Turizm sezonunun bitmesiyle birlikte binlerce çalışan için başlayan kış işsizliği, sektörün en kronik sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Turizm Çalışanları Derneği Başkanı Mustafa Yahyaoğlu, turizmde asıl meselenin “otel sayısı” değil, insan kaynağının hızla tükenmesi olduğunu belirterek, kış aylarında turizm emekçilerini ayakta tutacak önerilerini sıraladı.
Turizm Çalışanları Derneği Başkanı Mustafa Yahyaoğlu’na göre son yıllarda sektördeki en büyük tehlike, kalifiye ve eğitimli işçilerin turizmi ve hatta ülkeyi terk etmesi. Bu gidişatın durdurulması için öncelikle kış döneminde yaşanan gelir kaybına çözüm üretilmesi gerektiğini vurgulayan Yahyaoğlu, “Sadece kış işsizliği çözülse bile çok önemli bir adım atılmış olur” dedi. Yahyaoğlu’nun ilk ve en kritik önerisi, sezonluk çalışanların iş akitlerinin kışın askıya alınması yerine, sezon sonunda sözleşme bitimi nedeniyle feshedilmesi yönünde. Bu sayede işsizlik sigortası şartlarını taşıyan çalışanların işsizlik ödeneğinden yararlanabileceğini belirten Yahyaoğlu, uygulamanın turizm işçisinin kış aylarında tamamen gelirsiz kalmasının önüne geçeceğini ifade etti.
Sezon dışı çalışana prim
Turizmde personel sürekliliğinin sağlanabilmesi için işbaşı eğitimlerinin kış aylarına kaydırılmasını öneren Yahyaoğlu, Kasım-Mart döneminde yapılacak eğitim programlarının iki yönlü fayda sağlayacağını söyledi. Bu sistemle hem çalışanların işsizlik sigortasından maaş alabileceğini hem de bazı tesislerin kışın tamamen kapanmak yerine eğitim ve hizmet amaçlı açık kalmayı tercih edebileceğini belirtti. Yahyaoğlu, “Her sezon yeni işçi aramak yerine, eğitimli kadrolarla devamlılık sağlanabilir” dedi. sYahyaoğlu, kışın açık kalan otellerde çalışan personelin SGK primleri için devlet desteği sağlanmasının da sektörün sürdürülebilirliği açısından önemli olduğunu vurguladı. Bu sayede hem işletmelerin yükünün azalacağını hem de kışın istihdamın korunacağını söyledi.
‘İşçi alacağını alayamıyor’
Açıklamada en sert vurgu ise ücret ve haklarını alamayan işçilerin adalete erişimde yaşadığı zorluklara yapıldı. Yahyaoğlu, alacağı ödenmeyen işçinin dava açmasının önünde ciddi engeller olduğunu belirterek, “İşçinin önce resmi arabulucu sürecine zorunlu olarak girmesi, mahkeme masrafı adı altında en az 1000 TL ödeme yükü, avukat ücretinin çalışan için ayrı bir külfet oluşturması gerekmektedir” diye konuştu. Yahyaoğlu, “Zaten ücretini alamamış olan işçi bu süreci yürütemiyor. Sonunda ceketini alıp gidiyor. Ödemeyen patron ise kârlı çıkıyor. Bu kabul edilemez. Adalete erişimin önündeki engeller kaldırılmalıdır” ifadelerini kullandı.
‘Oda kahvaltı’ çağrısı
Turizmde kalite sorununa da değinen Yahyaoğlu, denetimsiz şekilde sürdürülen “her şey dahil” sisteminin kalitesizliği ve ucuz-sahte ürün kullanımını artırdığını savundu. Sektörün yeniden ‘oda-kahvaltı’ sistemine dönerek ekstra satışlarla gelir yaratabileceğini belirtti. Yahyaoğlu, geçmişte birçok tesiste uygulanan maaş+prim sisteminin yeniden gündeme alınması gerektiğini söyledi. Ekstra satışlardan elde edilen gelir üzerinden personelin yüzde 10-15 oranında prim almasının hem çalışan motivasyonunu hem de hizmet kalitesini artıracağını ifade etti. Turizmde sendikasızlığın büyük bir sorun olduğunu kaydeden Yahyaoğlu, çalışanların aidiyet ve sürdürülebilirlik duygusunun zayıfladığını belirtti. “İşyeri demokrasisi kurulamıyor, motivasyon sağlanamıyor” diyen Yahyaoğlu, sektörün bu nedenle kalıcı bir istihdam yapısı kuramadığını dile getirdi.
‘Stajyerlere MOBBİNG uyarısı’
Kadın çalışanların turizmde yoğun şekilde yer aldığını hatırlatan Yahyaoğlu, işverenler, bakanlık ve yerel yönetimlerin iş birliğiyle kreş ve etüt evleri kurulmasının önemine dikkat çekti. Bu adımın, kadınların sırf çocuk bakım yükü nedeniyle sektörden kopmasının önüne geçeceğini söyledi. Açıklamada, staj için işletmelere gönderilen öğrencilerin yaşadığı sorunlar da yer aldı. Yahyaoğlu, stajyerlere yönelik mobbingin önlenmesi için tedbirlerin artırılması ve okulların öğrencilerini sahada yalnız bırakmaması gerektiğini belirtti. “Aksi hâlde okulu bitiren gençler turizmde çalışmak istemiyor” dedi. Yahyaoğlu son olarak turizmin ülke için stratejik bir sektör olduğuna dikkat çekerek, hedeflenen 100 milyon turist ve 120 milyar dolar gelir için 5-7 milyon turizm işçisine ihtiyaç duyulacağını söyledi. Bu ihtiyacın yabancı ucuz işçi ithaliyle değil, doğru eğitim ve doğru politikalarla Türkiye’nin genç nüfusundan karşılanabileceğini belirten Yahyaoğlu, “Betona yapılan yatırımdan fazla, turizm işçisinin kıymeti bilinmeli. Yetişmiş elemanlar kaybedilmemeli” diye konuştu.
