Karadeniz ve Azak Denizi’nde ticari gemileri, limanları ve tahıl terminallerini hedef alan saldırıların tırmanması üzerine Türk Tarımsal Diplomasi Grubu (TTDG) harekete geçti. Grup, gıda ticaretini ve sivil deniz taşımacılığını çatışmalardan koruyacak 7 maddelik ‘Karadeniz Gıda ve Tarımsal Ticaret Güvenliği Mekanizması’ önerisini kamuoyuna duyurdu. TTDG’nin 31 Ağustos 2026 tarihli politika tavsiye bildirisinde, Rusya ve Ukrayna'nın küresel buğday ihracatındaki yüzde 27'lik payına dikkat çekilerek bölgedeki kesintilerin gıda güvenliğini dünya genelinde tehdit ettiği belirtildi. Bildiride yer alan verilere göre; Ukrayna'nın 1-21 Ağustos dönemindeki tahıl ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 69 geriledi. Alternatif Tuna güzergahındaki Sulina Kanalı'nda yaklaşık 70 gemilik kuyruk oluştu. Novorossiysk'te yıllık kapasitesi 14 milyon tonu aşan iki büyük terminal faaliyetlerini durdurdu. Rusya'nın ağustos ayı buğday ihracatının ise 4,5 milyon tondan 2,2 milyon tona gerileyeceği öngörülüyor. Chicago buğday vadeli işlemleri temmuz başından 20 Ağustos'a kadar %17'den fazla artış gösterdi.
7 maddelik güvenlik mekanizması
Türkiye’nin kolaylaştırıcılığında; BM, ilgili uluslararası kuruluşlar, Karadeniz ülkeleri ve finans/sigorta sektörlerinin katılımıyla yürütülmesi planlanan mekanizmanın temel esasları şu şekilde sıralandı: “Tahıl terminalleri, silolar ve yükleme tesisleri için çatışmasızlık düzenlemesi yapılması. Tarımsal ürün taşıyan gemiler için şeffaf bildirim ve koordinasyon sistemi kurulması. İstanbul'daki Müşterek Koordinasyon Merkezi tecrübesiyle Türkiye'nin kolaylaştırıcı rol üstlenmesi. Gemilerin sivil niteliğini ve rotasını teyit edecek gönüllü bir şeffaflık sistemi oluşturulması. Finans ve sigorta piyasalarının katılımıyla sivil gemilere risk güvencesi sağlanması. Tuna limanları, demiryolu ve karayolu bağlantılarının kapasitesinin artırılması. FAO, WFP ve IGC verileriyle piyasaların izlenmesi, kritik eşiklerde insani yardım ve finansman araçlarının devreye sokulması.”
Uluslararası topluma acil çağrı
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Tarım Kurulu Başkanı Melisa Tokgöz Mutlu liderliğindeki 87 üyeli TTDG, savaşın tamamen sona ermesi beklenmeden gıda güvenliği için ortak bir zemin kurulabileceğini vurguladı. Grup; BM, FAO, WFP, IMO, ilgili ülke yönetimleri ve sektör temsilcilerine zaman kaybetmeden yeni bir mutabakat için temas başlatma çağrısında bulundu.
