Gıda Mühendisleri Odası (GMO) Antalya Şube Başkanı Ali Manavoğlu, marketlerde satılan meyve, sebze ve et ürünlerinin dış görünüşlerinin tüketiciler için önemli ipuçları taşıdığına dikkat çekti. Manavoğlu, doğru ürün seçiminin hem gıda israfını azalttığını hem de sağlıklı beslenmeye katkı sağladığını belirterek, tüketicilerin alışveriş sırasında dikkat etmesi gereken noktaları tek tek anlattı. Market raflarında yer alan binlerce ürünün aynı tazelikte olmadığını belirten Manavoğlu, tüketicilerin yalnızca ürünün görünümüne değil, renk, doku, koku ve olgunluk belirtilerine de dikkat etmesi gerektiğini söyledi. Bilinçli alışverişin hem aile bütçesini koruduğunu hem de gıda güvenliği açısından büyük önem taşıdığını ifade eden Manavoğlu, “Bir ürünün taze olup olmadığını anlamanın birçok doğal göstergesi vardır. Bu işaretleri bilen tüketiciler hem daha kaliteli ürün satın alır hem de bozulmaya başlamış ürünleri kolayca ayırt edebilir” dedi.
‘Patatesin yeşermesi ciddi bir uyarıdır’
Patateslerde görülen yeşil renklenmenin basit bir renk değişimi olmadığını vurgulayan Manavoğlu, bunun güneş ışığına maruz kalma sonucu oluştuğunu belirtti. Yeşeren patateslerde insan sağlığı açısından zararlı olabilecek solanin maddesinin arttığını ifade eden Manavoğlu, “Yeşil alanlar küçük olsa bile dikkatli olunmalıdır. Yoğun yeşermiş veya filizlenmiş patateslerin tüketilmemesi gerekir. Bu tür ürünler mide ve bağırsak rahatsızlıklarına neden olabilir” diye konuştu.
‘Avokadonun sapı olgunluğunu gösterir’
Avokado seçerken en önemli göstergenin sap kısmı olduğuna dikkat çeken Manavoğlu, sapın kolayca çıkarılmasının ve alt kısmının yeşil görünmesinin ürünün olgunlaştığını gösterdiğini söyleyerek, “Kahverengi görünüm avokadonun iç kısmında kararmalar oluşabileceğinin işaretidir. Sap çıkmıyorsa ürün henüz olgunlaşmamıştır. Çok yumuşak avokadolar ise fazla beklemiş olabilir” dedi.
‘Muz üzerindeki benekler kalite göstergesi’
Tüketicilerin muz üzerindeki kahverengi beneklerden çekinmemesi gerektiğini belirten Manavoğlu, “Muz olgunlaştıkça doğal şeker oranı yükselir. Kabuk üzerinde oluşan küçük kahverengi benekler muzun tatlandığını gösterir. Ancak ezilmiş, akıntı yapan veya kötü kokan muzlar tercih edilmemelidir” ifadelerini kullandı.
‘Karpuzun tarla lekesi önemli ipucu’
Yaz aylarının vazgeçilmezi karpuzun seçiminde en önemli ayrıntılardan birinin tarla lekesi olduğunu söyleyen Manavoğlu, “Karpuzun yere temas eden kısmındaki lekenin krem sarısı veya koyu sarı renkte olması, meyvenin dalında yeterince olgunlaştığını gösterir. Beyaza yakın lekeler ise erken hasat edildiğini düşündürebilir” dedi. Manavoğlu, karpuzun kabuğunun mat görünmesinin ve vurulduğunda tok bir ses vermesinin de olgunluk açısından önemli kriterler arasında yer aldığını kaydetti.
‘Ananasın kokusu ve yaprakları kontrol edilmeli’
Ananas satın alırken sadece dış görünüşe bakılmaması gerektiğini dile getiren Manavoğlu, meyvenin alt kısmından gelen hoş aromanın olgunluğu gösterdiğini belirterek, “Yaprakların çok kolay kopması bazen aşırı olgunlaşmaya işaret edebilir. Hafif direnç göstermesi daha sağlıklı bir göstergedir. Küf, ekşi koku veya aşırı yumuşama varsa ürün tercih edilmemelidir” dedi.
‘Et ürünlerinde renk kadar doku da önemli’
Et alışverişinde yalnızca renge odaklanmanın doğru olmadığını ifade eden Manavoğlu, taze kırmızı etin parlak ve canlı görünmesi gerektiğini hatırlatarak, “Etin yüzeyi hafif nemli olmalı ancak yapışkan olmamalıdır. Keskin ve rahatsız edici bir koku varsa ürün kesinlikle satın alınmamalıdır. Vakumlu ambalajdan yeni çıkan etlerde görülen koyu renk kısa sürede oksijenle temas ettikten sonra normale dönebilir. Bu durum her zaman bozulma anlamına gelmez” diye konuştu.
