İş Sağlığı ve Güvenliği Çalışanları Sendikası (TÜM İSG SEN), 30 Aralık 2022’de İzmir Bornova’da meydana gelen vinç kazasında 6 işçinin hayatını kaybetmesi ve 3 işçinin yaralanmasıyla sonuçlanan olay nedeniyle tutuklanan ve 12 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılan iş güvenliği uzmanı Fikret A. için Antalya’da basın açıklaması gerçekleştirdi. Attalos Heykeli önünde düzenlenen açıklamada, iş güvenliği uzmanlarının kazaların ardından ‘günah keçisi’ haline getirilmemesi gerektiği savunuldu. Açıklamayı okuyan iş güvenliği uzmanı Fırat Nurdoğan, “Kusur unvanla değil, somut delillerle belirlenmeli. İş güvenliği uzmanları sahaya aittir, sanık kürsüsüne değil” dedi.
‘Üç rapor, üç farklı sonuç’
İş güvenliği uzmanı Fırat Nurdoğan, aynı kazaya ilişkin kamuoyuna yansıyan bilirkişi değerlendirmelerinde farklı kusur oranlarının bulunduğunu belirterek, “Aynı kazaya ilişkin üç bilirkişi raporu nasıl oluyor da üç farklı sonuca ulaşabiliyor? Bir raporda kusur bulunmadığı, bir diğerinde tali kusur, üçüncüsünde ise asli kusur değerlendirmesi yapıldığı belirtiliyor. Üç rapor, üç farklı değerlendirme ve sonuçta meslektaşımız Fikret hakkında 12 yıl 6 ay hapis ve 3 yıl meslekten men cezası verildi” dedi. Fikret A.’nın karar duruşmasında tutuklandığını da aktaran Nurdoğan, verilen cezanın hangi somut delillere dayandırıldığının ve iş güvenliği uzmanına yüklenen kusurun kazanın meydana gelmesiyle nasıl ilişkilendirildiğinin açıklığa kavuşturulması gerektiğini söyledi.
‘Uzman işveren değildir’
İş güvenliği uzmanlarının görev ve sorumluluklarının yanlış yorumlanmaması gerektiğini dile getiren Nurdoğan, “İş güvenliği uzmanı işveren değildir. Şantiyeyi veya iş yerini tek başına yöneten kişi değildir. Vinç operasyonunu sırf unvanı nedeniyle yöneten kişi değildir. Her kararı veren, her yetkiye sahip olan kişi de değildir” ifadelerini kullandı. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili yönetmeliklere atıfta bulunan Nurdoğan, iş güvenliği uzmanının temel görevinin sahadaki tehlikeleri tespit etmek, bunları işverene bildirmek ve teknik konularda rehberlik yapmak olduğunu savundu. Alınması gereken önlemlerin hayata geçirilmesinin ise işverenin yükümlülüğünde olduğunu belirtti. Nurdoğan, “Biz sorumluluklarımızdan kaçmıyoruz. Yasanın doğru uygulanmasını istiyoruz. Uzman, sahanın teknik gözü ve rehberidir” diye konuştu.
‘Riski bildirdi, görevini yaptı’
Fikret A.’nın kazaya ilişkin riskleri işverene sözlü ve yazılı olarak bildirdiğini ileri süren Nurdoğan, iş güvenliği uzmanlarının sahip olmadığı icrai yetkiler nedeniyle meydana gelen tüm sonuçlardan sorumlu tutulmasının hukuken tartışılması gerektiğini ifade etti. Nurdoğan, “Fikret A.’nın sahadaki riski işverene sözlü ve yazılı olarak resmi şekilde bildirdiği ve mesleki rehberlik ve danışmanlık görevini yerine getirdiği belirtiliyor. Buna rağmen operasyonel kuralları uygulamayan işverenin veya yönetimin sorumluluğunun iş güvenliği uzmanına yüklenmesi doğru değildir” dedi.
