Türkiye’de işsizliğin görünen yüzü ile gerçek boyutu arasındaki fark giderek büyüyor. TÜİK’in Eylül 2026 verilerine göre dar tanımlı işsizlik yüzde 8,4 olarak açıklanırken, DİSK-AR’ın hesaplamasına göre geniş tanımlı işsizlik yüzde 31,2’ye ulaştı. İki oran arasındaki fark 22,8 puana çıktı. DİSK-AR’ın Eylül 2026 İşsizliğin Görünümü Raporu’na göre, işsiz veya yeterince çalışamayanların sayısı 12 milyon 762 bine yükseldi. DİSK Akdeniz Bölge Temsilcisi ve DİSK/GENEL-İŞ Antalya Şube Başkanı Vedat Küçük, verilerin çalışma hayatındaki ağır tabloyu gözler önüne serdiğini belirterek, işsizliğin yalnızca iş arayıp bulamayan kişiler üzerinden değerlendirilemeyeceğini söyledi. Başkan Küçük, dar tanımlı işsizlik oranındaki sınırlı düşüşün çalışma hayatındaki sorunların çözüldüğü anlamına gelmediğini ifade etti. Geniş tanımlı işsizliğin milyonlarca kişinin iş bulamadığını veya yeterince çalışamadığını ortaya koyduğunu belirten Küçük, resmi oranların tek başına işgücü piyasasındaki gerçek tabloyu yansıtmadığını vurguladı.
Milyonlarca kişi iş bulamıyor
DİSK-AR verilerine göre 5,5 milyon kişi çalışmak istediği halde iş bulamıyor. Ayrıca 4,3 milyon kişi haftada 40 saatten az çalışıyor ve daha fazla çalışmak istiyor. Küçük, bir kişinin herhangi bir işte çalışıyor görünmesinin düzenli ve yeterli gelire sahip olduğu anlamına gelmediğini söyledi. Eksik istihdamın da işsizlik sorununun önemli bir parçası olduğuna dikkat çeken Küçük, istihdamın yalnızca çalışan kişi sayısıyla değerlendirilmesinin yetersiz kalacağını belirtti. Raporda kadın işsizliğinin ulaştığı boyut da dikkat çekti. Geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 40,4 olarak hesaplandı. Küçük, kadınların işgücü piyasasında daha ağır sorunlarla karşı karşıya kaldığını belirterek, istihdama erişimlerinin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini ifade etti. TÜİK verilerine göre dar tanımlı işsiz sayısı Eylül 2024’te 3 milyon 36 bin, Eylül 2025’te 3 milyon 26 bin, Eylül 2026’da ise 2 milyon 967 bin oldu. Geniş tanımlı işsiz sayısı ise aynı dönemlerde sırasıyla 11 milyon 4 bin, 12 milyon 339 bin ve 12 milyon 762 bine yükseldi. Böylece geniş tanımlı işsiz sayısı son bir yılda 423 bin, son iki yılda 1 milyon 758 bin arttı. Küçük, dar tanımlı işsiz sayısındaki düşüşe karşın geniş tanımlı işsizliğin yükselmesinin, çalışma hayatındaki sorunların derinliğini gösterdiğini söyledi.
İki oran arasındaki fark 22,8 puan
Dar tanımlı işsizlik oranı Eylül 2024 ve Eylül 2025’te yüzde 8,5 olurken, Eylül 2026’da yüzde 8,4’e geriledi. Geniş tanımlı işsizlik oranı ise Eylül 2024’te yüzde 27,5 iken Eylül 2026’da yüzde 31,2’ye çıktı. Küçük, iki gösterge arasındaki farkın 22,8 puana ulaşmasının, resmi işsizlik oranıyla çalışma hayatındaki gerçek sorunlar arasındaki uçurumu ortaya koyduğunu dile getirdi. Raporda yer alan bir diğer çarpıcı veri, işsizlik ödeneğine erişim oldu. Buna göre resmi işsizlerin yüzde 84’ü işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor. Küçük, işini kaybeden çalışanların büyük bölümünün işsizlik döneminde bu destekten faydalanamamasının ciddi bir sosyal güvence sorunu olduğunu belirtti. DİSK-AR’ın Eylül 2026 raporunun çalışma hayatındaki sorunları açıkça ortaya koyduğunu söyleyen Küçük, işsizliğin yalnızca resmi oranlarla değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Küçük, milyonlarca kişinin iş bulamadığı, milyonlarca kişinin ise daha fazla çalışmak istediği bu tablonun, istihdamın niteliği ve çalışanların geçim koşullarıyla birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekti.