‘Tavuk etinde en küçük şüphede ürün alınmamalı’
Kanatlı etlerinin diğer et ürünlerine göre daha hassas olduğunu belirten Manavoğlu, tüketicilerin tavuk etinde özellikle son tüketim tarihini, soğuk zincirin korunup korunmadığını ve ambalaj bütünlüğünü kontrol etmeleri gerektiğini ifade ederek, “Tavuk eti yapışkan olmamalı, gri veya yeşilimsi renk değişimleri göstermemeli, kötü koku oluşturmamalıdır. Ambalajında şişme bulunan ürünler kesinlikle satın alınmamalıdır” diye konuştu.
‘Domatesin kokusu doğal, salatalık sert olmalı’
Domates seçiminde doğal kokunun önemli olduğunu belirten Manavoğlu, sap kısmından yayılan hoş domates kokusunun tazeliğin göstergesi olduğunu söyleyerek, “Çok yumuşamış, ezilmiş veya küflenmeye başlamış domatesler kısa sürede bozulur. Kabuğu gergin, canlı renkli ve doğal kokulu ürünler tercih edilmelidir” dedi. Salatalığın elde sıkıldığında sert yapısını koruması gerektiğini ifade eden Manavoğlu, buruşmuş kabukların su kaybına işaret ettiğini belirtti. Manavoğlu, “Yumuşamış salatalıklar tazeliğini kaybetmiştir. Canlı yeşil renkte, sert ve düzgün yüzeyli ürünler tercih edilmelidir” dedi.
‘Çilekte küf hızlı yayılıyor’
Çileğin çok hassas bir ürün olduğuna dikkat çeken Manavoğlu, bir adet küflü çileğin kısa sürede tüm paketi etkileyebileceğini söyleyerek, “Ambalaj içerisindeki tüm çilekler dikkatlice incelenmeli, ezilmiş veya küflenmiş ürün bulunan paketler satın alınmamalıdır” dedi. Üzümlerde sapın yeşil kalmasının tazeliğin en önemli göstergelerinden biri olduğunu belirten Manavoğlu, kahverengileşmiş ve kurumuş sapların ürünün uzun süre beklediğini gösterebileceğini ifade etti.
‘Elma ve armutta darbe izlerine dikkat’
Elma ve armut gibi sert meyvelerde ezik bölgelerin zamanla çürümeye neden olduğunu belirten Manavoğlu, tüketicilerin kabuk üzerinde koyu lekeler ve yumuşama bulunan ürünlerden kaçınması gerektiğini söyledi. Yeşil yapraklı sebzelerde yaprakların diri olmasının önemli olduğunu ifade eden Manavoğlu, sararmış, sümüksü hale gelmiş veya aşırı solmuş ürünlerin raf ömrünü büyük ölçüde tamamladığını kaydetti.
‘Balıkta gözler her şeyi anlatıyor’
Balık alışverişinde en önemli göstergelerden birinin gözler olduğunu belirten Manavoğlu, “Parlak ve dışa bombeli gözler tazeliğin işaretidir. Solungaçların canlı kırmızı renkte olması, etin sıkı yapısını koruması ve deniz kokusuna sahip olması gerekir. Keskin kötü kokular bozulmanın habercisidir” dedi. Yumurta seçiminde kabukta çatlak bulunmaması gerektiğini söyleyen Manavoğlu, son tüketim tarihinin yanı sıra ambalaj temizliğinin de kontrol edilmesini önerdi.
Her yıl milyonlarca ton israf
Türkiye’de her yıl milyonlarca ton gıdanın israf edildiğini hatırlatan Manavoğlu, bilinçli alışveriş alışkanlığının bu kayıpların azaltılmasına önemli katkı sağlayacağını ifade ederek, “Tüketiciler ihtiyaç kadar alışveriş yapmalı, ürünlerin son tüketim ve tavsiye edilen tüketim tarihlerini okumalı, soğuk zinciri korunmuş ürünleri tercih etmeli ve satın aldıkları gıdaları evde uygun koşullarda muhafaza etmelidir. Bilinçli tüketici hem kendi sağlığını korur hem de ülke ekonomisine katkı sağlar” diye konuştu. Ali Manavoğlu, tüketicilerin sosyal medyada dolaşan doğruluğu kanıtlanmamış bilgiler yerine bilimsel verilere güvenmesi gerektiğini belirterek, “Doğru ürün seçimi sağlıklı beslenmenin ilk basamağıdır. Market alışverişinde birkaç dakikalık dikkat, hem sağlık risklerini azaltır hem de daha kaliteli ve lezzetli gıdaların sofralara ulaşmasını sağlar. Gıda güvenliği üreticiden başlayan ve tüketicinin bilinçli tercihiyle tamamlanan bir zincirdir” ifadelerini kullandı.
