SağlığaEvet Derneği, kamuoyuna yansıyan yeni tütün kanunu düzenlemesi iddialarını İstanbul'da düzenlenen basın toplantısında değerlendirdi. Toplantıda tütün kullanımındaki artış, elektronik sigara ve yeni nesil tütün ürünlerinin gençler üzerindeki etkileri ile tütün kontrol politikalarının geleceği ele alındı.
Dernek Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, kamuoyuna yansıyan yeni düzenlemeye ilişkin henüz resmi bir doğrulama bulunmadığını belirterek, Türkiye'nin mevcut tütün mevzuatının uygulanmasının öncelikli olması gerektiğini söyledi.
"Yeni nesi tütün ürünlerini yasalaştırmayalım"
Var olan tütün yasasına ilişkin de görüşlerini paylaşan Dağlı, "Var olan tütün yasası ihtiyaçları karşılıyor ama kanunların doğru uygulanıyor olması lazım. Yeni kanunda yeni nesil tütün ürünlerinin yasada kabul görmesinden endişe duyuyoruz. Bizim önerimiz var olan kanunlarımızdaki uygulamaların yerine getirilmesidir. Yeni nesil tütün ürünlerini yasalaştırmayalım" ifadelerini kullandı.
Dağlı, 1987 yılından bu yana tütün endüstrisine karşı mücadele yürüttüğünü belirterek, geçmişte tütün sektörüne ilişkin alınan kararların Türkiye açısından oluşturduğu sonuçlara dikkat çekti. Dağlı, "Yeni bir kanundan ziyade mevcut düzenlemelerin uygulanması gerekiyor. Çocuklarımızın nikotin ürünleriyle heba edilmesini istemiyoruz" dedi.
Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Osman Elbek, 31 ülkenin verileri üzerinden gerçekleştirilen araştırmanın sonuçlarına değindi. Tütün kullanımının yalnızca tütün kontrol politikalarıyla açıklanamayacağını belirten Elbek, "Yüksek işsizlik ve gelir eşitsizliği tütün kullanımındaki artışla ilişkili. Buna karşılık eğitim düzeyi, sağlık harcamaları, kişi başına gelir, cinsiyet eşitliği, demokrasi, özgürlükler ve hukukun üstünlüğündeki gelişmeler tütün kullanımındaki düşüşle ilişkili" diye konuştu.
MPOWER politikalarının etkisinin de araştırmada incelendiğini aktaran Elbek, "MPOWER'ın özellikle erken dönem uygulamalarının tütün kullanımını azaltmada etkili olduğu görülüyor. Ancak tütün kontrolünü yalnızca MPOWER üzerinden değerlendirmemek, sosyal ve ekonomik koşulları da politikaların parçası haline getirmek gerekiyor" ifadelerini kullandı.
"Yeni nesil ürünler gençleri hedefliyor"
SağlığaEvet Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Tanzer Gezer, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin yeni nesil ürünler olarak pazarlanmasına değinerek, "Bu ürünler yenilik, teknoloji ve alternatif söylemleriyle pazarlanıyor. Ancak ürünlerin güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Nikotin bağımlılığını sürdüren bu ürünlerin özellikle gençler açısından ciddi bir risk oluşturduğunu düşünüyoruz" dedi.
Şubat-Nisan 2026 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanelerine başvuran 10-19 yaş arasındaki 488 adölesanı kapsayan araştırmanın sonuçlarını da paylaşan Gezer, "Katılımcıların yüzde 21,9'u en az bir kez, yüzde 12,5'i ise son 30 gün içinde elektronik sigara kullanmış. Ev içi sigara dumanına maruziyet yüzde 43,4, yakın arkadaşında elektronik sigara kullanımı yüzde 35,9, sosyal medyada elektronik sigara içerik veya reklamlarına maruz kalma oranı ise yüzde 27" diye konuştu.
Yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerinin piyasaya girişine ilişkin çağrıda bulunan Gezer, "Yeni nesil ürünlerin üretimine izin verilmemeli, ithalat yasağı kalıcı hale getirilmeli ve yurtiçi-yurtdışı satış ile dağıtımları açık biçimde yasaklanmalı" dedi.
"Sonlandırma stratejisi için kanundan çok plana ihtiyaç var"
Dernek üyesi Efza Evrengil ise son dönemde basına yansıyan ve Meclis gündemine geleceği belirtilen düzenlemelerde 2040 yılında tütün ürünlerinin üretim ve ticaretinin yasaklanması ile belirli bir doğum tarihinden itibaren sigara satışının yasaklanması gibi başlıkların yer aldığına değindi.
Tütün salgınının sona erdirilmesine yönelik politikaların yalnızca kanun değişikliğiyle hayata geçirilemeyeceğini belirten Evrengil, "Sonlandırma stratejisi gütmek için aslında kanundan çok plana ihtiyaç var. İki şeyi iyi planlamak gerekiyor: Mevcut tütün kontrolü düzenlemelerini eksiksiz ve doğru uygulamak ve ulusötesi tütün şirketlerinin tütün ürünü arzını büyütmeye devam etmesine ket vurmak" dedi.
Yeni tütün ve nikotin ürünlerinin piyasaya girişine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Evrengil, "Yeni tütün ve nikotin ürünlerinin üretiminin, iç ve dış ticaretinin, dağıtım ve satışının spesifik olarak yasaklanması gerekiyor" diye konuştu.
Slim ve ultra slim sigaralara da değinen Evrengil, "Standart sigara, hemen şimdi. El değmişken sigara filtresi de derhal yasaklanmalıdır" ifadelerini kullandı.
Toplantıda dernek temsilcileri, tütün kullanımının azaltılması için mevcut mevzuatın etkin uygulanması, çocuk ve gençlerin nikotin ürünlerinden korunması ve yeni nesil tütün ürünlerinin yaygınlaşmasının önlenmesi çağrısında bulundu.
