Sağlıklı beslenme önerileri genellikle tabağa ne konulduğuna odaklansa da öğün saatleri de en az besin içeriği kadar önem taşıyor.

Hazırladığı belgeselle engelli bireylerin hayatına dikkati çekti
Hazırladığı belgeselle engelli bireylerin hayatına dikkati çekti
İçeriği Görüntüle

European Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayımlanan ve 40 yaş üzeri 31 bin 44 yetişkinin verilerinin incelendiği geniş kapsamlı araştırmada, günün ilk ve son kalorisinin alındığı saatlerin yaşam süresi üzerindeki etkileri mercek altına alındı.

Ortalama 8,6 yıl süren takip sonucunda, beslenme saatleri ile ölüm riski arasında çarpıcı bağlantılar saptandı.

Geç kahvaltı ölüm riskini yüzde 29 artırıyor

Araştırma verilerine göre günün ilk öğününü geciktirmek, herhangi bir nedene bağlı erken ölüm riskini kademeli olarak yükseltiyor. Sabah 07.00 ile 08.00 saatleri arasında kahvaltı yapanlarla kıyaslandığında, ilk öğününü 08.00 ile 10.00 arasında tüketenlerde ölüm riskinin yüzde 10 arttığı görüldü. Bu oran ilk öğün 10.00 ile 12.00 arasına kaydığında yüzde 19'a, öğleden sonraya sarktığında ise yüzde 29'a ulaştı.

Kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümlerde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Günün ilk öğününü öğleden sonra yiyenlerin, sabah 07.00-08.00 aralığında kahvaltı yapanlara kıyasla kalp-damar hastalıklarından ölme riskinin yüzde 46 daha yüksek olduğu tespit edildi. Ayrıca 50 yaş baz alındığında, kahvaltıyı geç saatlere bırakan grubun ortalama yaşam beklentisinin 2,46 yıl daha kısa olduğu hesaplandı.

Akşam yemeğinde U şeklindeki risk tablosu

Günün son öğününe ilişkin bulgular ise tek yönlü bir artış yerine U şeklinde bir risk eğrisi ortaya koydu. Akşam yemeğini 19.00 ile 20.00 saatleri arasında bitirenler referans alındığında, gece yarısından sonra yemek yiyenlerde ölüm riskinin yüzde 27 arttığı ve 50 yaşındaki ortalama yaşam beklentisinin 2,35 yıl kısaldığı belirlendi.

Buna karşın son öğününü 19.00'dan önce bitirenlerde de ölüm riskinin yüzde 13 daha yüksek olduğu görüldü. Araştırmacılar bu durumu, çok erken saatte akşam yemeği yiyen kişilerin genellikle daha ileri yaşta olmaları, daha az öğün tüketmeleri ve halihazırda çeşitli sağlık sorunlarına sahip olmalarıyla açıkladı. En düşük risk aralığının ise akşam 20.00 civarı olduğu kaydedildi.

Biyolojik saat ve metabolizma uyarısı

Çalışmanın kıdemli yazarlarından beslenme bilimcisi Zhilei Shan, öğün zamanlamasının vücudun biyolojik saati için kritik bir sinyal görevi gördüğünü vurguladı. Kahvaltıyı çok geç saatlere bırakmanın veya gece geç saatlerde yemek yemenin biyolojik saatte kaymalara yol açtığını belirten Shan, bu durumun kan şekeri ve yağ metabolizmasını bozabileceğine dikkat çekti.

Elde edilen sonuçların kesin bir neden-sonuç ilişkisinden ziyade önemli bir risk göstergesi olduğunu ifade eden uzmanlar, bireylerin beslenme düzenlerinde ani ve aşırı değişiklikler yapmaması gerektiğini belirtti. Araştırmacılar, genel beslenme kalitesini korumanın yanı sıra düzenli bir uyku ve yemek rutini oluşturmayı, ilk öğünü çok geç saatlere bırakmamayı ve gece geç saatlerde yemek yemekten kaçınmayı önerdi.

Kaynak: Sciencealert