Mutfaklarımızın vazgeçilmezi olan gıdaların taze veya bozulmuş olduğunu anlamak bazen tamamen şans eseri gibi gelebilir. Ancak doğa, her meyvenin, sebzenin ve etin tazeliğini veya bayatlığını kendine has renk işaretleriyle gözler önüne serer. Doğru renk ipuçlarını ve değişimleri bilmenin hem sağlıklı beslenmenin hem de mutfakta israfın önüne geçmenin en pratik yolu olduğunu vurgulayan Gıda Mühendisleri Odası (GMO) Antalya Şube Başkanı Ali Manavoğlu, alışveriş sepetini doldururken gıdaların dış yüzeylerindeki renk cümbüşünün arkasındaki gerçeklerin bilinmesi gerektiğini belirtti.
Gıda güvenliğinde renk analizinin en kritik örneklerinden birinin patateste karşımıza çıktığını ifade eden Manavoğlu, patatesin kabuğunda görülen hafif yeşil renk veya çimlenme belirtilerinin sıradan bir görsel kusur değil, doğrudan zehirlenme riskinin habercisi olduğunu söyledi. Güneş ışığına maruz kalan patateslerin ‘solanin’ adı verilen toksik bir bileşik ürettiğini ve bu yeşilimsi rengin o maddenin biriktiğini gösterdiğini belirten Manavoğlu, bu tür patatesleri tüketmenin mide bulantısı, kusma ve baş ağrısı gibi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıda bulundu. Manavoğlu, muzun kabuk renginin de olgunluk derecesini ele verdiğini, canlı sarı rengin ideal tüketim zamanını gösterirken, üzerindeki küçük kahverengi beneklerin meyvenin tatlandığının işareti olduğunu, ancak kabuğu tamamen siyaha bürünmüş muzların aşırı olgunlaşma nedeniyle çürümeye yüz tuttuğunu aktardı.
Meyve ve sebze reyonları
Meyve ve sebze reyonlarındaki renk okuma sanatının domates ve karpuzla devam ettiğini belirten Ali Manavoğlu, canlı ve homojen bir kırmızı renge sahip domatesin yeterli likopen ve olgunluk seviyesine ulaştığını gösterdiğini; sap kısmında beyaz veya sert yeşil halkalar barındıran domateslerin ise genellikle erkenden koparılmış ve lezzetten yoksun olduğunu ifade etti. Yaz aylarının gözdesi karpuzda ise kabuğun koyu yeşil ve açık yeşil çizgilerinin net bir kontrast oluşturması gerektiğine dikkat çeken Manavoğlu, karpuzun altındaki zemin renginin sarı veya krem tonlarında olmasının olgunlaştığını kanıtladığını, bu kısmın beyaz ve mat kalmasının ise meyvenin ham ve lezzetsiz olduğunun açık bir göstergesi olduğunu dile getirdi.
Güvenlik sınırına dikkat
Et ve tavuk reyonlarında renk değişiminin doğrudan bir güvenlik sınırı olduğunu vurgulayan Manavoğlu, kırmızı ette parlak ve canlı kırmızı tonların tazeliğin simgesiyken, et renginin koyulaşmasının, kahverengileşmeye veya grileşmeye başlamasının oksidasyonun ve bozulma sürecinin başladığını gösterdiğini söyledi. Tavuk etinde ise hafif pembe ve parlak dokunun güvenli olduğunu, sarımtrak lekeler veya mat gri tonların asla tüketilmemesi gerektiğini belirten Ali Manavoğlu, gıda alışverişinde bu küçük renk detaylarına dikkat etmenin sağlıklı bir sofra kurmanın en güvenli anahtarı olduğunu sözlerine ekledi.
