Yeni Meslek Grupları Dahil Edildi
Daha önce madenciler, polisler, askerler, sağlık personeli ve gazeteciler bu haktan faydalanabiliyordu. Son düzenlemeyle birlikte şu sektörler de kapsama alındı:
Çimento fabrikası çalışanları
Alüminyum üretim tesislerinde çalışanlar
Dökümhane işçileri
Cam sanayi çalışanları
Bu alanlarda görev yapan kişiler için önemli bir avantaj sağlandı. Örneğin 12 ay çalışan bir kişi, SGK kayıtlarında 15 ay çalışmış gibi değerlendirilecek. Böylece prim gün sayısına ilave süre eklenecek.
8 Yıla Kadar Erken Emeklilik İmkânı
Fiili Hizmet Süresi Zammı sayesinde riskli işlerde çalışanlar hem prim günü artışı hem de yaş indirimi elde ediyor.
Örneğin yılda 90 gün yıpranma payı bulunan bir işte çalışan kişinin 360 günlük çalışması, 450 gün olarak hesaplanıyor. Bu ek süreler zamanla birikerek emeklilik yaşından düşülüyor.
Yasal düzenlemeye göre:
En fazla 5 yıl erken emeklilik hakkı bulunuyor.
Çok ağır iş kollarında ise bu süre 8 yıla kadar çıkabiliyor.
Yıpranma Payı Nedir?
Fiili Hizmet Süresi Zammı, zorlu ve riskli işlerde çalışanlara her yıl için ekstra prim günü kazandıran bir uygulamadır.
Normal şartlarda bir çalışan yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı kapsamındakiler risk derecesine göre yıllık:
60 gün
90 gün
180 gün (özellikle yer altı madencileri için)
ek prim hakkı elde edebiliyor.
Bu ilave günler emeklilik yaşından düşülüyor. Örneğin normal şartlarda 60 yaşında emekli olacak bir kişi, biriken süre sayesinde 55 yaşında emekliliğe hak kazanabiliyor.
e-Devlet’te Kontrol Edilmesi Gereken Detay
Erken emeklilikten yararlanıp yararlanmadığınızı öğrenmek için e-Devlet üzerinden “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” bölümüne bakmanız gerekiyor.
Hizmet dökümünde prim günlerinizin yanında:
“FHSZ” ibaresi
2A, 3A gibi özel kodlar
yer alıyorsa, yıpranma payı hakkınız sisteme işlenmiş demektir.
Geriye Dönük Talep Mümkün Mü?
Eğer yaptığınız iş yıpranma payı kapsamına girdiği halde primleriniz normal bildirilmişse, geriye dönük doğrudan hak talebinde bulunulamıyor.
Bu durumda çözüm yolu olarak Hizmet Tespit Davası açılması gerekiyor.
Yıpranma Payı Kapsamındaki Meslekler
Sağlık çalışanları:
Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförleri (yılda 60 gün).
Gazeteciler:
Basın kartına sahip muhabirler ve basın çalışanları.
Maden ve yer altı işçileri:
En yüksek ek süreye sahip grup (yılda 180 gün).
Güvenlik güçleri:
Asker, polis, MİT personeli ve cezaevi infaz koruma memurları.
Ağır sanayi çalışanları:
Demir-çelik işçileri, cıva ve asit üretimi gibi tehlikeli alanlarda çalışanlar.
İtfaiyeciler:
Yangınla mücadele eden ekipler.
Yeni eklenen sektörler:
Çimento, alüminyum, dökümhane ve cam sanayi çalışanları.
SGK’nın Aradığı Önemli Şartlar
Fiili çalışma şartı:
Çalışanın riskli işi bizzat yapması gerekiyor. Örneğin hastanede idari görevde olanlar bu haktan yararlanamaz.
Asgari çalışma süresi:
Emeklilik yaşından düşüm yapılabilmesi için riskli işlerde en az 3600 gün (10 yıl) çalışma şartı aranıyor.
Yer altı madencileri için bu süre 1800 gün (5 yıl).
1–2 yıl çalışıp ayrılanlar yalnızca prim günü avantajı elde eder, yaş indirimi uygulanmaz.
Meslek kodu bildirimi:
İşverenin SGK’ya doğru meslek koduyla bildirim yapması büyük önem taşıyor. Örneğin madende çalışan bir kişi “Düz İşçi” koduyla bildirilirse yıpranma payından yararlanamaz. Bu nedenle çalışanların e-Devlet üzerinden hem hizmet dökümünü hem de meslek kodunu kontrol etmesi gerekiyor.
