Karne, çocuğun zekâsını, yeteneğini ve gelecekteki potansiyelini göstermez. İŞKADER’in ‘Eğitim Sohbetleri’ programında konuşan Eğitim Komisyonu Başkanı Pınar Teyin, Yönetim Kurulu Üyesi Tülay Sarıgül ve Klinik Psikolog Sena Bilgiç, aileleri ve eğitim sistemini yakından ilgilendiren önemli uyarılarda bulundu. Programda; sınavların ne kadar doğru ölçtüğünden çocukların etiketlenmesine, kalabalık sınıflardan meslek seçimine ve ara tatil disiplinine kadar pek çok konu masaya yatırıldı. Karne dönemi geldiğinde birçok evde aynı manzara yaşanıyor. Notlar karşılaştırılıyor, çocuklar sorgulanıyor, kimi zaman kardeşler ve arkadaşlar örnek gösteriliyor. İyi not alan çocuk ödüllendirilirken düşük not alan çocuk başarısızlıkla suçlanabiliyor. Peki, birkaç dersin notu bir çocuğun gerçek başarısını, zekâsını ve geleceğini belirleyebilir mi? İŞKADER’in 15 Kasım’da gerçekleştirdiği ‘Eğitim Sohbetleri’ programında bu soruya verilen yanıt oldukça açık; Bir karne, çocuğun bütün gelişimini ölçemez.
‘Çocukları aynı kalıba sokamayız!’
Programın moderatörlüğünü üstlenen Pınar Teyin, karne ve sınav sonuçlarının değerlendirilmesinde yalnızca rakamlara odaklanılmaması gerektiğini vurguladı.
Ölçme ve değerlendirmenin önemli olduğunu belirten Teyin, bunun doğru kriterlere dayanması gerektiğine dikkat çekti. Öğretmenlerin öğrencilerin ne kadar öğrendiğini görmesi, sınav sonuçlarının ailelerle paylaşılması ve eğitim sürecinin takip edilmesi gerektiğini ifade etti. Ancak asıl dikkat çektiği sorun, çocukların bireysel farklılıklarının yeterince dikkate alınmamasıydı. Teyin, aynı sınıfta, aynı öğretmenden eğitim alan çocukların öğrenme hızlarının, ilgi alanlarının ve dikkat sürelerinin farklı olabileceğini belirterek kalabalık sınıflara dikkat çekti. 40-45 kişilik sınıflarda her çocuğun bireysel gelişimini takip etmenin ne kadar güçleştiğini sorguladı. Eğitim sisteminin bütün çocuklardan aynı performansı beklemesini eleştiren Teyin, “Eğitim sistemimiz bütün hayvanlardan uçmasını istiyor. Kuş var, balık var, zürafa var, fil var. Uçamayanlara ‘Sen başarısızsın’ diyoruz” sözleriyle çarpıcı bir benzetme yaptı. Bu benzetme, eğitimde tek tip başarı anlayışının çocukların yeteneklerini nasıl görünmez hâle getirebildiğini ortaya koyuyor. Teyin’e göre çocukların önce kendilerini tanımalarına izin verilmeli. Her çocuk doktor, mühendis veya avukat olmak zorunda değil. Ailelerin meslek tercihlerini kendi beklentileri ve kazanç ölçütleri üzerinden çocuklara dayatması, gençlerin kendi yeteneklerinden uzaklaşmasına yol açabiliyor.
Sınavla gerçekten ne ölçülüyor?
Programda sınavların niteliği ve ölçme-değerlendirme yöntemleri de tartışıldı. Tülay Sarıgül, yeni eğitim modeli kapsamında yapılan bazı sınavların ayırt ediciliği ve ölçücülüğü konusunda soru işaretleri bulunduğunu anlattı. Bazı soruların cevap anahtarlarıyla ilgili yaşadığı değerlendirme sorunlarını paylaşarak sınavların gerçek öğrenme düzeyini ortaya koyması gerektiğini belirtti. Sarıgül de not verilmesini ve sonuçların ailelerle paylaşılmasını önemsediğini, ancak ölçümün gerçek ve doğru kriterlere dayanması gerektiğini vurguladı. Programda ayrıca öğrencilerin grup çalışması, sosyal sorumluluk, çevre duyarlılığı, empati ve
davranış gibi akademik olmayan gelişim alanlarının da değerlendirilmesi gerektiği gündeme geldi. Sarıgül, geçmişte karne değerlendirmelerinde yer alan bazı davranış ve sosyal etkinlik ölçütlerinin yeni sistemde devam edip etmediğine ilişkin belirsizliğe dikkat çekti. Eğitimde ölçme-değerlendirme yaklaşımının daha bütüncül biçimde ele alınması gerektiğini ifade etti. Çünkü yalnızca sınav puanına dayalı bir değerlendirme, matematikte başarılı ama sosyal ilişkilerinde desteğe ihtiyaç duyan bir çocukla; akademik notları düşük ancak yaratıcı ve üretken bir çocuğun gerçek gelişimini ortaya koyamaz.

