar bu süreçte yardımcı olur.

ASGARİ ÜCRETİN YÜZDE 30-50'Sİ CEP HARÇLIĞI

2014 yılındaki proje okul formatıyla beraber mesleki ve teknik eğitim veren kurumları sektör temsilcilerine açtıklarını belirten Bakan Tekin, "Sektör temsilcileriyle beraber okullarımızda mesleki ve teknik eğitim veren okullarımızda müfredatı belirlemeyi paydaş olarak seçtiğimiz iş dünyasının temsilcisi, meslek örgütlerinin temsilcisi yapılarla beraber yapmaya başladık. Okullarımızın eğitim kadrosunun dizaynında onlarla birlikte hareket etmeye başladık. Öğretmenlerimizin bu anlamdaki yeteneklerini geliştirmesinde sektör temsilcileriyle beraber hareket etmeye başladık. Ve hepsinden önemlisi; çocuklarımız eğitim alırken, teorik eğitim alırken, pratik eğitimlerini yapacakları, stajlarını yapabilecekleri iki alanı hem okullarımızdaki akademileri, laboratuvarları hem de işbaşı eğitimleri gittikleri iş yerleriyle ilgili çok ciddi adımlar attık. Önce atölye ve laboratuvarlarımızı reorganize etmeye başladık. Şu an bir örneğiyle Antalya'da olan ikiz dönüşüm perspektifiyle yaptığımız yeni laboratuvar atölye anlayışıyla çocuklarımız artık çok daha güzel, çok daha steril ortamlarda atölye ve laboratuvar çalışmalarını yapabiliyor. Bütün okullarımızın atölye ve laboratuvarlarını gözden geçirdik. Çocuklarımızın işbaşı eğitimlerini yaparken destek almaları açısından iş yerleriyle yaptığımız protokoller çerçevesinde çocuklarımıza asgari ücretin yüzde 30'u ve yüzde 50'si nispetinde cep harçlığı uygulaması başlattık" diye konuştu.

'TEKNİK EĞİTİMDE YENİDEN 28 ŞUBAT ÖNCESİNE DÖNDÜK'

Öğrencilerin işletme eğitimlerinde karşı karşıya kalabilecekleri sıkıntıları çözebilmek için iş kazaları ve meslek hastalıklarını tedavi edecek sağlık sigortası, sigorta uygulamasını da başlattıklarını anlatan Tekin, "Bunlarla da yetinmedik, 12 yıllık zorunlu eğitim ülkemiz için önemli bir kazanç idi. O kazançlarla taviz vermeden MESEM'leri zorunlu eğitimin parçası haline getirdik. Ama bütün bunları yaparken protokol imzaladığımız işletmelerde aradığımız temel kriter; iş sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili bütün tedbirlerin alınması, işletmelerden protokolümüzü yaparken bu koşul bizim için olmazsa olmaz. Ve yine çocuklarımızın sıkıntı yaşamaması için okullarımızda koordinatör öğretmenlerimiz var. Koordinatör öğretmenlerimizin de ilk baktığı okullarda iş sağlığı ve iş güvenliği tedbirleri. Bütün bunları yaptıktan sonra Türkiye'de meslek ve teknik eğitim yeniden 28 Şubat'tan önceki duruma gelmeye başladı çok şükür" dedi.

