Antalya’da devam eden Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında yapay zekâ ve sürdürülebilirlik konusu gündeme taşındı. Toplantıda, yapay zekâ teknolojilerinin büyüyen enerji ve su ihtiyacı, veri merkezlerinin çevreye etkileri ve bu altyapıların temiz enerjiyle çalıştırılması ele alındı. Özel sektörün, uluslararası kuruluşların ve hükümetlerin sorumluluklarına dikkat çekilen görüşmelerde, dijital dönüşümün iklim hedefleriyle uyumlu yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
‘Birlikte hareket edilmeli’
Toplantıda söz alan katılımcılar, yapay zekâ altyapısının sürdürülebilir olması için öncelikle doğru yasal ve düzenleyici sistemin oluşturulması gerektiğini belirtti. İklim uzmanlarıyla dijital teknoloji alanında çalışanların daha yakın iş birliği kurmasının önemine dikkat çekilerek, yapay zekânın çevresel etkilerinin değerlendirilmesinde ortak politikalar geliştirilmesi çağrısı yapıldı. Veri merkezlerinin nasıl kurulacağı, enerji ve su ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağı, sosyal ve çevresel güvencelerin nasıl sağlanacağı ile yatırımların hangi finansman modelleriyle destekleneceği de toplantının gündeminde yer aldı. Zambiya ve Burkina Faso’da bu konularda yaratıcı çözümler geliştirilmesine yönelik çalışmaların ilerlediği ifade edildi.
Tarımda yüzde 20 maliyet tasarrufu
Toplantıda yapay zekânın yalnızca enerji tüketen bir teknoloji olmadığı, doğru kullanıldığında kaynak tasarrufu da sağlayabileceği vurgulandı. Tarım sektöründen verilen örnekte, yapay zekâ uygulamalarının gübre, enerji ve su kullanımını azaltarak üretim maliyetlerinde yüzde 20’ye varan düşüş sağlayabileceği belirtildi. Bu potansiyelin özellikle küçük ölçekli çiftçiler açısından önemli fırsatlar barındırdığı ifade edildi. Görüşmelerde, veri merkezlerinin sürdürülebilir enerji kaynaklarıyla çalıştırılması için iklim finansmanından daha fazla yararlanılması gerektiği belirtildi. Finansman bulmakta zorlanan dijital altyapı projelerine başlangıç desteği sağlanmasının önemine değinilirken, yenilenebilir enerji yatırımlarıyla veri merkezi projelerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi. Yapay zekânın Avrupa’nın iklim hedefleri açısından tehdit oluşturup oluşturmadığı da tartışıldı. Toplantıda aktarılan değerlendirmede, yapay zekânın doğru politikalar ve sürdürülebilir enerji altyapısıyla yönetilmesi hâlinde iklim hedeflerine ulaşmak için bir fırsata dönüşebileceği görüşü dile getirildi.
Ulusal iklim hedeflerine girmesi
Toplantının önemli başlıklarından biri de yapay zekânın çevresel etkilerinin ülkelerin Ulusal Katkı Beyanları’na (NDC) dâhil edilmesi oldu. Ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında sunduğu ulusal taahhütlerde dijital altyapıların enerji ve su tüketiminin de dikkate alınması gerektiği değerlendirildi. COP31 kapsamında hazırlanan yapay zekâ taahhüdünde de veri merkezlerinin düşük emisyonlu enerjiyle çalıştırılması, enerji ve su verimliliğinin artırılması, yapay zekâ sistemlerinin çevresel etkilerinin ölçülmesi ve iklim eyleminde yapay zekâ kullanımının finansmanla desteklenmesi hedefleri öne çıkıyor. Toplantıda verilen ortak mesaj ise teknoloji yatırımlarının yalnızca ekonomik ve dijital büyüme üzerinden değerlendirilmemesi gerektiği oldu. Yapay zekâ altyapısının çevresel etkilerinin azaltılması, toplumsal faydanın gözetilmesi ve yeşil dönüşümün herkes için erişilebilir hâle getirilmesi gerektiği vurgulandı.
