Türkiye’nin yaş sebze ve meyve deposu Antalya’da tarım sektörü tarihinin en zorlu dönemlerinden birini geçiyor. Yıllık 7 milyon tona yaklaşan üretim hacmine rağmen, artan maliyetler ve kronikleşen yapısal sorunlar çiftçiyi üretimden kopma noktasına getirdi. Anahtar Parti Antalya İl Tarım Politikaları Başkanı Cemil Çobanoğlu, kentin tarımsal geleceğine dair hazırladığı raporu kamuoyuyla paylaşarak "acil önlem" çağrısında bulundu.
Girdi maliyetleri katlandı
Cemil Çobanoğlu, raporda özellikle son üç yılda tarımsal girdi maliyetlerinde yaşanan kontrolsüz artışa dikkat çekti. Çiftçinin en büyük gider kalemlerinden olan gübre fiyatlarının yüzde 200’ün üzerinde arttığı belirten Çobanoğlu, mazotun toplam üretim maliyetindeki payının yüzde 30’lara dayandığını ifade etti. Sera üretiminde hayati önem taşıyan enerji maliyetlerinin ise yüzde 150 oranında yükselmesi, üreticinin kar marjını tamamen eritmiş durumda.
Tarım alanları yok oluyor
Başkan Çobanoğlu, Antalya’nın doğal kaynaklarına yönelik tehditlerin de sıralandığı açıklamada şu çarpıcı verileri paylaştı: “Yer altı su seviyeleri her yıl ortalama 1–2 metre çekiliyor. Bu durum hem sulama maliyetlerini artırıyor hem de suya erişimi imkansızlaştırıyor. Son 10 yılda kıyı ovalarındaki en verimli tarım arazileri, imar ve rant baskısı nedeniyle kaybedildi.” Uzmanlar, bu sürecin gıda güvenliğini doğrudan tehdit ettiği konusunda hemfikir.
‘Tarlada ucuz, rafta pahalı’
Cemil Çobanoğlu, pazarlama zincirindeki kopukluğa değinilen raporda, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkının bazı ürünlerde yüzde 300’e ulaştığını vurguladı. Üreticinin ucuza sattığı ürünün sofraya fahiş fiyatla gelmesinin, mevcut sistemin sürdürülemez olduğunun en net kanıtı olduğu ifade edildi. Yıllık yaklaşık 2 milyar dolarlık ihracat potansiyeline sahip olan Antalya’da; pazar bağımlılığı, pestisit kalıntısı nedeniyle geri dönen ürünler ve yüksek lojistik maliyetleri sektörün elini kolunu bağlıyor. Ayrıca tapu sorunları nedeniyle ÇKS kaydı yaptıramayan binlerce çiftçinin devlet desteğinden mahrum kalması, kayıt dışılığı tetikleyen bir diğer unsur olarak öne çıkıyor.
Çözüm önerileri sunuldu
Anahtar Parti Antalya İl Tarım Politikaları Başkanı Cemil Çobanoğlu, çözüm için şu somut adımların atılmasını önerdi: “Girdi maliyetlerini düşürecek denetlenebilir bir sistem kurulmalı. Arz-talep dengesini koruyacak sürdürülebilir bir modele geçilmeli. Tarım arazilerini betona karşı koruyacak tavizsiz yasalar çıkarılmalı. Tarım politikaları Ankara’dan değil, yerelde üreticiyle birlikte şekillendirilmeli. Gerekli adımlar atılmazsa yaşanan daralma büyük bir gıda krizine dönüşecektir."
