Türkiye Sakatlar Derneği Antalya Şube Başkanı ve Antalya Kent Konseyi Engelliler Meclisi Başkanı Mehmet Karavural, engelli bireylerin yaşamlarını sürdürebilmek için karşı karşıya kaldığı ekonomik ve sosyal sorunların giderek ağırlaştığını belirterek, çözüm bekleyen temel başlıkları gündeme taşıdı. Karavural, engelli bireylerin yalnızca sosyal yardım alan kişiler olarak görülmemesi gerektiğini, hak temelli ve insan onuruna yakışır bir sosyal politika anlayışının hayata geçirilmesinin zorunlu olduğunu ifade etti. Karavural; kişi başı gelir kriterinin kaldırılmasından sosyal yardımların artırılmasına, emeklilik hakkından ÖTV’siz araç düzenlemesine kadar birçok başlıkta taleplerini sıraladı.Karavural, engelli bireylerin yaşamlarını sürdürebilmeleri için mevcut sosyal desteklerin yeterli olmadığını belirterek, özellikle gelir kriterleri nedeniyle yaşanan mağduriyetlere dikkat çekti. Engelli bireyin kendi gelirinin esas alınması gerektiğini savunan Karavural, kişi başına düşen gelir uygulamasının engelli bireylerin sosyal desteklere erişiminin önünde engel oluşturduğunu söyledi.
‘Kişi başı gelir şartı kaldırılmalı’
Engelli bireylerin ekonomik durumlarının değerlendirilmesinde aile gelirinin değil, doğrudan engelli bireyin gelirinin esas alınması gerektiğini vurgulayan Karavural, kişi başı gelir kriterinin derhal kaldırılması çağrısında bulundu. Karavural, mevcut uygulamanın aynı hanede yaşayan kişilerin gelirlerini bir bütün olarak değerlendirdiğini ve bu nedenle ihtiyaç sahibi birçok engelli bireyin desteklerden yararlanamadığını belirtti. Karavural’a sosyal devlet anlayışının temel gereği, engelli bireyin ihtiyaçlarını bağımsız biçimde değerlendirmek ve yaşamını sürdürebilmesi için gerekli desteği sağlamaktan geçiyor. Bu nedenle sosyal yardımlara erişimde engelli bireyin kendi ekonomik durumunun dikkate alınması gerektiği ifade edildi.
Engellilerin emeklilik hakkı
Karavural’ın dikkat çektiği bir diğer önemli konu ise engelli bireylerin emeklilik hakkı oldu. Engellilerin çalışma hayatına katılımı ve sosyal güvenlik sistemindeki haklarının korunması gerektiğini belirten Karavural, geçmişte uygulanan vergi indirimi üzerinden emeklilik düzenlemesinin yeniden değerlendirilmesini ve emeklilik hakkının güvence altına alınmasını istedi. Engelli bireylerin çalışma yaşamında çeşitli fiziksel, ekonomik ve sosyal engellerle karşılaştığını belirten Karavural, buna rağmen emeklilik konusunda ortaya çıkan yeni uygulamaların hak kayıplarına neden olmaması gerektiğini söyledi. Karavural, engellilerin uzun yıllar çalışma hayatında yer aldıktan sonra emeklilik hakkına erişememesinin ciddi bir mağduriyet oluşturduğunu dile getirdi. Engelli bireylere yönelik sosyal desteklerin mevcut ekonomik koşullar karşısında yetersiz kaldığını belirten Karavural, 5-8 bin lira seviyesindeki sosyal ödemelerin insan onuruna yakışır bir seviyeye yükseltilmesi gerektiğini ifade ederek, engelli bireylerin yalnızca temel ihtiyaçlarını karşılayabilmelerinin değil, sosyal hayata katılabilmelerinin de güvence altına alınması gerektiğini vurguladı. Engelli bireylerin barınma, ulaşım, beslenme, sağlık, eğitim ve sosyal yaşama katılım gibi temel ihtiyaçlarının artan yaşam maliyetleri karşısında daha büyük bir ekonomik yük oluşturduğunu belirten Karavural, sosyal desteklerin gerçek yaşam koşulları dikkate alınarak yeniden düzenlenmesini istedi.
