Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Jinekolojik Onkoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Evrim Erdemoğlu, rahim ağzı, yumurtalık, rahim ve vulva kanserlerinden korunmada aşılama, tarama, belirtilerin dikkate alınması ve doğru uzmana başvurulmasının önemini anlattı.
Dünya Sağlık Örgütünün hedefi 90-70-90
Dünya Sağlık Örgütünün rahim ağzı kanserinin ortadan kaldırılması amacıyla belirlediği 90-70-90 hedefini anlatan Erdemoğlu, hedefin kız çocuklarının yüzde 90'ının HPV'ye karşı aşılanması, kadınların en az yüzde 70'inin taranması ve rahim ağzı kanseri bulunan kişilerin en az yüzde 90'ına tedavi imkânı sağlanmasını kapsadığını söyledi. Erdemoğlu, 'Rahim ağzı kanseri dünyada ortadan kaldırılmaya çalışılan bir kanser. Örneğin, Almanya'da yapılan ilginç bir çalışma var. Bavyera bölgesinde yaklaşık 700 bin kadın aşılanıyor ve 17 yıl boyunca takip ediliyorlar. Bu kadınlar da rahim ağzı kanseri gelişme riski yüzde 65 azalmış. Rahim ağzı kanseri öncesi olan öncül lezyonlarda yüzde 52 azalmış. Rahim ağzını kanserini aşı ile engelleyebiliyoruz, aşı bu yönde çok faydalı bir seçenek' dedi.
"Sosyal medyadaki yanlış bilgiler aşıdan uzaklaştırıyor"
Birçok gelişmiş ülkede kız ve erkek çocuklarının erken yaşta aşılandığını belirten Erdemoğlu, Romanya, Pakistan ve Hırvatistan gibi aşılamanın ulusal program kapsamında yapılmadığı ülkelerdeki çalışmalara dikkati çekti. Erdemoğlu, 'Aşılarla ilgili en büyük yanlışlar ne yazık ki sosyal medyadaki yanlış bilgilerden, aşının yan etkilerine karşı duyulan korkudan ya da yanlış bilgilendirmelerden kaynaklanıyor. Oysa aşıların güvenli olduğu gösterilmiş ve birçok gelişmiş ülkede hem kız hem erkek çocukları erken yaşta aşılanıyor' ifadelerini kullandı.
Mayo Clinic'te farklı alanlarda görev yapan sağlık çalışanlarıyla yürüttükleri çalışmayı da anlatan Erdemoğlu, 'Birçok doktorun aşıyla ilgili bilgisinin tam olduğunu ancak kendi ailesine aşı yaptırmadığını gözlemledik. Bu farkın en önemli nedenlerinden biri aşının orada sigorta kapsamında olmamasıydı. Aşının sigorta kapsamına girmesi, uygulanma yaygınlığını artıracaktır. Türkiye'de bazı sigortalar bunu kapsıyor, bazıları kapsamıyor' şeklinde konuştu.
Kadın kendi HPV örneğini alabiliyor
HPV taramasındaki yeni uygulamalardan birinin kişinin kendi örneğini alabilmesi olduğunu açıklayan Erdemoğlu, şu ifadelere yer verdi: 'Kadın, özel bir kitle kendi HPV örneğini alıp test sonucunu elde edebiliyor ve buna göre doktora başvurabiliyor. Bu çok büyük bir kolaylık. Çünkü hastalar utanabiliyor, doktora gittiklerinde bu konuyu açmakta zorlanabiliyor ya da maddi güçlük yaşayabiliyor. Kişinin kendi kendine uyguladığı tarama testi bunların önüne geçiyor' diye konuştu.
