‘Geçmişi anmak ve geleceği kurmak için Zaza dilini ve tarihini bilimin ışığında tartışıyoruz’ ana sloganıyla düzenlenen etkinlikte, Zaza dilinin kökenleri, kültürel değerleri ve edebiyattaki yeri tüm yönleriyle ele alındı. Çalıştay, alanında uzman isimleri ve davetlileri bir araya getirdi. Program kapsamında, Konyaaltı Belediye Başkanı Cem Kotan, Zaza Dili ve Kültürünü Yaşatma Dernekler Federasyonu Genel Başkanı Ferhat Dopdoğru, iş insanı Fatih M. Bucak ve 24. Dönem Diyarbakır Milletvekili, iş insanı Cuma İçten birer konuşma gerçekleştirdi. Konuşmacılar, Zaza kültürünün yaşatılması, korunması ve gelecek nesillere güvenle aktarılması hususunda yürütülen çalışmaların hayati önemine vurgu yaptı. Programa Sivaslı iş insanı Cenk Doğan, Sivaslı iş insanı Gamze Doğan, Antalya Sivaslılar Dernek Başkanı Ramazan Doğan ve çok sayıda davetli katıldı.
Tek tipleşme tehdidi
Programın açılışında konuşan Antalya Zaza Dili ve Kültürünü Yaşatma Derneği Başkanı Ayhan Karasu, Anadolu’nun en eski ve en özgün renklerinden biri olan Zaza dili, kültürü ve edebiyatını akademik bir dille anlamak, anlatmak ve geleceğe taşımak amacıyla bir araya geldiklerini belirtti. Küreselleşmenin getirdiği tek tipleşme tehdidine dikkat çeken Karasu, Zaza dilinin UNESCO verilerine göre tehlike altında olan diller statüsünde bulunduğunu hatırlatarak, “Bir dilin yok olması, bir şehrin bütün kütüphanelerinin yanması demektir. Dilimizi ve kültürümüzü sonsuza dek yaşatmak, insanlığın ortak mirasına sahip çıkmak bilincinin en somut göstergesidir” dedi.
Kadim bir dil
Konyaaltı Belediye Başkanı Cem Kotan ise konuşmasında, bu tür kültürel faaliyetlerin önemine vurgu yaparak, daveti geç almış olmasına rağmen programda yer almaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Antalya’da farklı kültürlerin ve hemşehri derneklerinin varlığının zenginlik kattığını ifade eden Kotan, “Biz halkların kardeşliğini değil, halkların sevgisini savunuyoruz. Zaza dili bu toprakların kadim bir dilidir. Onu korumak, yüceltmek ve nesilden nesile aktarmak sadece Zazaların değil, bu topraklarda yaşayan herkesin ortak sorumluluğudur. Konyaaltı Belediyesi olarak bu tür projelere kapımız sonuna kadar açıktır ve üzerimize düşeni yapmaya hazırım” diye konuştu.
24. Dönem Diyarbakır Milletvekili ve iş insanı Cuma İçten, Zaza kültürünün köklerine ve dilin geleceğine dair önemli mesajlar verdi. Sözlerine bir Zaza olarak bu kadim halkın acılarını, sevinçlerini ve mücadelesini kendi hayatında yaşayarak bugün burada bulunduğunu belirterek başlayan İçten, “Bugünkü konuşmam bir üstünlük iddiası değil, kaybolmakta olan bir dilin ve kültürün gelecek nesillere aktarılması için bir çağrıdır. Biz ayrılmak istemiyoruz, ayniyetimizi yaşamak istiyoruz. Biz imtiyaz değil, varlığımızın görülmesini istiyoruz” diye konuştu. Zazaların Fırat’ın, Murat’ın ve Dicle’nin sesini taşıyan kadim medeniyetin sahipleri olduğunu vurgulayan İçten, “Zazalar bu ülkenin misafiri değil, Türkiye’nin ta kendisidir, asli unsurudur. Zaza kültürü büyük saraylarda değil, taş duvarlı köylerde, yaylalarda, tandır başlarında ve ailece kurulmuş yer sofralarındadır. Zazalık kibir değil, tevazudur; ayrıştırmak değil, kucaklamaktır” dedi.
Kırılgan kategorisinde
Zazacanın herhangi bir dilin basit bir lehçesi olmadığını, uluslararası dil kurulunda ZZA koduyla bağımsız bir dil olarak kabul edildiğini hatırlatan İçten, geçmişte yaşanan sıkıntılara ve son yıllarda atılan adımlara da değinerek, “Bir zamanlar kamusal alanda adı bile bulunmayan Zazaca bugün her yerde konuşuluyor. TRT Kürdi bünyesinde Zazarki yayınların yapılması, üniversitelerde Zaza Dili ve Edebiyatı bölümlerinin kurulması ve okullarda seçmeli ders hakkının tanınması tarihi adımlardır. Ancak atılan bu ilk adımları son zannetmemeliyiz. UNESCO verilerine göre kırılgan kategorisinde yer alan dilimizin gelecek kuşaklara aktarılması için eğitim alanındaki eksiklerin giderilmesi ve öğretmen atamalarının artırılması gerekmektedir” ifadelerini kullandı.
Panel oturumları
Çalıştayda konuşma gerçekleştiren iş insanı Fatih M. Bucak, Zaza dilinin ve kültürünün nesilden nesile aktarılmasının önemine dikkat çekti. Bucak, bu tür akademik ve kültürel etkinliklerin toplumsal birlikteliği güçlendirdiğini belirterek, emeği geçen dernek yönetimine ve katılımcılara teşekkür etti. Zaza Dili ve Kültürünü Yaşatma Dernekler Federasyonu Genel Başkanı Ferhat Dopdoğru, federasyon olarak yürüttükleri çalışmalara değindi. Dopdoğru, Zaza kültürünün yaşatılması, korunması ve gelecek nesillere güvenle aktarılması için inançla çalışmaya devam edeceklerini ifade etti. Konuşmaların ardından geçilen panel oturumlarında alanında uzman akademisyenler sunumlarını gerçekleştirdi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’nden Doç. Dr. İsmail Söylemez, Bingöl Üniversitesi SBMYO Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Ömer Faruk Elaltuntaş ve Bingöl Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Zaza Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Murat Varol, Zaza dili, tarihi ve edebiyatının bilimsel temelleri üzerine katılımcılara ayrıntılı bilgiler aktardı. Çalıştay, soru-cevap bölümü ve hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.