Türkiye’nin yerli muz üretim üssü Gazipaşa’da tarımsal üretimde tarihi bir kırılma yaşanıyor. Bir dönem ‘altın çağını’ yaşayan yerli muz, bugün yüksek girdi maliyetleri ve iklim krizi kıskacında hayatta kalma mücadelesi veriyor. 26 Şubat itibarıyla Gazipaşa hallerinde oluşan fiyat tablosu, kağıt üzerinde artış gösterse de üreticinin yüzünü güldürmeye yetmedi. Güncel rakamlarda açık muz 38 TL, sera muzu 42 TL olarak kaydedildi. Ancak üreticiler, bu fiyatların sadece ‘vitrin’ olduğunu; komisyon, nakliye, ambalaj ve işletme giderleri düşüldüğünde elde kalan net kazancın borçları dahi kapatmadığını belirtiyor.
Muz yerine avokado
Üretimin sürdürülebilirliğini engelleyen en büyük faktör olarak fahiş artış gösteren girdi kalemleri gösteriliyor. Son bir yıl içerisinde; gübre ve zirai ilaç fiyatlarındaki katlanma, seraların can damarı olan elektrik ve mazot maliyetleri, işçilik ve finansman giderlerindeki artış, muz üretimini ‘yüksek riskli’ bir yatırım haline getirdi. Ekonomik baskı, Gazipaşa’nın tarımsal çehresini değiştiriyor. Birçok çiftçi, maliyetini kurtarmayan muz seralarını sökerek su ve işçilik talebi daha dengeli olan avokado, ejder meyvesi (pitaya) ve diğer tropikal meyvelere yöneliyor. Uzmanlar, bu zorunlu dönüşümün bölge ekonomisi için bir ‘risk dağıtma’ stratejisine dönüşebileceğini ancak plansız geçişin yeni sorunlar doğurabileceğini vurguluyor.
Sektörden acil çağrı
Maliyetlerin yanı sıra, değişen iklim koşulları da rekolteyi vurdu. Bölgede sıklaşan aşırı sıcaklar ve ani fırtınalar meyve kalitesini düşürürken, artan hastalıklar üreticiyi gelecek sezon planı yapamaz hale getirdi. Sektör temsilcileri, yerli muzun ithal ürünler karşısında rekabet gücünü kaybetmemesi için hükümete çağrıda bulundu. Acil çözüm beklenen konular ise şöyle: “Tarımsal sulama ve sera elektriğinde indirim. Gübre ve ilaç kalemlerinde doğrudan girdi desteği. Düşük faizli kredi imkanlarının genişletilmesi.” Eğer gerekli adımlar atılmazsa, Türkiye'nin en stratejik meyve üretim merkezlerinden biri olan Gazipaşa'da muz üretim alanlarının hızla daralacağı öngörülüyor.