'Koruma burada ameliyathanede başlıyor'
Yumurtalık kanserine ilişkin yeni çalışmalar hakkında da bilgi veren Erdemoğlu, 'Adı yumurtalık kanseri olsa da bu kanserin aslında yumurtalıktan değil tüpten geliştiğini öğrendik. Bunun ardından yumurtalık kanserinin önlenmesine yönelik yenilikler ortaya çıktı. Yumurtalık kanserinin engellenmesi için Kuzey Amerika ülkelerinde aktif bir program yürütülüyor. Tüpten geliştiği için kadınlar da tüpün alınması yumurtalık kanserinin gelişimini engelliyor. Peki tarama olabilir mi? Ne yazık ki taraması yok. Öyle ki bize mesela genetik kanser yatkınlığı olan hastalar geliyor. 'Hocam tarayın bunu' diyor ama bunların taramasıyla ne yazık ki yumurtalık kanserinin tanısını erken koymanın yolu yok. Bu kişilere öncü cerrahi yapılabilir. Koruma burada ameliyathanede başlıyor' dedi.
Tüplerin bağlanması yerine alınmasını önerdiklerini aktaran Erdemoğlu, 'Bir kadın tüplerini bağlatmak istiyorsa tüp bağlama yerine tüplerin alınmasını öneriyorum. Safra kesesi ya da böbrek taşı gibi herhangi bir nedenle karın ameliyatı geçiriyorsa ve çocuk doğurganlığını tamamladıysa ameliyat sırasında tüplerin alınmasını öneriyorum. Bu sayede yumurtalık kanserini, kanser gelişmeden cerrahi olarak engelleyebiliyoruz' dedi. Erdemoğlu, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği (ACOG)' nin de kalıcı korunma ve rahmin alınacağı ameliyatlarda tüplerin alınmasına ilişkin önerileri bulunduğunu da sözlerine ekledi.
"Bir damla dahi olsa önemli"
Rahim kanserinin menopoz sonrası kanamayla belirti verebildiğini ifade eden Erdemoğlu, 'Rahim kanseri sessiz gibi gözükse de aslında duyulabilir bir belirti veriyor. Bu belirti menopoz sonrası kanama. Birçok kadın küçük bir kanama olduğunda, 'Bir damlaydı' diyerek bunu geçiştiriyor. Oysa menopoz sonrası kanamalar bir damla dahi olsa önemli ve doktora başvurulması gerekiyor' dedi. Rahim kanserinin kiloyla ilişkili olduğunu da belirten Erdemoğlu, kilo kontrolü ile menopoz öncesinde sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemine dikkati çekti.
Vulva bölgesindeki kaşıntıya dikkat
Vulvanın genital bölgenin dıştaki cilt kısmı olduğunu belirten Erdemoğlu, bu bölgedeki kanserlerin HPV ve kaşıntılı hastalıklara bağlı olarak arttığını söyledi. Erdemoğlu, 'Menopoz sonrası bir hastanın vulva bölgesinde kaşıntılı bir hastalığı olması, kanser için öncül bir lezyon olabileceğini veya kanser olabileceğini gösteren bir bulgu. Kesinlikle doktora başvurulması gereken ve bunun araştırılması, tedavisinin yapılması gereken bir durum' diye konuştu.
"İlk yapılan cerrahi hastanın sağ kalımını belirliyor"
Kadın kanserlerinde ameliyatı gerçekleştiren uzmanın önemine değinen Erdemoğlu, 'Kadın kanserlerini jinekolojik onkoloğun tedavi etmesiyle başka branşların tedavi etmesi arasında hastaların sağ kalımı açısından fark olduğu gösterilmiş. Buradaki amacım genel kadın doğum hekimlerini dışlamak değil. Birçok hastalığın ilk tanısını ve ilk müdahalesini kadın doğum hekimleri yapıyor. Ancak yumurtalık kanseri gibi ilk cerrahinin hastanın sağ kalımını belirlediği durumlarda mutlaka bir jinekolojik onkoloğa ulaşılmasını öneriyorum' dedi.
Erdemoğlu, sözlerini şu önerilerle tamamladı: 'Uygun yaşlardaysanız kendiniz ve aileniz için HPV aşısı konusunda doktorunuzla görüşün. İlk korunmaya aşı odasından başlayın. Taramalarınızı aksatmayın. HPV ve smear taramalarını KETEM'lerde ya da polikliniklerde yaptırın. Ailenizde özellikle yumurtalık ve meme kanseri sık görülüyorsa doktorunuzdan koruyucu cerrahi hakkında bilgi isteyin.'
