Afrika'da plastik atıklar artık yalnızca çevre kirliliğinin değil, yeni bir ekonomik dönüşümün de konusu haline geldi. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin başkenti Kinşasa'da plastik şişe ve ambalajlar toplanarak kaldırım taşları, fayanslar ve ev yapımında kullanılabilecek briketlere dönüştürülüyor. 7 Kasım 2026'da düzenlenen ilk Kinşasa Ekoloji Fuarı'nda tanıtılan çalışmalar, atıkların yeniden üretime kazandırılabileceğini ortaya koydu.

Mongabay'ın 17 Kasım 2026 tarihli haberine göre, fuarda yer alan Kongolu Prince Groupe Service (PGS) adlı işletme, plastik şişe ve ambalajları geri dönüştürerek inşaat malzemeleri üretiyor. Şirketin kurucusu Amuri Prince Twahibu, çevreye bırakıldığında kirliliğe neden olan malzemelerin yeniden değerlendirilerek ekonomik değere dönüştürüldüğünü belirtti. Projede plastik atıkların yanı sıra organik atıklardan da çevreci ürünler elde ediliyor.

Plastik çöplerden inşaat malzemesi

Kinşasa'daki uygulamalar yalnızca yeni girişimlerle sınırlı değil. Daha önce hayata geçirilen projelerde de plastik atıklar yapı malzemesi olarak kullanıldı. Alman şirketi Greiner'in 2024 yılında paylaştığı bilgilere göre, Uganda'daki bir yerleşimde yaklaşık 40 bin, Kongo'nun Kinşasa yakınlarındaki Maluku bölgesinde ise yaklaşık 50 bin plastik şişe kullanılarak iki yapı inşa edildi. Böylece toplam yaklaşık 90 bin plastik şişe yeniden değerlendirilirken, atıkların yapı sektöründe kullanılmasına yönelik dikkat çekici örnekler ortaya çıktı. Kongo'da plastik atık sorununa karşı atılan yeni adımlardan biri de 4 Kasım 2026'da başlatılan ZERO30 girişimi oldu. C&S Expertise tarafından hayata geçirilen program, 2030 yılına kadar plastik kirliliğini azaltmayı ve geri dönüşümü yaygınlaştırmayı hedefliyor. Projenin en dikkat çekici uygulamalarından biri, plastik ürünlerin satıldığı mahalle dükkânlarının aynı zamanda atık toplama noktalarına dönüştürülmesi. Böylece vatandaşların kullandıkları plastikleri çöpe atmak veya yakmak yerine yeniden dönüşüm sistemine teslim etmeleri amaçlanıyor. C&S Expertise Genel Müdürü Junior Tshiteya, tüketicilerin, üreticilerin, girişimcilerin ve yatırımcıların birlikte hareket edeceği bir sistem kurmak istediklerini açıkladı. Girişimin eğitim, çevre bilinci, toplumsal girişimcilik ve geri dönüşüm yatırımları olmak üzere dört temel ayağa dayandığı belirtildi.

Kinşasa'da atık krizi giderek büyüyor

Cop Night’ta sanatın diliyle iklim mesajı
Cop Night’ta sanatın diliyle iklim mesajı
İçeriği Görüntüle

Dünya Bankası'nın 28 Nisan 2026 tarihli açıklamasına göre, 17 milyondan fazla kişinin yaşadığı Kinşasa'da her gün yaklaşık 12 bin ton atık ortaya çıkıyor. Bu atıkların yüzde 98'inin açık alanlara döküldüğü veya yakıldığı belirtiliyor. Plastiklerin doğaya bırakılması, kentteki çevre kirliliğinin yanı sıra sağlık ve sel risklerini de artırıyor. Bu tablo karşısında Dünya Bankası, Kinşasa'nın kentsel dönüşümü ve istihdamın artırılması amacıyla 250 milyon dolarlık finansmanı onayladı. Program kapsamında atık toplama noktaları, aktarma istasyonları ve entegre atık yönetim merkezlerinin geliştirilmesi planlanıyor. Kadınlar ve gençler için yeni istihdam olanaklarının oluşturulması da hedefler arasında bulunuyor.

Atıklar ekonomik fırsata dönüşebilir

Kinşasa'da düzenlenen Ekoloji Fuarı ve ZERO30 girişimi, plastik atıkların yalnızca toplanmasıyla değil, yeniden üretime kazandırılmasıyla da değerlendirilebileceğini gösteriyor. Plastiklerin inşaat malzemelerine, kullanışlı eşyalara ve farklı ürünlere dönüştürülmesi çevre kirliliğinin azaltılmasına katkı sunarken yeni iş alanlarının oluşmasına da imkân sağlıyor. Afrika'da giderek yaygınlaşan bu çalışmalar, atık yönetiminin çevre politikalarının ötesinde ekonomik kalkınma ve toplumsal dönüşüm açısından da önem taşıdığını ortaya koyuyor. Plastiklerin doğaya terk edilmek yerine yeniden ekonomiye kazandırılması, kıtanın çevre sorunlarına karşı geliştirdiği yeni çözüm arayışlarının başında geliyor.

Muhabir: Esra ALTUNKES