Kahramanmaraş, Hatay, Malatya ve Adıyaman’da 6 Şubat depremlerinin ardından başlatılan yeniden yapılanma süreci, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’de gündeme geldi. Enkaz atıklarının geri dönüşümünden yeşil altyapıya kadar pek çok projeyi kapsayan çalışmalar, iklim dirençli ve sürdürülebilir şehircilik açısından uluslararası arenada örnek gösterildi. 6 Şubat depremlerinin ardından yeniden ayağa kaldırılan şehirler, bu kez iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilir şehircilik vizyonuyla uluslararası gündeme taşındı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen ‘Asrın İhyası ve Yerel Yönetim İş Birlikleri’ panelinde, bölgedeki yeniden inşa süreci iklim değişikliği perspektifinden ele alındı. COP31’in 12 Kasım programında ‘Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre’ temasıyla gerçekleştirilen panelin moderatörlüğünü Kentsel Dönüşüm Başkanı Hakkı Alp üstlendi. Panele Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk, Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Görgel, Malatya Büyükşehir Belediye Başkanı Sami Er ve Adıyaman Belediye Başkanı Abdurrahman Tutdere katıldı. Oturumda, bölgedeki çalışmaların yalnızca konut ve altyapı yatırımlarıyla sınırlı kalmadığı, şehirlerin iklim krizinin yaratacağı risklere karşı da dirençli hale getirildiği vurgulandı.
Enkaz atıkları ekonomiye
Deprem sonrası ortaya çıkan milyonlarca ton yıkıntı atığının dönüştürülmesi, Kahramanmaraş’ın çevre odaklı yeniden yapılanma sürecinin merkezinde yer alıyor. Karacasu Enkaz ve Yıkıntı Atıkları Geri Dönüşüm Tesisi’nde ayrıştırılan beton, demir, metal, plastik ve asfalt gibi malzemeler yeniden ekonomiye dahil ediliyor. Beton atıklarından elde edilen agregalar yol ve altyapı onarımlarında kullanılarak doğal kaynak tüketimi sınırlandırılıyor. Geri dönüşüm kapasitesini artırmak amacıyla Elbistan ilçesine bağlı Çiçek Mahallesi’nde yaklaşık 100 milyon TL bütçeli yeni bir tesis kurulması planlanıyor. DOĞAKA ve Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi iş birliğiyle hayata geçirilecek projenin finansmanının yaklaşık yüzde 90’ının hibe yoluyla karşılanması öngörülüyor. Yeni tesiste işlenecek atıklardan kent mobilyaları, çevre düzenleme ürünleri ve yapı elemanları üretilerek enkazın çevresel bir yük olmaktan çıkarılıp ekonomik değere dönüştürülmesi hedefleniyor.
Dört kentte ortak hedef
Bölgedeki yeniden yapılanma çalışmaları, her kentin kendi öncelikleri ve ihtiyaçları doğrultusunda şekilleniyor. Malatya; rezerv alan ve yerinde dönüşüm uygulamalarıyla konutların yanı sıra altyapı ve sosyal yaşam alanları baştan inşa ediliyor. Hatay; konut, iş yeri, ulaşım ve altyapı yatırımları yürütülürken kentin tarihî ve kültürel mirasının korunmasına öncelik veriliyor. Adıyaman; yerinde dönüşüm ve altyapı projelerine ek olarak atıkların kaynağında ayrıştırılması ve geri kazanılmasıyla çevre yönetimi güçlendiriliyor. Dört kentte yürütülen tüm bu çalışmaların ortak paydasını ise çevresel sürdürülebilirlik ve afetlere karşı yüksek dayanıklılık oluşturuyor. İklim değişikliğinin tetiklediği aşırı yağışlar, seller, kuraklık ve sıcak hava dalgaları, deprem bölgesindeki yeni şehir planlamasının temel belirleyicileri arasında yer alıyor. Gelecek yıllarda yaşanabilecek çevresel riskleri öngören bu yeni yaklaşımda; yağmur suyunun etkin yönetimi, su kaynaklarının korunması, taşkın riskinin azaltılması ve yeşil alanların artırılması kritik önem taşıyor. Ayrıca enerji verimli binalar, yenilenebilir enerji sistemleri ve toplu ulaşım yatırımlarıyla kentlerin karbon ayak izinin düşürülmesi amaçlanıyor. COP31 panelinde öne çıkan değerlendirmeler, yerel yönetimler arası iş birliğiyle geliştirilen bu yeşil dönüşüm modelinin yaygınlaştırılacağını ve geleceğin şehirlerinin daha güvenli, yeşil ve dirençli temeller üzerine kurulacağını ortaya koydu.
