Bir iş yerinde başarılı olmak için sadece çok çalışmak her zaman yeterli olmuyor. Elbette bilgi, deneyim ve emek çok önemli. Ancak bunların yanında bir başka gerçek daha var. O da doğru insanlarla tanışmak, fikir alışverişi yapmak ve kendini gösterebilecek ortamlarda bulunabilmek. İş dünyasında buna "network", yani iş ağı kurmak deniliyor.
Ne yazık ki birçok kurumda bu fırsatlar herkese eşit şekilde sunulmuyor. Bazı çalışanlar yöneticilere daha yakın olabiliyor, önemli toplantılara katılabiliyor, özel projelerde görev alabiliyor ya da üst düzey yöneticilerle aynı ortamda bulunabiliyor. Diğer çalışanlar ise ne kadar başarılı olurlarsa olsunlar bu imkânlardan uzak kalabiliyor. İşte bu durum zamanla kurum içinde ciddi bir adalet sorunu oluşturuyor.
Düşünün ki aynı odada çalışan iki kişiden biri sürekli yeni projelere davet ediliyor, yöneticilerle yemeklere katılıyor, farklı şehirlerde düzenlenen toplantılarda yer alıyor. Diğeri ise sadece günlük işlerini yapıyor ve kimse tarafından fark edilmiyor. Elbette ilk çalışanın kariyerinde daha hızlı ilerleme ihtimali artıyor. Çünkü insanlar onu tanıyor, yaptığı işleri görüyor ve yeni fırsatlar sunuyor. Diğer çalışan ise aynı başarıyı gösterse bile görünür olmadığı için geride kalabiliyor.
Bu durum çalışanların moralini de olumsuz etkiliyor. İnsanlar bir süre sonra "Ne kadar çalışırsam çalışayım fark edilmeyeceğim." diye düşünmeye başlıyor. Böyle bir ortamda motivasyon azalıyor, işe olan bağlılık zayıflıyor. Çalışanlar kendilerini geliştirmek yerine sadece verilen işi yapıp eve gitmeyi tercih edebiliyor. Çünkü emeklerinin karşılığını alamayacaklarına inanıyorlar.
Aslında kurumlar için de bu büyük bir kayıp anlamına geliyor. Sessiz çalışan ama çok başarılı olan birçok kişi kendini gösterecek fırsat bulamadığı için geri planda kalıyor. Oysa bu insanlar doğru destekle önemli projelere imza atabilir, kuruma büyük katkılar sağlayabilir. Fakat görünmeyen yetenekler zamanla başka kurumlara gitmeyi tercih ediyor. Böylece kurum hem yetişmiş insanını hem de gelecekte elde edeceği başarıları kaybediyor.
Network denildiğinde akla sadece samimi ilişkiler gelmemeli. Asıl önemli olan, herkesin fikirlerini paylaşabileceği, yöneticilerle iletişim kurabileceği ve kendini anlatabileceği ortamların oluşturulmasıdır. Kurum içinde düzenlenen toplantılar, eğitimler, ortak çalışma grupları, sosyal etkinlikler ve proje ekipleri bu açıdan büyük önem taşıyor. Eğer bu etkinliklere sürekli aynı kişiler davet ediliyorsa, diğer çalışanlar doğal olarak dışlanmış hissediyor.
Bazı kurumlarda çalışanlar yalnızca kendi birimlerinde görev yapıyor ve diğer departmanlardaki insanlarla hiç tanışamıyor. Bu da hem bilgi paylaşımını azaltıyor hem de ekipler arasında iletişim sorunlarına yol açıyor. Oysa farklı bölümlerde çalışan insanların bir araya gelmesi yeni fikirlerin ortaya çıkmasını sağlar. Bir muhasebe çalışanının üretim bölümündeki bir personelle yaptığı kısa bir sohbet bile önemli bir sorunun çözümüne katkı sunabilir.
Yöneticilerin burada çok önemli bir sorumluluğu bulunuyor. Sadece yakın çevresindeki çalışanlarla iletişim kurmak yerine herkesle eşit mesafede olmaya özen göstermeleri gerekiyor. Başarılı çalışanların görünmesini sağlayacak sistemler kurulmalı. Yeni projelerde görev dağılımı yapılırken hep aynı isimler yerine farklı çalışanlara da şans verilmelidir. Böylece herkes kendini geliştirme fırsatı yakalayabilir.
Özellikle genç çalışanlar için bu konu daha da önemlidir. İş hayatına yeni başlayan biri, doğru insanlarla tanışma fırsatı bulamazsa kendini geliştirmekte zorlanabilir. Deneyimli çalışanlarla aynı projelerde yer almak, onların bilgi ve tecrübelerinden yararlanmak gençlerin kariyer yolculuğunu hızlandırır. Eğer bu kapılar kapalı tutulursa hem çalışan hem de kurum kaybeder.
Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte ağ kurma konusu daha farklı bir boyut kazandı. Ofiste çalışanlar birbirleriyle daha kolay iletişim kurarken uzaktan çalışanlar zaman zaman yalnız kalabiliyor. Bu nedenle çevrim içi toplantılar, ortak proje çalışmaları ve dijital iletişim platformları daha verimli kullanılmalıdır. Herkesin söz alabileceği ve katkı sunabileceği bir çalışma kültürü oluşturulmalıdır.
İş dünyasında başarının yalnızca tanıdık ilişkilerine bağlı olması doğru değildir. Asıl değer verilmesi gereken unsur; bilgi, üretkenlik, dürüstlük ve çalışkanlıktır. Eğer insanlar sadece güçlü bağlantıları olduğu için yükseliyor, diğerleri ise geride bırakılıyorsa kurum içinde güven duygusu zedelenir. Güvenin olmadığı yerde ise uzun vadeli başarıdan söz etmek mümkün değildir.
Kurumlar artık çalışan memnuniyetini sadece maaşla ölçmüyor. Adalet, fırsat eşitliği, iletişim ve gelişim imkânları da en az ücret kadar önem taşıyor. Çalışanlar kendilerini değerli hissettikleri kurumlarda daha uzun süre kalıyor, daha verimli çalışıyor ve başarıya daha fazla katkı sağlıyor.
Sonuç olarak kurum içinde ağ kurma imkânlarının eşit olması yalnızca çalışanların değil, kurumun geleceği açısından da büyük önem taşıyor. Her çalışanın kendini gösterebileceği, fikirlerini rahatça paylaşabileceği ve yöneticilere ulaşabileceği bir çalışma ortamı oluşturulmalıdır. Fırsatların belirli kişilere değil, emeği ve başarısıyla öne çıkan herkese açık olduğu kurumlar hem daha güçlü ekipler kuracak hem de daha sürdürülebilir başarılar elde edecektir. Çünkü gerçek başarı, yalnızca birkaç kişinin değil, bütün çalışanların potansiyelini ortaya çıkarabilen kurumların eseridir.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