‘Hak kayıplarına son verilmeli’
Engelli bireylerin en fazla mağduriyet yaşadığı alanlardan birinin de engellilik raporları olduğunu belirten Karavural, engel tanımlarındaki değişikliklerin bazı bireylerin rapor oranlarının düşmesine ve buna bağlı olarak çeşitli haklarını kaybetmesine neden olduğunu savundu. Karavural, engelli sağlık kurulu raporlarında yapılan değerlendirmelerin yalnızca tıbbi ölçütlerle sınırlı tutulmaması, bireyin günlük yaşamda karşılaştığı gerçek güçlüklerin de dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Rapor oranındaki küçük bir değişikliğin dahi engelli bireyin sosyal yardım, emeklilik, ulaşım ve diğer yasal haklarına doğrudan etki edebildiğine dikkat çeken Karavural, yaşanan hak kayıplarının önüne geçilmesini istedi. Karavural’ın gündeme getirdiği bir başka başlık ise engelli bireylerin ulaşım hakkı ve ÖTV’siz araç düzenlemesi oldu. Engelli bireylerin bağımsız hareket edebilmesi, eğitim ve çalışma hayatına katılabilmesi ve sosyal yaşama dahil olabilmesi açısından ulaşımın temel bir hak olduğunu belirten Karavural, ÖTV’siz araç düzenlemesinde getirilen süre sınırlamalarının yeniden değerlendirilmesini talep etti. ÖTV’siz araçlarda sürenin yeniden 5 yıla düşürülmesini isteyen Karavural, mevcut uygulamaların engelli bireylerin ulaşım hakkını zorlaştırdığını belirtti. Özellikle araç fiyatlarındaki yüksek artış nedeniyle yeni bir araç edinmenin birçok engelli birey ve ailesi için ciddi bir ekonomik yük haline geldiğini ifade eden Karavural, araç değişim sürelerinin engelli bireylerin gerçek ihtiyaçları dikkate alınarak düzenlenmesi gerektiğini söyledi. Karavural ayrıca, ÖTV’siz araç alımında kullanılan engelli sağlık kurulu raporlarındaki tanımlama farklılıklarının da mağduriyetlere yol açtığını belirterek, uygulamadaki belirsizliklerin ortadan kaldırılmasını istedi.
‘Mevzuat sınırlarına sıkışmamalıyız’
Erişilebilir kentlerin oluşturulması, ulaşım hizmetlerinin engelsiz hale getirilmesi, istihdam olanaklarının artırılması, sosyal güvenlik haklarının korunması ve engelli bireylerin ekonomik bağımsızlığının güçlendirilmesinin bütüncül bir politika olarak ele alınması gerektiğini ifade eden Karavural, “Engelli bireylerin yaşamını kolaylaştıracak düzenlemeler bir lütuf değil, temel insan haklarının gereğidir” anlayışının benimsenmesi gerektiğine dikkat çekti. Engelli bireylerin yıllardır çözüm bekleyen sorunlarının yeni mağduriyetlere yol açmadan ele alınması gerektiğini vurgulayan Karavural, taleplerinin temelinde eşitlik, adalet ve insan onurunun bulunduğunu belirterek, ‘Sorunlarımız çok. Ancak yaşamımızı idame ettirebilmemiz için temel taleplerimizin karşılanması gerekiyor’ mesajını verdi. Engelli bireylerin ekonomik olarak desteklenmesinin yanı sıra çalışma, emeklilik, ulaşım, sosyal güvenlik ve erişilebilirlik alanlarındaki haklarının da güvence altına alınması gerektiğini ifade etti. Karavural, engelli bireylerin toplumdan ayrı tutulduğu değil, yaşamın her alanında eşit ve bağımsız biçimde yer alabildiği bir düzen istediklerini belirterek, yetkililere acil çözüm çağrısında bulundu. Engelli bireylerin taleplerinin ertelenemeyecek kadar önemli olduğunu vurgulayan Mehmet Karavural, kişi başı gelir şartının kaldırılması, emeklilik hakkının yeniden güvence altına alınması, sosyal ödemelerin insan onuruna yakışır seviyeye yükseltilmesi, engelli raporlarındaki hak kayıplarının önlenmesi ve ÖTV’siz araç düzenlemesindeki mağduriyetlerin giderilmesi gerektiğini söyledi.