100 ÖĞRENCİDEN 41'İ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM

Şu an itibarıyla Türkiye'deki 100 orta öğretim öğrencisinden 41'inin mesleki ve teknik eğitim aldığını açıklayan Tekin, "Bu 41 öğrenci bu yıl ilk defa 43 öğrenci oldu. Şu anda, bu sene 100 orta öğretim öğrencimizin 43'ü mesleki ve teknik eğitime kayıt yaptırdı. Bu bizim için oldukça önemli. 2024 yılında Sayın Cumhurbaşkanımız imzasıyla mesleki ve teknik politika belgesi ve sahada karşılaştığımız yeni sorunları çözecek yeni tedbirleri politika belgemize ekledik. Bütün bunları yaparken şunu en temel nokta olarak aldık. Şu an dünyada eğitim, öğretimle ilgili yaptığımız bütün sohbetlerde, bütün konuşmalarda dünyanın hangi ülkesinde olursa olsun temel problemlerimizden bir tanesi; çocuklarımızın akademik ve meslek eğitimlerini geliştirmeye çalışırken insani hasletlerine yapılan vurgunun azlığını gördük. Bunu dünyada insan haklarına ilişkin ihlallerin artmasından görüyoruz. Dünyada çatışmaların artmasından görüyoruz. Savaşların artmasından görüyoruz. Bütün bunları gidermek için biz dedik ki; programlarımızın odağına iyi insan olmak, barışı, insan haklarını, demokrasiyi, adaleti, merhameti önceleyen çocuklar yetiştirmeliyiz" diye konuştu.

‘DÜNYADAN ÇOK DAHA HIZLI AR-GE SÜREÇLERİNİ TAMAMLIYORUZ’

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, "Gerçekten bugün bizim için bir iftihar günü oldu. Birkaç açıdan böyle; birincisi Türkiye'nin bütün bu savunma sanayindeki başarı hikayesinin gerçekten bir ekosistemin neticesi olduğunu bir kez daha müşahede etmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Türk savunma sanayinin elde ettiği küresel başarıların arkasındaki esas kıymetli taraf, adeta bir dağınık sinir ağında birlikte çalışabilen bir Ar-Ge, inovasyon ve üretim zekasını inşa edebilmiş olmamızdır. Bu sayede dünyadan çok daha hızlı Ar-Ge süreçlerini tamamlıyoruz. Geliştirdiğimiz platformları, sistemleri, alt sistemleri seri üretime dünyadan çok daha hızlı kazandırmayı başarıyoruz. Bu dünyada çok az sayıda ülkenin sahip olduğu bir imkan ve kabiliyet. Savunma sanayinde elde edilen bilginin, beceri ve kazanımın sivil alanlara ne kadar hızlı taşındığına birlikte şahitlik edeceğiz" dedi.

‘ENDÜSTRİYEL ROBOT KULLANIMINI, 2030 YILINA DEK 200 BİNİN ÜZERİNE ÇIKARACAĞIZ’

Bakan Kacır, "Türk imalat sanayinin dijital dönüşümünde, robotik üretim süreçlerinde, yerli ve milli sistemlerin, ürünlerin kullanılması bir tercihten öte mutlak bir zorunluluğu ifade ediyor. Bu anlamda 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisinde ortaya koyduğumuz halihazırda yaklaşık 30 bin düzeyinde olan endüstriyel robot kullanımını 2030 yılına dek 200 binin üzerine çıkarma amacımızda, bu dijital dönüşümü mutlaka yerli ve milli teknolojilerle hayata geçirmek zorundayız. Dolayısıyla bu proje, inanıyorum ki bu anlamda Türk sanayinin dijital dönüşümünü siber güvenlikte, milli ihtiyaçlarımızı dikkate alan bir yaklaşımla hayata geçirmemize imkan tanıyacak. Biz bu tür projeleri uçtan uca destekleyebilmek, Ar-Ge'den seri üretime taşıyabilmek için pek çok programı hayata geçiriyoruz. Bunlardan biri büyük bir titizlikle sürdürdüğümüz hamle programı. Gerçekten TÜBİTAK, KOSGEB ve Bakanlık yatırım teşviklerinin uçtan uca tanımlandığı ve özellikle yenilikçi teknoloji başlıklarında yerli ve milli ürün geliştirme ve üretiminin hedeflendiği hamle programının en somut çıktılarından birinin Altınay Endüstriyel Robotik Projesi olması bizler için ayrı bir mutluluk vesilesi" dedi.

