Türkiye Sakatlar Derneği Antalya Şube Başkanı ve Antalya Kent Konseyi Engelliler Meclisi Başkanı Mehmet Karavural, engel durumunda herhangi bir değişiklik olmadığı hâlde bazı sürücülerin kısa süreli değerlendirmeler sonucunda “sürücü olamaz” kararıyla karşı karşıya kaldığını belirterek, “Engelli bireyin güvenli şekilde araç kullanıp kullanamadığı objektif kriterlerle değerlendirilmelidir. Ulaşım hakkımız engellenmemelidir” dedi. Engelli bireylerin bağımsız yaşamında ulaşımın büyük önem taşıdığını söyleyen Mehmet Karavural, sürücü belgesi süreçlerinde yaşanan sorunların yalnızca bir ehliyet meselesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti. Karavural, yıllardır araç kullanan ve trafik deneyimi bulunan engelli sürücülerin sağlık kurullarında karşılaştıkları farklı kararların ciddi mağduriyetlere neden olduğunu dile getirdi. “Engelli birey için ehliyet sadece bir belge değildir” diyen Karavural, “Ehliyetini kullanan bir engelli birey işe gidiyor, hastaneye gidiyor, ailesinin ihtiyaçlarını karşılıyor, sosyal hayatına katılıyor. Dolayısıyla ehliyetin iptal edilmesi, kişinin günlük yaşamını doğrudan etkiliyor. Toplu taşımanın yeterli olmadığı bölgelerde bu durum çok daha büyük bir sorun hâline geliyor. Kişiyi başkasına bağımlı hâle getirebiliyor” diye konuştu. Karavural, engelli bireylerin ulaşım hakkının temel bir hak olduğunu vurgulayarak, güvenli sürüş şartlarının sağlanmasıyla birlikte bireylerin mümkün olduğunca bağımsız hareket edebilmesinin önünün açılması gerektiğini söyledi.
‘Aynı engele farklı karar olmamalı’
Sağlık kurullarındaki değerlendirmelerde standartların daha açık ve uygulanabilir hâle getirilmesi gerektiğini kaydeden Karavural, aynı veya benzer engel durumuna sahip kişilerin farklı illerde ya da farklı sağlık kuruluşlarında birbirinden tamamen farklı kararlarla karşılaşmasının adalet duygusunu zedelediğini söyleyerek, Bir yerde sürücü olabilir denilen kişiye başka bir yerde sürücü olamaz denilebiliyor. Aynı engel grubundaki insanların karşılaştığı sonuçların bu kadar farklı olması kabul edilebilir değil. Burada standartların çok daha net olması gerekiyor” dedi. Engelli sürücülerin değerlendirilmesinde yalnızca birkaç dakikalık bir muayenenin yeterli olmayacağını dile getiren Karavural, kişinin geçmişinin ve sürüş deneyiminin de değerlendirmeye alınması gerektiğini söyledi. Karavural, “Yıllardır araç kullanan, herhangi bir sorun yaşamamış, trafikte deneyim kazanmış bir insanı sadece birkaç dakikalık bir değerlendirmeyle ele almak doğru değil. Elbette sağlık açısından gerekli kontroller yapılacak. Ancak kişinin gerçek sürüş kapasitesi, kullandığı araç, varsa özel tertibatı ve trafik deneyimi de dikkate alınmalı” ifadelerini kullandı.
‘Sürücü kurslarından uzman da olsun’
Karavural, sağlık kurullarında yalnızca tıbbi değerlendirmenin değil, sürüş yeterliliğinin de ortaya konulmasını isteyerek, “Biz doktorların değerlendirmesine karşı değiliz.” diyen Karavural, “Tam tersine, doktorlarımız sağlık açısından gerekli değerlendirmeyi yapmalı. Ancak bunun yanında sürücülük konusunda uzman bir kişinin de sürece katkı sunmasını istiyoruz. Sürücü kurslarından veya bu alanda uzman kişilerden destek alınabilir. Kişinin direksiyon başındaki yeterliliği de değerlendirilmelidir.” diye konuştu. Taleplerinin engelli bireylere herhangi bir koşul aranmaksızın ehliyet verilmesi olmadığının altını çizen Karavural, asıl amaçlarının güvenli sürüş ile engelli bireylerin ulaşım hakkı arasında adil bir sistem kurulması olduğunu söyledi. Karavural, “Biz ‘her engelliye mutlaka ehliyet verilsin’ demiyoruz. Trafik güvenliği elbette çok önemli. Ancak engelli bireyin gerçekten araç kullanıp kullanamayacağı bilimsel, objektif ve kişiye özgü kriterlerle ortaya konulmalı. Engel durumunda herhangi bir değişiklik yoksa, kişinin yıllardır güvenli şekilde araç kullandığı biliniyorsa bütün bunlar değerlendirmeye alınmalı” dedi.
‘İptal korkusuyla yaşamak istemiyoruz’
Engelli ehliyetlerinin belirli sürelerle yenilenmesi sırasında ortaya çıkan belirsizliğin de sürücüleri endişelendirdiğini belirten Karavural, sağlık durumunda değişiklik bulunmayan bireylerin her yenileme döneminde aynı kaygıyı yaşamaması gerektiğini söyledi. “İnsanlar her ehliyet yenileme döneminde , “Acaba ehliyetim iptal olacak mı?” endişesi yaşamamalı” diyen Karavural, “Engel durumunda değişiklik yoksa sürüş güvenliği açısından herhangi bir sorun ortaya çıkmamışsa kişinin durumu bütün yönleriyle değerlendirilmelidir. Sürekli bir belirsizlik oluşturmak insanların hayatını zorlaştırıyor.” ifadelerini kullandı. Karavural, engelli bireylerin toplumsal yaşamın içinde kalabilmesi için ulaşım hakkının korunması gerektiğini belirterek yetkililere çağrıda bulunarak, Engelli bireylerin eğitim hakkından çalışma hakkına, sağlık hizmetlerine erişiminden sosyal yaşama katılımına kadar birçok alan ulaşım ile bağlantılı. Bu nedenle ehliyet meselesini sadece trafik açısından değil, engelli bireyin yaşam hakkı ve bağımsızlığı açısından da değerlendirmek gerekiyor” dedi. Karavural, sağlık kurullarında uygulama birliğinin sağlanmasını, benzer durumdaki sürücülere benzer kriterlerin uygulanmasını, kişinin sürüş deneyiminin dikkate alınmasını ve gerekli görülen durumlarda uygulamalı sürüş değerlendirmelerinin yapılmasını istedi. Karavural, “Ulaşım haktır, engellenmemelidir. Engelli bireylerin güvenli şekilde trafikte yer almasının önünü açacak, adil ve objektif bir sistem istiyoruz” diye konuştu.
