2025 yılı, Türkiye’de tüketim alışkanlıklarının hem ekonomik koşullar hem de değişen yaşam tarzları doğrultusunda yeniden şekillendiği bir dönem olarak kayda geçti. Yüksek enflasyon, sıkı para politikası, krediye erişimdeki sınırlamalar ve hane halkı bütçelerinde artan hassasiyet, tüketicileri daha seçici ve temkinli hale getirirken; buna rağmen bazı ürün grupları öne çıkmayı başardı. Cep telefonları, blazer ceketler ve robot süpürgeler, 2025 boyunca hem fiziksel mağazalarda hem de e-ticaret platformlarında en çok ilgi gören ürünler arasında yer aldı. Bu tablo, Türkiye’de tüketimin tamamen durmadığını, aksine ihtiyaç, statü ve konfor ekseninde yeniden tanımlandığını gösterdi.
Akıllı telefon: Zorunlu tüketimin yeni tanımı
2025’te cep telefonları, klasik anlamda “lüks” kategorisinden giderek uzaklaşıp, adeta zorunlu tüketim kalemi haline geldi. Bankacılık işlemlerinden kamu hizmetlerine, uzaktan çalışmadan eğitim ve sosyal yaşama kadar pek çok alanın mobil uygulamalar üzerinden yürütülmesi, akıllı telefonu temel bir ihtiyaç konumuna taşıdı. Tüketiciler için telefon artık yalnızca iletişim aracı değil; aynı zamanda cüzdan, kimlik, ajanda ve ofis işlevi gören çok amaçlı bir cihaz haline geldi.
Ekonomik koşullar nedeniyle 2025’te tüketicilerin büyük bölümü en pahalı modeller yerine “fiyat-performans” ürünlerine yöneldi. Orta segment telefonlar, özellikle uzun pil ömrü, güçlü kamera ve güncel yazılım desteği sunan modellerle dikkat çekti. Taksit imkanlarının sınırlı olmasına rağmen operatör kampanyaları ve yenileme programları, cep telefonu satışlarını canlı tuttu. Eski telefonunu satıp üzerine fark ödeyerek yeni modele geçen tüketici profili yaygınlaştı.
Ayrıca ikinci el ve yenilenmiş telefon pazarında da ciddi bir büyüme gözlendi. Garanti sunan, sertifikalı yenilenmiş cihazlar hem daha uygun fiyatları hem de çevresel duyarlılık açısından tercih edildi. Bu eğilim, Türkiye’de tüketicinin artık yalnızca “en yenisini” değil, “en mantıklısını” aradığını ortaya koydu.
Blazer ceket: Gündelik hayatın yeni klasiği
2025’te alışveriş tercihlerinde öne çıkan bir diğer ürün ise blazer ceket oldu. Blazer, klasik takım elbise ceketinin resmiyetinden uzak, günlük giyimle kolayca kombinlenebilen yapısıyla geniş bir kitleye hitap etti. Uzaktan ve hibrit çalışma modelinin kalıcı hale gelmesi, ofis giyimini de dönüştürdü. Tam takım elbiseler yerini, şık ama rahat parçalara bıraktı.
Blazer ceket, bu dönüşümün simge ürünlerinden biri haline geldi. Erkeklerde kot pantolon ve spor ayakkabıyla, kadınlarda ise tişört, elbise ya da sneaker ile birlikte kullanılan blazer’lar hem iş toplantılarında hem de sosyal hayatta “şık ama zahmetsiz” bir görünüm sundu. 2025’te özellikle sade renkler, oversize kesimler ve mevsimsiz kumaşlar ön plana çıktı.
Ekonomik belirsizliklerin arttığı dönemlerde tüketicinin daha “zamansız” ve uzun süre kullanılabilecek ürünlere yöneldiği biliniyor. Blazer ceket de bu eğilimin somut bir yansıması oldu. Birden fazla ortamda giyilebilen, modası çabuk geçmeyen bu parça, tüketicinin “az al, uzun kullan” yaklaşımıyla örtüştü. Yerli markaların yanı sıra hızlı moda markalarının da blazer koleksiyonlarını genişletmesi, rekabeti artırırken fiyatların görece erişilebilir kalmasını sağladı.
Robot süpürge: Konfor ve zaman tasarrufunun sembolü
2025’te dikkat çeken bir diğer ürün grubu ise robot süpürgeler oldu. İlk bakışta lüks tüketim ürünü gibi görünen bu cihazlar, zamanla hane halkı için ciddi bir konfor ve verimlilik aracı haline geldi. Özellikle büyük şehirlerde uzun çalışma saatleri, trafik ve artan yaşam temposu, ev işlerine ayrılan zamanı azaltırken; robot süpürgeler bu boşluğu doldurdu.
Robot süpürge tercihinde, 2025’te fiyat kadar fonksiyonellik de belirleyici oldu. Haritalama yapabilen, mobil uygulama üzerinden kontrol edilebilen, mop özellikli ve evcil hayvan tüylerine uygun modeller öne çıktı. Tüketiciler, bir kez yüksek gibi görünen bu harcamayı, uzun vadede zaman ve emek tasarrufu olarak değerlendirdi.
Ayrıca pandemi sonrası dönemde hijyen hassasiyetinin kalıcı hale gelmesi de robot süpürge talebini destekledi. Evde çocuk bulunan aileler, evcil hayvan sahipleri ve çalışan çiftler, bu ürün grubunun en önemli alıcı kitlesini oluşturdu. Kampanya dönemlerinde ve online alışveriş festivallerinde robot süpürgeler, en çok sepete eklenen ürünler arasında yer aldı.
E-ticaret ve kampanya odaklı alışveriş
2025’te cep telefonu, blazer ceket ve robot süpürge gibi ürünlerin öne çıkmasında e-ticaretin rolü büyük oldu. Tüketici, artan fiyatlar karşısında daha fazla karşılaştırma yapma ihtiyacı duydu. Fiyat karşılaştırma siteleri, kullanıcı yorumları ve kampanya bildirimleri, alışveriş sürecinin vazgeçilmez unsurları haline geldi.
Özellikle büyük indirim günleri, maaş dönemleri ve özel kampanyalar, talebin belli zamanlarda yoğunlaşmasına neden oldu. Tüketici, plansız harcamadan kaçınarak “doğru zamanda, doğru fiyata” alışveriş yapmaya çalıştı. Bu durum, markaları da daha agresif kampanya stratejileri geliştirmeye itti.
Tüketimde yeni denge arayışı
2025’in alışveriş tercihleri, Türkiye’de tüketimin tamamen kısıldığı bir dönemden ziyade, daha bilinçli ve seçici hale geldiğini gösterdi. Cep telefonu, blazer ceket ve robot süpürge gibi ürünler; bir yandan modern yaşamın gerekliliklerini karşılarken, diğer yandan tüketicinin statü, konfor ve işlevsellik beklentilerine cevap verdi.
Bu tablo, önümüzdeki dönemde de benzer bir tüketim deseninin süreceğine işaret ediyor. Türkiye’de hane halkı, gelir-gider dengesini daha dikkatli kurmaya çalışırken; gerçekten ihtiyaç duyduğu, hayatını kolaylaştıran ve uzun vadede değer sunan ürünlere harcama yapmayı tercih ediyor. 2025, bu anlamda “çok tüketim” değil, “akıllı tüketim” yılının güçlü bir örneği olarak hafızalara kazınıyor.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
[email protected]