'ENDÜSTRİYEL ROBOT ALANI DA ÇOK ÖNEMLİ BİR YER TUTMAYI SÜRDÜRECEK'

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, "İnanıyorum ki 'Hamle Programı'nda hayata geçirdiğimiz tüm projeler tamamlandığında hem milli teknolojimizi hedeflerimize daha fazla yaklaştırma hem de 12 milyar dolar düzeyinde olan potansiyel dış ticaret açığını kapama imkanına sahip olacağız. Ve inşallah önümüzdeki dönemde Hit 30 programı kapsamında 2030 yılına dek 30 milyar dolar devlet desteğiyle hayata geçirmeyi hedeflediğimiz yüksek teknoloji yatırımları içinde 1 milyar dolar kaynak ayırdığımız endüstriyel robot alanı da çok önemli bir yer tutmayı sürdürecek. Endüstriyel robotlar yetmez, insansız robotlarla da yine bu yolu inşallah birlikte yürüyelim diyor, sizleri saygıyla selamlıyorum" diye konuştu.

'ALTINAY, GETİRDİĞİ YENİ YAKLAŞIMLARLA DİKKATİMİZİ ÇEKİYORDU'

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayi (SSB) Başkanı Haluk Görgün, “Birkaç açıdan burada heyecanı yaşıyorum. Öncelikli olarak benim kendi çalışma alanım robotik, kontrol ve otomasyon. Doktora çalışmalarımı non-lineer kontrol teorileri üzerine tamamlamıştım. Sonra yurt dışından Türkiye'ye döndüğümüzde de Yıldız Teknik Üniversitesi'nde kontrol ve otomasyon mühendisliği bölümünü kurmuştuk. Altınay tam o dönemlerden beri hep takip ettiğimiz, sektörümüzde çalışkanlığı, ürettiği ve getirdiği yeni yaklaşımlarla dikkatimizi çekiyordu. Gün oldu Aselsan'da çalışırken bu sefer profesyonel iş birliklerini görüşme fırsatımız oldu. O dönem tartıştığımız, altyapısını kurmak istediğimiz, 'Biz radar üretirken neden karanlık fabrikalarda üretmeyelim? Bunların projelendirmesini neden yapmayalım? Bunu yapmaya en yakın, en yetkin şirket Altınay' diye konuşurdum. ‘Yeter ki şans verilsin, yeter ki imkan olsun, yeter ki ortada bir hedef olsun, biz gereğini yaparız’ derdi Hakan Bey. Sektörümüzde sadece bu, bugünkü lansmanı yapılan ürünler değil, birçok anlamda da Hakan Bey'in kişisel katkısı, kendisinin ve şirketinin katkıları söz konusu. Savunma alanında da birçok kıymetli projede sorumluluk alıyorlar. Bunları da hem maliyet etkin hem zamanında yerine getiriyorlar" dedi.

Projenin imza töreni, SAHA Expo 2026 Uluslararası Savunma, Havacılık ve Uzay Sanayii Fuarı’nda, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın katılımıyla gerçekleştirildi. Yapılan açıklamata göre, Türkiye’nin uydu tabanlı haberleşme teknolojilerindeki yetkinliğini ileri taşımayı hedefleyen proje, karasal mobil kapsamanın sınırlı kaldığı veya haberleşme sürekliliğinin kritik önem taşıdığı bölgelerde 5G teknolojilerine dayalı bir takım uydu ile servis sürekliliğini sağlamaya odaklanıyor. Proje kapsamında 5G Dar Bant Nesnelerin İnterneti (NB-IoT) teknolojisini destekleyen uydu tabanlı haberleşme altyapısının mevcut mobil şebeke altyapısıyla entegre biçimde çalışması amaçlanıyor. Böylece IoT kullanıcılarına daha yaygın ve sürekli bir haberleşme deneyimi sunulması hedefleniyor.

Plan-S’in mevcut takım uydu ağı, Connecta IoT Network, üzerinden sunduğu hizmet yetkinliğinin bu proje kapsamında NB-IoT servisi ile genişletilmesi planlanıyor. Mobil iletişim ekosisteminde yaygın olarak kullanılan birçok teknoloji ve mimarinin standartlarını belirleyen ve küresel telekomünikasyon dünyasında kritik bir referans noktası olan 3GPP’nin 5G kapsamında ilk kez tanımladığı Karasal Olmayan Ağ (Non-Terrestrial Networks - NTN) çözümleri alanında yerli ve milli bir kabiliyetin oluşturulması amaçlanıyor.

