Nesiller

Önceki yazımızda PCIe'yi bilgisayarın içindeki bir otoyol sistemine benzetmiş ve x1, x4, x8 ve x16 gibi şerit kavramlarının ne anlama geldiğinden bahsetmiştik. Bu otoyol sisteminde bahsedilmesi gereken bir diğer önemli kavram da PCIe'nin neslidir (sürümüdür). Şerit sayısını otoyolun genişliği olarak düşünürsek, nesilleri de o otoyoldaki hız sınırı olarak düşünebiliriz. Yıllar içinde teknoloji geliştikçe farklı nesiller ortaya çıkmıştır. Bunlardan bazıları şunlardır:

- PCIe 3.0

- PCIe 4.0

- PCIe 5.0

- PCIe 6.0

Yeni nesiller genel olarak çok daha yüksek veri aktarım kapasitesi sunar. Hatta PCIe dünyasında değişmez bir kural vardır: Her yeni nesil, bir önceki neslin veri aktarım hızını tam ikiye katlar.

Bazı Yanlış Bilinenler

"PCIe 5.0 olan bir ekran kartı, PCIe 4.0 anakartta çalışmaz."

Genellikle ekstrem bir durum olmadığı sürece çalışması beklenir çünkü PCIe standartları geriye ve ileriye dönük uyumluluk hedefiyle tasarlanır. Dolayısıyla PCIe 5.0 destekli bir cihaz, uygun koşullarda daha eski bir PCIe sürümüyle de çalışabilir. Ancak burada atlanmaması gereken önemli bir detay var: Sistem her zaman en yavaş halkanın hızında çalışır. Yani PCIe 5.0 bir kart PCIe 4.0 yuvaya takıldığında sistem çalışmaya devam eder ancak ekran kartı PCIe 4.0 standardının sunduğu bant genişliği ve hız sınırıyla kısıtlanır.

"PCIe sadece ekran kartları içindir."

Hayır. Ekran kartları PCIe'nin en popüler kullanım alanı olsa da tek değildir. Özellikle NVMe SSD'ler sayesinde PCIe, depolama dünyasında da çok önemli bir hale geldi. SSD'ler dışında ağ kartları, ses kartları ve görüntü yakalama kartları (capture card) gibi pek çok farklı donanım da PCIe kullanabilir.

"x16 her zaman x8'den iki kat hızlıdır."

Teorik olarak daha fazla şerit, daha fazla bant genişliği sağlayabilir. Ancak gerçek performans kullanılan donanıma ve iş yüküne bağlıdır. Bir donanımın x16 bağlantı kapasitesine sahip olması, her zaman x8 ile arasında hissedilir bir performans farkı olacağı anlamına gelmez. Yani yolun geniş olması yeterli değildir. Bu yolun genişliğinden faydalanacak düzeyde bir veri trafiği de olmalıdır.

Barış Baran ÇİÇEK