ABD ekonomisinin gücünü ve geleceğe ilişkin büyüme potansiyelini değerlendirmede en önemli göstergelerden biri istihdam verileridir. Çünkü istihdam yalnızca kaç kişinin iş bulduğunu gösteren bir istatistik değildir. Aynı zamanda tüketim harcamalarını, hane halkı gelirlerini, şirketlerin üretim kararlarını, enflasyonu ve Federal Reserve'in (FED) para politikası tercihlerini doğrudan etkileyen temel ekonomik göstergeler arasında yer alır.
6 Kasım 2026 tarihinde açıklanan ekim ayı istihdam verileri, ABD iş gücü piyasasının beklentilerden daha güçlü bir performans sergilediğini ortaya koydu. Tarım dışı istihdam ekim ayında 165 bin kişi arttı. Piyasa beklentisi ise yaklaşık 59 bin kişilik artış yönündeydi. Böylece gerçekleşen istihdam artışı beklentilerin oldukça üzerine çıktı. İşsizlik oranı da eylül ayındaki yüzde 4,2 seviyesinden yüzde 4,1'e geriledi.
Bu sonuçlar, ABD ekonomisinde istihdam piyasasının henüz belirgin bir zayıflama sürecine girmediğini gösteriyor.
İstihdam artışında hangi sektörler öne çıktı?
Ekim ayında istihdam artışının sektörlere dağılımı dikkat çekiciydi. Profesyonel ve iş hizmetlerinde 70 bin, sağlık hizmetlerinde 42 bin, ulaştırma ve depolama sektöründe 25 bin, imalat sanayisinde ise 19 bin kişilik artış gerçekleşti. Özel sektör toplam istihdamı 159 bin kişi yükseldi.
Özellikle profesyonel hizmetler ve sağlık sektöründeki istihdam artışı, ABD ekonomisinde hizmet ağırlıklı büyüme yapısının devam ettiğini gösteriyor. İmalat sanayisindeki 19 bin kişilik artış ise üretim faaliyetleri açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir.
Ağustos ve eylül ayı verilerinde yapılan yukarı yönlü revizyonlar da dikkat çekti. Ağustos istihdam artışı 133 binden 186 bine, eylül artışı ise 29 binden 60 bine yükseltildi. İki aylık toplam revizyon 84 bin kişilik ilave istihdam anlamına geliyor.
Ücretler ve enflasyon arasındaki hassas denge
Ekim ayında özel sektör çalışanlarının ortalama saatlik ücreti 38 dolara yükseldi. Yıllık ücret artışı yüzde 3,1 olarak gerçekleşti. Ücretlerdeki yükseliş çalışanların satın alma gücü açısından önem taşısa da enflasyonla mücadele bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Ücret artışlarının verimlilik artışıyla desteklenmesi ekonominin sağlıklı büyümesine katkı sağlar. Ancak ücretler üretkenlikten daha hızlı yükselirse şirketlerin maliyetleri artabilir. İşletmeler bu maliyetleri fiyatlara yansıttığında enflasyon üzerindeki baskı yeniden güçlenebilir.
Dolayısıyla FED açısından yalnızca yeni istihdam edilen kişi sayısı değil, ücretlerin seyri ve hizmet enflasyonuna olası etkileri de önem taşıyor.
FED'in faiz politikası nasıl etkilenebilir?
Ekim ayı verileri FED ‘in aralık ayında gerçekleştireceği faiz toplantısı öncesinde önemli bir gösterge niteliğinde. İstihdamın beklentileri aşması ve işsizlik oranının gerilemesi, ekonominin faiz indirimlerine rağmen güçlü kalabileceği düşüncesini destekliyor.
Bununla birlikte güçlü istihdam verisi tek başına faiz indiriminin erteleneceği anlamına gelmez. FED kararlarında enflasyon, ücretler, iş gücüne katılım ve ekonomik büyüme birlikte değerlendirilir.
Benim değerlendirmeme göre ABD ekonomisinde asıl mesele, istihdam yaratma kapasitesinin korunmasıyla enflasyonun kontrol altında tutulması arasındaki dengenin sağlanmasıdır. Ekonomi güçlü kalırken fiyat istikrarının bozulmaması, FED ‘in en önemli sınavlarından biri olmaya devam edecektir.
Türkiye ekonomisi açısından olası sonuçlar
ABD istihdam verileri Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler açısından da önemlidir. Güçlü istihdam, ABD ekonomisinin canlı kaldığını ve doların küresel finans sistemindeki konumunun desteklenebileceğini düşündürebilir. Bu durum gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye hareketleri, döviz kurları ve dış finansman maliyetleri üzerinde etkili olabilir.
FED ‘in faiz indirimlerini yavaşlatması halinde doların güçlenmesi ve küresel finansman koşullarının sıkı kalması ihtimali artabilir. Türkiye'nin dış borçlanma maliyetleri ve portföy yatırımları da bu gelişmelerden etkilenebilir. Buna karşılık ABD ekonomisinin güçlü kalması, Türkiye'nin ihracat pazarları açısından belirli fırsatlar yaratabilir.
Sonuç olarak ekim ayı istihdam verileri ABD ekonomisinin dayanıklılığını ortaya koymuştur. Ancak tek bir aylık veriden kalıcı bir ekonomik eğilim çıkarmak doğru değildir. Önümüzdeki aylarda istihdam artışının devam edip etmeyeceği, ücretlerin enflasyonla ilişkisi ve FED ‘in vereceği kararlar küresel piyasaların yönünü belirleyecektir. Ekonomide önemli olan yalnızca yeni işlerin yaratılması değil, bu istihdamın sürdürülebilir büyüme ve refah artışına dönüşmesidir.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
