Engelli bireylerin sağlık, eğitim, istihdam ve sosyal yaşama eşit katılımını sağlayan yardımcı tıbbi cihazların artan maliyetleri, binlerce vatandaşın temel ihtiyaçlara ulaşmasını zorlaştırıyor. Konuya ilişkin kapsamlı bir açıklama yapan Engelli Hakları Federasyonu, son yıllarda yardımcı cihaz fiyatlarında yaşanan sert artışların devlet destekleriyle karşılanamadığını belirterek geri ödeme sisteminin günümüz piyasa koşullarına uygun hale getirilmesini talep etti. Federasyon, yardımcı cihazların bir ayrıcalık ya da konfor ürünü olmadığını, engelli bireylerin günlük yaşamını sürdürebilmesi için vazgeçilmez bir ihtiyaç olduğunu vurgulayarak kamuoyuna ve yetkililere çağrıda bulundu.
Fark her geçen gün büyüyor
Federasyonun paylaştığı verilere göre, son yıllarda yardımcı tıbbi cihaz fiyatlarında yaklaşık 9 katlık artış yaşandı. Buna karşın Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlanan geri ödeme tutarlarının aynı oranda güncellenmemesi nedeniyle vatandaşların cebinden çıkan fark her geçen gün büyüyor. Açıklamada, birçok engelli bireyin ekonomik nedenlerle ihtiyaç duyduğu cihazları satın alamadığı ya da mevcut cihazlarını yenileyemediği ifade edildi. Bu durumun yalnızca bireysel bir ekonomik sorun olmadığına dikkat çekilerek, yaşam hakkı ve fırsat eşitliği açısından ciddi sosyal sonuçlar doğurduğu belirtildi.
Cihazlarda fahiş artış
Federasyonun kamuoyuyla paylaştığı örnek fiyatlar da yaşanan maliyet artışını gözler önüne serdi. Verilere göre manuel tekerlekli sandalyenin fiyatı yaklaşık 1500 liradan 13 bin 500 liraya yükselirken, akülü tekerlekli sandalye yaklaşık 8 bin liradan 72 bin liraya çıktı. İşitme cihazlarının fiyatı ortalama 1000 liradan 9 bin liraya yükselirken, protez bacak maliyetleri yaklaşık 3 bin liradan 27 bin liraya ulaştı. Ortez (korse) fiyatlarının ise yaklaşık 1200 liradan 10 bin 800 liraya yükseldiği belirtildi. Federasyon, bu artışların yalnızca birkaç ürünle sınırlı olmadığını, engelli bireylerin kullandığı pek çok yardımcı tıbbi cihazda benzer maliyet artışlarının yaşandığını ifade etti.
‘Lüks değil, yaşamsal ihtiyaç’
Açıklamada, yardımcı cihazların bir lüks tüketim ürünü olarak değerlendirilmesinin kabul edilemeyeceği vurgulanarak, “Tekerlekli sandalye, akülü sandalye, işitme cihazı, protez ve diğer yardımcı cihazlar bir lüks değil, yaşamsal ihtiyaçtır. Bu cihazlar olmadan birçok engelli bireyin eğitim hakkına ulaşması, istihdama katılması, sosyal hayatta yer alması ve bağımsız yaşamını sürdürmesi mümkün değildir” ifadelerine yer verildi. Federasyon, ekonomik nedenlerle bu cihazlara ulaşamayan bireylerin toplumdan uzaklaşma riskiyle karşı karşıya kaldığını belirtti.
Ağır bir ekonomik yük
Yetersiz geri ödeme tutarlarının engelli bireyler üzerinde ağır bir ekonomik yük oluşturduğuna dikkat çekilen açıklamada, binlerce vatandaşın ihtiyaç duyduğu cihazlara erişemediği ifade edildi. Artan fiyatlar nedeniyle ailelerin ciddi maddi sıkıntılar yaşadığı belirtilirken, birçok kişinin cihaz değişimini ertelemek zorunda kaldığı, bazılarının ise ihtiyaç duyduğu yardımcı ekipmanları hiç temin edemediği kaydedildi. Federasyon, bu tablonun sosyal devlet ilkesiyle bağdaşmadığını belirterek engelli bireylerin temel haklarının ekonomik koşullara bağlı hale getirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Üç temel talep sıralandı
Engelli Hakları Federasyonu, yaşanan sorunların çözümü için üç temel talebi kamuoyuyla paylaştı. Buna göre, öncelikle yardımcı tıbbi cihazlara yönelik geri ödeme tutarlarının güncellenmesi gerektiği belirtildi. İkinci olarak devlet desteklerinin güncel piyasa fiyatları dikkate alınarak artırılması istendi. Son olarak ise engelli bireylerin yaşam hakkının ekonomik imkânsızlıklara kurban edilmemesi gerektiği vurgulandı. Federasyon, sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi halinde engelli bireylerin toplumsal yaşama daha etkin katılabileceğini ve bağımsız yaşamlarını sürdürebileceğini ifade etti.
‘Ekonomik destek zorunluluk’
Açıklamanın sonunda engelli bireylerin insanca yaşayabilmesi için sosyal politikaların güçlendirilmesi çağrısı yapıldı. Federasyon, “Engelli bireylerin insanca yaşayabilmesi, eğitimden istihdama ve sosyal yaşama eşit katılım sağlayabilmesi için ekonomik desteklerin güçlendirilmesi artık bir tercih değil, zorunluluktur” ifadelerini kullanarak, erişilebilir bir yaşamın ancak güçlü sosyal devlet anlayışı ve güncel destek mekanizmalarıyla mümkün olacağını belirtti. Yetkililere çağrıda bulunan Federasyon, yardımcı tıbbi cihazlara yönelik geri ödeme sisteminin günümüz ekonomik şartlarına uygun şekilde yeniden düzenlenmesini istedi.