‘Gerçek sorumluluk araştırılsın’
Kazanın meydana gelmesinde yalnızca iş güvenliği uzmanının değil, işverenin, şantiye ve iş yeri yönetiminin yanı sıra vinç operasyonunda görev alan kişilerin sorumluluklarının da somut biçimde araştırılması gerektiğini belirten Nurdoğan, “Vincin yükseltilmesini kim planladı? Kim yönetti? Teknik önlemleri kim almak zorundaydı? İşçilerin barınma konteynerlerinin yeri nasıl belirlendi? Bütün bunlar araştırılmadan gerçek adalete ulaşılabilir mi?” diye sordu. İş kazalarının ardından yalnızca iş güvenliği uzmanlarının cezalandırılmasının çalışma alanlarını daha güvenli hale getirmeyeceğini savunan Nurdoğan, “İş güvenliği uzmanlarını cezalandırmak iş yerlerindeki tehlikeleri ortadan kaldırmaz. Gerçek sorumluları belirlemeden, gerçek nedenleri ortaya çıkarmadan ve gerekli önlemleri almadan iş kazalarını önleyemeyiz” ifadelerini kullandı.
‘Uzmanlar sahaya ait’
İSG uzmanlarının görevlerinin rehberlik ve danışmanlık olduğunu vurgulayan Nurdoğan, “Kusur unvanla değil, somut delillerle belirlenmelidir. İş güvenliği uzmanları günah keçisi değildir. Uzmanlar sahaya aittir, sanık kürsüsüne değil” dedi. Nurdoğan, Fikret A. hakkında verilen kararın bütün deliller ışığında yeniden incelenmesini, farklı bilirkişi değerlendirmeleri arasındaki çelişkilerin giderilmesini ve gerektiğinde bağımsız ve yetkin bir heyetten yeni değerlendirme alınmasını talep ettiklerini söyledi. Açıklamada ayrıca işverenin, şantiye ve işyeri yönetiminin ve vinç operasyonunda görev alan kişilerin somut sorumluluklarının ortaya çıkarılması çağrısı yapıldı. Fikret A.’nın tutukluluk durumunun da hukuka ve ölçülülük ilkesine uygun biçimde yeniden değerlendirilmesi ve serbest bırakılması istendi. 6 işçinin yaşamını yitirdiği kazanın ailelerinin adalet arayışının önemine dikkat çeken Nurdoğan, işçilerin yaşam hakkı ile sanık konumundaki bir iş güvenliği uzmanının adil yargılanma hakkının birbirine karşıt olmadığını belirtti. Nurdoğan, “İşçilerin aileleri adalet ararken biz de adalet arıyoruz. Gerçek adalet, bir tarafın acısını diğer tarafın hakkına karşı kullanmaz. Gerçek adalet bütün gerçekleri ortaya çıkarır ve sorumluluğu doğru yere yükler” dedi. İş güvenliği uzmanlarının mesleki bağımsızlıklarının, bildirim haklarının ve iş güvencelerinin korunması gerektiğini de dile getiren Nurdoğan, özellikle kısmi zamanlı çalışan uzmanların sahada bulunmadıkları anlarda meydana gelen ihlalleri eş zamanlı olarak tespit edip bildirmelerinin mümkün olmayabileceğini söyledi. Bu nedenle cezaların, alınması gereken tedbirleri fiilen hayata geçirmeyen sorumlular açısından değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
‘Fikret yalnız değildir’
Basın açıklamasında ‘Fikret için adalet’, ‘Uzmanız, günah keçisi değiliz’, ‘Rehberliktir işimiz, hapis değil yerimiz’ ve ‘Patronları uyardık, hapishanelerde uyandık’ sloganları atıldı. Etkinliğe İSG Derneği Antalya Şubesi’nden Özgür Şimşek, Tüm Sağlıkçıların Güç Birliği Sendikası 5. Bölge Başkanı Ali Kurt, TİP temsilcileri Serhat Avşaroğlu, Hayri Dönücü ve Erdem Kasap, SOL Parti’den İdris Emektar ile iş güvenliği uzmanları katıldı. TÜM İSG SEN tarafından yapılan açıklamada, Fikret A. için adalet talebinin yanı sıra iş kazalarının gerçek nedenlerinin ortaya çıkarılması ve iş güvenliği uzmanlarının görev, yetki ve sorumluluklarının yeniden değerlendirilmesi çağrısı yapıldı. Etkinlik, saat 15.30’da herhangi bir olumsuzluk yaşanmadan sona erdi.
