Emeklilik sistemine ilişkin beklentiler 2026 yılında da gündemin üst sıralarında yer alıyor. EYT düzenlemesinden yararlanamayan kesim, kademeli ya da erken emeklilik modeliyle ilgili gelişmeleri yakından takip ediyor. Özellikle 2000–2008 arasında sigorta girişi bulunan çalışanlar, yaş ve prim gün şartlarının esnetilip esnetilmeyeceğini araştırıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK DÜZENLEMESİ MECLİS’E GELDİ Mİ?
Ekonominin temel gündem maddelerinden biri hâline gelen kademeli emeklilik sistemi, belirli yaş ve prim gün şartlarını sağlayan çalışanlara kısmi emeklilik hakkı tanımayı amaçlayan bir model olarak öne çıkıyor.
CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay tarafından hazırlanan teklifin Meclis’e sunulmasıyla birlikte konu yeniden tartışmaya açıldı. Ancak söz konusu düzenleme için henüz resmi bir yasal adım atılmış değil.
Tamamlayıcı emeklilik modeliyle birlikte değerlendirilen bu teklif, sosyal güvenlik reformları kapsamında önemli bir değişim potansiyeli taşıyor ve milyonlarca çalışanın emeklilik planlamasını doğrudan etkileyebilir.
2000 SONRASI İÇİN ŞARTLAR BELLİ OLDU MU?
Özellikle 2000 yılı sonrasında sigortalı olan çalışanlar, yaş ve prim gün sayılarında değişiklik yapılıp yapılmayacağını merak ediyor.
2023’te yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar Yasası kapsamında emekli olamayan milyonlarca kişi, yeni bir düzenleme beklentisi içinde.
Erken ya da kademeli emeklilik sistemi; sigortalı çalışanların belirlenen yaş ve prim şartlarına kademeli olarak ulaşmaları halinde emekliliğe hak kazanmasını öngören bir model olarak tanımlanıyor. Bu sistemde:
- Emeklilik yaşı,
- Prim gün sayısı,
- Sigorta başlangıç tarihi
esas alınarak aşamalı bir geçiş planlanıyor.
Ancak 2000–2008 arası sigorta girişi olanlar için netleşmiş bir tablo henüz bulunmuyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK NEDİR?
Kademeli emeklilik, emekliliğe geçiş sürecini daha adil ve dengeli hâle getirmeyi hedefleyen bir sistemdir. Model; özellikle 1999 sonrası sigorta girişi bulunan ve EYT’den yararlanamayan çalışanlara yönelik planlanıyor.
Sistem;
- “Erken emeklilik hakkı”,
- “Prim gün indirimi”,
- “Sigorta başlangıcına göre emeklilik yaşı belirleme”
gibi kriterler üzerinden şekilleniyor.
UZMANLAR NE DİYOR?
Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Bu konu artık siyasetin görmezden gelemeyeceği bir büyüklüğe ulaşmıştır.” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, beklentinin toplum genelinde giderek arttığını ortaya koyarken, gözler hükümetten gelecek resmi açıklamalara çevrilmiş durumda.
CNN Türk Finans’ın aktardığına göre; uzman değerlendirmeleri, özellikle 2000 sonrası sigorta girişliler için yeni bir formül ihtimalinin masada tutulduğunu ancak takvim konusunda netlik bulunmadığını gösteriyor.
KİMLER ERKEN EMEKLİ OLABİLİR?
Erken emeklilik, belirli şartları sağlayan çalışanlara standart emeklilik yaşını beklemeden sistemden çıkma imkânı tanıyor. Türkiye’de erken emeklilik hakkı şu grupları kapsıyor:
EYT KAPSAMINDA OLANLAR
8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar, yaş şartı olmadan emekli olabiliyor.
- Kadınlar: 20 yıl sigortalılık ve 5.000 prim günü
- Erkekler: 25 yıl sigortalılık ve 5.975 prim günü
ENGELLİ BİREYLER
En az %40 engellilik oranı bulunanlar vergi indirimiyle yaş beklemeden emekli olabilir. Şartlar engellilik oranına göre değişir:
- %60 ve üzeri: 15 yıl – 3.960 gün
- %50–59: 16 yıl – 4.320 gün
- %40–49: 18 yıl – 4.680 gün
MALULEN EMEKLİLİK
En az %60 iş gücü kaybı bulunanlar (iş kazası veya meslek hastalığı gibi durumlarda), 10 yıl sigortalılık ve 1.800 prim günüyle emekli olabilir.
AĞIR VE RİSKLİ İŞLERDE ÇALIŞANLAR
Maden işçileri, basın çalışanları ve askeri personel gibi meslek gruplarına fiili hizmet süresi zammı uygulanır.
DOĞUM VE ASKERLİK BORÇLANMASI
-
Kadınlar: Her doğum için 2 yıl (en fazla 3 çocuk için 6 yıl) borçlanma
- Erkekler: Askerlik süresi kadar borçlanma
Bu uygulamalar sigorta başlangıç tarihini geriye çekerek erken emeklilik imkânı sağlayabiliyor.