Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına ilişkin süreçlerde tüketici haklarını güçlendirmeyi hedefleyen kapsamlı bir düzenleme için harekete geçti. Bakanlık tarafından hazırlanan yeni yönetmelik taslağı, kamuoyu ve sektör paydaşlarının görüşüne sunuldu. Taslak düzenlemeyle birlikte hem hizmet kalitesinin artırılması hem de son yıllarda artan tüketici mağduriyetlerinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Yeni dönemde araç kiralama işletmelerine yönelik sıkı kurallar getirilirken, sözleşme şartlarından sigorta uygulamalarına, çevre dostu araç zorunluluğundan ilan sitelerinin sorumluluğuna kadar birçok başlıkta önemli değişiklikler planlanıyor. Taslak yönetmeliğe göre, araç kiralama faaliyetinde bulunacak işletmelerin artık yetki belgesi alması zorunlu hale gelecek. Bu şartı taşımayan işletmelerin araç kiralama hizmeti sunması mümkün olmayacak. Böylece merdiven altı olarak tabir edilen kayıt dışı kiralama faaliyetlerinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Bakanlık, bu düzenleme ile hem tüketicinin muhatap bulamama sorununu ortadan kaldırmayı hem de sektörde güvenilir işletmelerin öne çıkmasını sağlamayı amaçlıyor.
Teknik standart şartı
Taslak düzenlemede dikkat çeken bir diğer başlık ise araçların teknik yeterliliği oldu. Buna göre kiraya verilecek tüm araçların teknik standartlara uygun olması gerekecek. Ayrıca periyodik bakımı yapılmayan araçlar kiraya verilemeyecek. Bu düzenleme ile özellikle yolda kalma, arıza, güvenlik riski ve kazaya sebebiyet verebilecek ihmal durumlarının azaltılması amaçlanıyor. Tüketicilerin en sık şikâyet ettiği konulardan biri olan “ek ücret” uygulamalarına da yeni yönetmelikle sınırlama getiriliyor. Taslak düzenlemeye göre, kasko ve sigorta bedelleri kira fiyatına dahil edilecek. Bu kalemler için tüketiciden ayrıca ek ücret talep edilemeyecek. Böylece araç kiralama işlemlerinde fiyatların daha şeffaf hale gelmesi, tüketicinin kiralama sonrası sürpriz maliyetlerle karşılaşmaması hedefleniyor.
Depozitoya üst limit
Yeni taslakta depozito uygulaması da detaylı şekilde ele alındı. Buna göre araç kiralama sözleşmelerinde alınabilecek depozito bedelleri için üst limit belirlenecek. Bu uygulama ile bazı firmaların yüksek depozito talep etmesi, depozitonun geç iade edilmesi ya da çeşitli gerekçelerle tüketicinin depozitosunu alamaması gibi mağduriyetlerin önüne geçilmesi planlanıyor. Taslak yönetmelik tüketiciyi doğrudan ilgilendiren yeni haklar da getiriyor. Buna göre kiracı talep ettiği takdirde işletme tarafından, bebek koltuğu navigasyon, HGS gibi hizmetler ücretsiz olarak sağlanacak. Bu düzenleme, özellikle çocuklu ailelerin güvenli yolculuk yapmasını kolaylaştırırken, kiralama şirketlerinin “ek hizmet ücreti” adı altında tüketiciden ekstra bedel talep etmesinin önüne geçmeyi hedefliyor.
Çevre dostu araç
Taslak yönetmelikle birlikte sektörün çevreye duyarlı hale getirilmesi de amaçlanıyor. Buna göre araç kiralama işletmeleri, filolarında belirli şartlarda çevre dostu araç bulundurma zorunluluğu ile karşı karşıya kalacak. Bu adımın, hem karbon salınımının azaltılması hem de daha yeni ve düşük emisyonlu araçların sektörde yaygınlaşması açısından önemli bir dönüşüm başlatması bekleniyor. Taslak düzenleme yalnızca kiralama işletmelerini değil, sektörün önemli bir parçası haline gelen çevrim içi platformları ve ilan sitelerini de kapsıyor. Buna göre: İlan siteleri ve çevrim içi platformlar, yetki belgesi olmayan işletmelerin ilan vermesini engelleyecek. Bu sayede tüketicinin, kayıt dışı veya güvenilir olmayan işletmeler üzerinden araç kiralamasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Son tarih 1 ocak 2027
Ticaret Bakanlığı, halihazırda sektörde faaliyet gösteren işletmelerin yeni sisteme uyum sağlayabilmesi için geçiş süreci de belirledi. Buna göre mevcut işletmelere 1 Ocak 2027 tarihine kadar uyum süresi tanındı. Bu süre içerisinde işletmelerin yetki belgesi alması, araç filolarını yönetmeliğe uygun hale getirmesi ve sözleşme süreçlerini yeni düzenlemeye göre yeniden yapılandırması gerekecek. Bakanlığın hazırladığı taslak yönetmelikle birlikte, araç kiralama sektörünün daha denetlenebilir, tüketici açısından daha güvenli ve şeffaf bir yapıya kavuşması hedefleniyor. Özellikle depozito, sigorta, ek ücret ve bakımsız araç gibi şikâyet başlıklarının bu düzenlemeyle büyük ölçüde azalması bekleniyor. Taslağın, kamuoyu ve sektör görüşlerinin alınmasının ardından nihai hale getirilerek yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