Proje, yalnızca teknik bir Ar-Ge çalışması olmanın ötesinde, mobil haberleşme ekosisteminin geleceğine yönelik önemli bir dönüşüm adımı olarak konumlanıyor. Uydu tabanlı haberleşmenin mobil operatör altyapılarıyla entegre çalışabilecek şekilde tasarlanması sayesinde, gelecekte uluslararası dolaşım destekli, coğrafi bağımsızlık sunan ve farklı sektörlerin bağlantı ihtiyaçlarına yanıt verebilecek IoT haberleşme servislerinin önü açılacak.

Plan-S Genel Müdürü Özdemir Gümüşay, projeye ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

"Uydu teknolojileri, günümüzde herkesin kullandığı haberleşme altyapılarının tamamlayıcısı ve vazgeçilmez bir unsuru haline geliyor. Plan-S olarak geliştirdiğimiz uydu teknolojileri ve takım uydu ağı yetkinliğimizi, 5G NB-IoT teknolojisine dayanan uydu haberleşme alanına taşıyarak Türkiye’nin yerli ve milli teknoloji vizyonuna ile milli haberleşme teknolojileri yol haritasına katkı sunmayı hedefliyoruz. Türk Telekom ile yürüttüğümüz bu iş birliği, uydu ve mobil haberleşme altyapılarının birbirini tamamlayan gücünü ortaya koyması bakımından son derece değerli ve önemli bir gelişme. Proje kapsamında kazanılacak kabiliyetler iletişimin devamlılığını sağlayacak ve karasal mobil şebekelerin ulaşamadığı noktaların tamamını kapsama dahiline almamızı sağlayacak. Bu proje yalnızca Türkiye’nin haberleşme altyapısını güçlendirmeyecek; aynı zamanda ülkemizin küresel uydu tabanlı haberleşme pazarındaki rekabet gücünü de artıracak önemli bir proje."

Türk Telekom Kurumsal Satış Genel Müdür Yardımcısı Dr. Feyzullah Tecirli ise projeye ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Şirket olarak Türkiye’nin dijital dönüşümüne liderlik ederken, yeni nesil haberleşme teknolojilerinin geliştirilmesini ve yerli ekosistemin güçlenmesini stratejik önceliklerimiz arasında görüyoruz. Mobil şebekeler ile uydu tabanlı haberleşme altyapılarının birlikte çalışabilir hale gelmesi, özellikle kırsal, erişilmesi güç ve kritik bölgelerde bağlantı sürekliliği açısından büyük önem taşıyor. Plan-S ile hayata geçirilen bu proje, 5G ve karasal olmayan ağlar alanında Türkiye’nin teknoloji üretme kapasitesini ileri taşıyan önemli bir adım niteliğinde. Bu iş birliğinin hem mobil operatörler hem de IoT servis sağlayıcıları için yeni iş modellerinin önünü açacağına inanıyoruz."

Açıklamaya göre, projenin tamamlanmasıyla birlikte mobil şebeke operatörleri için yeni iş modellerinin geliştirilmesi; IoT servis sağlayıcıları ve endüstriyel uygulamalar için ölçeklenebilir, düşük maliyetli ve güvenilir uydu haberleşme çözümlerinin sunulması bekleniyor. İnşaat, lojistik, enerji, akıllı şehirler, afet yönetimi, kamu güvenliği, savunma ve uzaktan izleme gibi birçok alanda kesintisiz veri iletişiminin sağlanması, projenin öne çıkan kazanımları arasında yer alıyor. Proje kapsamında, müşteri ihtiyaçları ve servis gereksinimleri baz alınarak uzay ve yer segmentinde; uydu platformu seviyesinden ekipman seviyesine kadar farklı alanlarda yeni kabiliyetler geliştirilecek. Bu yönüyle proje, Türkiye’nin uydu tabanlı haberleşme alanındaki bağımsızlığını güçlendirmeyi, yerli üretim ve teknoloji geliştirme kapasitesini artırmayı ve uluslararası pazardaki rekabet gücünü desteklemeyi hedefliyor.