İklim krizi, okyanusların ekolojik dengesini tehdit ederken denizlerdeki değişimlerin daha etkin izlenmesi için yeni bir iş birliği modeli gündeme geldi. COP31 kapsamında gerçekleştirilen “Geleceğin okyanus gözlemleri için bir plan inşa etmek” başlıklı oturumda, okyanus araştırmalarının yalnızca bilimsel çalışmalarla sınırlı kalmaması gerektiği belirtildi. Bilim dünyası, sanayi kuruluşları, finans sektörü ve sivil toplum temsilcilerinin ortak hareket etmesinin önemine dikkat çekilen panelde, deniz ekosistemlerini korumaya yönelik yenilikçi projeler ele alındı.
Bilim ve sanayi güçlerini birleştiriyor
Oturumun açılışında konuşan Ulusal Oşinografi Merkezi (NOC Innovations) temsilcisi Philip Bishop, geleneksel okyanus araştırmalarının sınırlarının aşılması gerektiğini söyledi. Yaklaşık 70 yıldır faaliyet gösteren merkezin, kıyı bölgelerinden 6 bin metre derinliğe kadar geniş bir alanda araştırmalar yürüttüğünü belirten Bishop, bilimsel uzmanlığın endüstriyel imkânlar ve toplumsal ihtiyaçlarla birleştirilmesinin önemini vurguladı.
Bishop, okyanus gözlemlerinin kapasitesini artırmak için yalnızca akademik çevrelerin değil, denizcilik ve sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren paydaşların da sürece dahil edilmesi gerektiğine işaret etti.
Finansman olmadan sürdürmek zor
Global Ocean Trust kurucusu ve kıdemli danışmanı Thorsten Thiele ise okyanusların korunmasında finansal kaynakların belirleyici rolüne dikkat çekti. Yaklaşık 25 yıllık finans deneyimi ve son 10 yıldır yürüttüğü mavi finans çalışmaları hakkında bilgi veren Thiele, derin okyanus sensörlerinin geliştirilmesine yönelik ortak çalışmaların önemini anlattı. Okyanus ekonomisinin uzun vadede sürdürülebilir olabilmesi için bilimsel verilerin güçlü finansal modellerle desteklenmesi gerektiğini belirten Thiele, bilimsel araştırmaların ekonomik değer oluşturabilecek projelere dönüştürülmesinin önemini ortaya koydu.
Küresel eşitsizliklere dikkat çekildi
Sürdürülebilir Kalkınma İçin Lloyd Merkezi Direktörü ve IUCN Dünya Çevre Hukuku Komisyonu üyesi Dr. Freedom-Kai Phillips de okyanus araştırmalarındaki bölgesel eşitsizlikleri gündeme taşıdı. Küresel Güney ülkelerinin geleneksel araştırma süreçlerinde dezavantajlı konumda kaldığını belirten Phillips, bu eşitsizliğin giderilmesi için yeni iş birliklerine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Phillips, deniz çayırları ve mangrov ormanlarının restorasyonuna yönelik yatırımların önemine değinirken, Van Oord gibi sektör temsilcileriyle kurulan ortaklıkların saha çalışmalarının operasyonel kapasitesini önemli ölçüde artırdığını aktardı.

Denizlerin nabzı sensörlerle tutuluyor
Panelde, bilimsel araştırmaların endüstriyel teknolojilerle desteklendiği somut projeler de paylaşıldı. Endüstriyel uzaktan kumandalı su altı araçlarına (ROV) entegre edilen “Borabox” sensör paketiyle okyanus asitlenmesi takip ediliyor. Sistem, deniz suyundaki pH ve alkalinite gibi temel değişkenleri ölçerek okyanuslardaki kimyasal değişimlerin izlenmesine katkı sağlıyor. Dünyanın farklı bölgelerinden alınan tortu örnekleriyle mavi karbon depoları incelenirken, Karadeniz'deki deniz altı heyelanları ve Brezilya'daki kritik tetik balığı yumurtlama alanları da araştırma çalışmalarının kapsamına alındı.
Gemiler de bilimsel gözlem ağına katılıyor
Oturumda öne çıkan projelerden biri de “Okyanustaki Gözler” girişimi oldu. Proje kapsamında gemi mürettebatının günlük faaliyetleri sırasında karşılaştıkları deniz canlılarını ve su altındaki gelişmeleri görüntüleyerek bilim insanlarına ulaştırmaları teşvik ediliyor. Binlerce gemi ve ROV mürettebatına yönelik bilgilendirme çalışmalarıyla desteklenen girişim sayesinde, nadir görülen altı solungaçlı köpekbalığı gibi türlerin yaşam alanları ve ekolojik özellikleri hakkında önemli veriler toplanıyor. İlk gözlemleri 2005 yılına uzanan çalışmaların, sonraki yıllarda elde edilen yeni bulgularla genişletildiği belirtildi. Panelin sonunda, çok paydaşlı projelerin hayata geçirilmesinde kültürel farklılıkların ve operasyonel engellerin aşılmasının önemine dikkat çekildi. Bilim insanları ile sanayi kuruluşları arasındaki iş birliklerinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanırken, okyanusların korunmasında daha kapsamlı bir gözlem ağı oluşturulmasının küresel iklim mücadelesine önemli katkı sağlayacağı ifade edildi.