‘Düşük not aldı, demek ki başarısız’
Klinik Psikolog Sena Bilgiç, düşük notun tek başına başarısızlık anlamına gelmediğini belirterek aileleri çocuklarını etiketlememeleri konusunda uyardı.
Bir öğrencinin matematikte düşük not almasının matematiksel yeteneğinin olmadığı anlamına gelmeyeceğini söyleyen Bilgiç, bunun arkasında ailevi sorunlar, dikkat ve odaklanma güçlükleri, öğrenme farklılıkları, motivasyon eksikliği veya okulda yaşanan problemler bulunabileceğini ifade etti. Özellikle anne ve babaların çocuklarına yönelik “Sen zaten yapamıyorsun”, “Kardeşin senden daha başarılı” gibi ifadelerinin ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çeken Bilgiç, “Çocuk zamanla başarısız olduğuna inanabilir, çalışsa bile sonuç alamayacağını düşünebilir. Bu durum özgüven kaybına ve öğrenilmiş çaresizliğe dönüşebilir.
Ailelerin görevi çocuğa başarısızlık etiketi yapıştırmak değil, başarısının önündeki engeli bulmaktır” dedi.
Her çocuk aynı şekilde öğrenmez!
Çocukların öğrenme hızları ve yöntemlerinin birbirinden farklı olduğunu vurgulayan Bilgiç, “Kimi görerek, kimi dinleyerek, kimi okuyarak, kimi uygulayarak daha kolay öğreniyor. Çocuklar yalnızca akademik başarıyla değerlendirilmemeli. Yaratıcılık, sosyal zekâ, empati, grup çalışması ve üretkenlik gibi özellikler de dikkate alınmalı” diye konuştu. Programın dikkat çeken başlıklarından biri de gençlerin meslek seçimi oldu. Pınar Teyin, bazı mesleklerin toplumda aşırı yüceltilirken bazılarının değersiz görülmesinin çocukların tercihlerini etkilediğini belirtti. Gençlerin kendi ilgi ve yetenekleri yerine ailelerinin beklentileri, toplumsal statü ve kazanç kaygısıyla meslek seçmek zorunda kalabildiğini ifade etti. Teyin, teknisyenlikten tamirciliğe, muhasebecilikten farklı hizmet alanlarına kadar bütün mesleklerin toplum için önemli olduğunu vurgulayarak meslek grupları arasındaki ücret adaletsizliğine de dikkat çekti. Ara tatilin çocuklar için dinlenme, oyun oynama ve ilgi alanlarına yönelme fırsatı olduğunu kaydeden Sena Bilgiç, tatilin eğitim sürecinin karşıtı olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti. Ancak Pınar Teyin, tatil döneminde öğrenme alışkanlığının tamamen kesilmesine ve günlük düzenin bozulmasına karşı uyarıda bulundu. Teyin, yatış-kalkış ve yemek saatlerinin korunmasını, okuma alışkanlığının sürdürülmesini ve çocukların tatili sınırsız ekran kullanımıyla geçirmemelerini önerdi. Öğrenciliğin yalnızca okul günleriyle sınırlı olmadığını, öğrenmenin devam eden bir süreç olduğunu vurguladı. Burada ailelerin kurması gereken denge açık: Çocuğu tatilde yoğun ders programına mahkûm etmemek; ancak öğrenme alışkanlığını da tamamen ortadan kaldırmamak.
İşte ailelere 6 altın öneri
1. Kıyaslamayın: Çocuğunuzu kardeşiyle, arkadaşıyla veya başka öğrencilerle karşılaştırmayın.
2. Etiketlemeyin: Düşük notu çocuğun karakteri veya kapasitesi olarak görmeyin.
3. Nedeni araştırın: Öğrenme güçlüğü, dikkat, motivasyon ve aile ortamı gibi etkenleri değerlendirin.
4. Gelişimi takip edin: Sadece notlara değil, çocuğun önceki döneme göre gösterdiği ilerlemeye ve çabasına bakın.
5. Yeteneklerini keşfedin: Akademik başarının yanında sosyal, sanatsal, sportif ve üretken yönlerini destekleyin.
6. Tatilde denge kurun: Dinlenme ve oyuna zaman ayırırken uyku, okuma ve günlük rutinleri koruyun.





