“ Küresel ekonomik dalgalanmaların ve mali disiplin arayışlarının sürdüğü bu dönemde, bütçede tasarruf adımları büyük önem taşıyor. Görev süresi sona eren eski milletvekillerinin emeklilik bütçesindeki payı ve bu sistemin günümüz gerçeklerine göre yeniden düzenlenmesi talebi, toplumsal adalete ve mali istikrara katkı sunacak rasyonel bir adım olarak değerlendirilebilir.”

Ekonomik göstergelerin mali disiplini ve tasarrufu zorunlu kıldığı dönemlerde, kamu bütçesindeki harcama kalemleri her zaman yapıcı tartışmaların odağı olur. Kamu bütçesinde etkin bir yönetim sergilenmesi hedeflenirken, üzerinde durulan hassas alanlardan biri de yasal mevzuat gereği eski milletvekillerine ödenen emeklilik maaşlarıdır. Toplumun farklı kesimlerinden gelen yapıcı öneriler, demokratik temsiliyet görevlerinin doğasına ve bütçe dengelerine dayanmaktadır: Siyaset ve milletvekilliği bir kariyer mesleği olmaktan ziyade, belirli bir dönem için üstlenilen geçici bir kamu görevidir. Dolayısıyla, bu görev sona erdiğinde bütçeye getirilen yükümlülüklerin de rasyonel sınırlar içinde kalması beklenmektedir.

Demokratik sistemlerde parlamento üyeliği, millete hizmet amacıyla üstlenilen en onurlu geçici makamlardan biridir. Bu durum bir mesleki kariyer yolu olmadığı için, yasal olarak hak edilen emeklilik imkanlarının ve bütçe paylarının, sosyal devletin genel dengeleri gözetilerek yeniden formüle edilmesi makul bir bütçe politikası adımıdır. Güncel verilere göre, Türkiye'de eski dönemlerde görev yapmış yaklaşık 3.500 emekli milletvekili bulunmaktadır. Mevcut yasal mevzuat uyarınca bu kapsamda ödenen emekli maaşları aylık 201.677 TL seviyesindedir. Meclis bünyesinde aktif görevine devam edip bu haktan da yararlanan yaklaşık 450 vekilin toplam bütçe maliyetleri dikkate alındığında, sadece emekli vekillerin bütçeye getirdiği aylık doğrudan yük yaklaşık 705 milyon TL'yi, yıllık bazda ise 8,4 milyar TL’yi bulmaktadır.

Mali kaynakların en verimli şekilde kullanılması hedeflenirken, bu tür yüksek bütçeli kalemlerde revizyona gidilmesi, hem bütçe dengelerini rahatlatacak hem de kamuda tasarruf iradesinin samimiyetini pekiştirecektir. Toplumun geniş kesimlerinin ekonomik sorumluluk üstlendiği fırtınalı dönemlerde, yönetim mekanizmalarının da bu tasarruf süreçlerine yasal düzenlemelerle öncülük etmesi yadsınamaz bir bütçe ihtiyacıdır.

Tabii ki sistemin mevcut yapısını koruma yönündeki hukuki gerekçeleri de göz ardı etmemek gerekir. Yasama organı üyelerinin görev süreleri bittikten sonra da belirli bir mali güvenceye sahip olması, onların görev başındayken her türlü maddi kaygıdan ve dış etkiden uzak, tamamen bağımsız kararlar alabilmesini sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. Devlet idaresinde üst düzey sorumluluk almış kişilerin, temsil ettikleri makamın vakarına uygun bir yaşam standardını sürdürmesi kurumsal devamlılık açısından savunulan bir yaklaşımdır.

Bununla birlikte, değişen ekonomik koşullar bu sistemlerin tamamen ortadan kaldırılmasını değil, toplumsal adalet duygusunu zedelemeyecek makul bir düzeye çekilmesini gerekli kılmaktadır. Çözüm, sistemi tamamen yok etmek yerine, yasal mevzuatı güncelleyerek daha dengeli bir yapı kurmaktan geçmektedir. Örneğin; eski milletvekillerinin emeklilik yaş, prim ve süre şartları genel sosyal güvenlik standartlarına daha fazla yaklaştırılabilir veya bütçe payları sembolik seviyelere çekilerek revize edilebilir.

Sonuç olarak; bütçe disiplininin ve toplumsal huzurun korunması adına hiçbir yasal düzenleme ya da bütçe kalemi eleştiriden ve gelişimden muaf değildir. Kamuda gerçekçi bir tasarruf hamlesi planlanıyorsa, mevzuattaki bu tür alanları masaya yatırarak reform kıvılcımını çakmak, yasama kurumunun genel bütçe dengelerine ve toplumsal güvene sağlayacağı en büyük katkılardan biri olacaktır.

Eski denizcilerin dediği gibi: "Fırtınanın şiddeti ne olursa olsun, martı sevdiği denizden asla vazgeçmez." Bu aziz millet de ne kadar zorlu ekonomik dönemlerden geçerse geçsin adalet ve hakkaniyet arayışından vazgeçmeyecektir; yeter ki yönetim felsefesi rotayı her zaman ortak vicdana doğru kırsın.

Selametle…

İzzet ÜNLÜ

Antalya Denizcileşme Platformu Başkanı