Ülkemizde seracılık yapılan sahil bölgelerinde yeni üretim sezonu başlıyor. Yeni üretim sezonunda sebze fideleri dikilirken dikkat edilmesi gerekenler hususunda bazı uyarılarda bulunmaya çalışacağız.
Öncelikle fide dikimi öncesi toprak hazırlığı ile başlayalım. Sera alanlarında solarizasyon ve solarizasyon + fumigasyon yapıldıysa işlemlere PE örtülerin kaldırılmasıyla başlıyoruz. Plastik örtüler dikkatli şekilde kaldırılmalıdır. Fumigasyon yapıldıysa toprağın havalandırılması önemlidir. Çünkü kullanılan gaz formuna dönüşen kimyasalların topraktan uzaklaşmasına dikkat edilmelidir. Etkinliği devam eden ilaçlar sağlığımıza zarar verebilir. En az bir hafta beklenmelidir. Eğer fumigasyon yapılmadıysa toprak tavı kaçmadan işlenmelidir.
Yetiştirilecek sebze türüne göre taban gübresi uygulanacaksa mutlaka toprak analizi dikkate alınmalıdır. Organik gübre kullanılacaksa temiz olduğundan emin olduğumuz bir organik gübre kullanılmalı. Organik gübrenin bitkilerin kök bölgesine gelmesi önemlidir.
Fideler dikilmeden sera etrafına böcek girişini önleyecek perdeler yerleştirilmelidir. Hem bazı sinek ve kelebek girmesini engellemeli hem de hıyar yetiştiriciliği yapılacaksa arı girişinin önüne geçilmelidir. Ayrıca sera içerisinde bazı zararlılara karşı genel bir ilaçlama yapılabilir.
Bununla birlikte toprak işlenirken ya da işlendikten sonra, damlama sulama sistemi yerleştirilmeden önce ve özellikle solarizasyon + fumigasyaon yapılmadıysa, aşılı fide kullanılmayacaksa bitkilerin kök bölgesine gelecek şekilde toprak kökenli hastalıklara karşı fungusit uygulaması ihmal edilmemelidir. Eğer toprak kökenli hastalıklara karşı önlem alınmaz ise üretim boyunca farklı sorunlarla karşılaşma ihtimali çok yüksektir.
Sebze fidelerini firmalardan teslim alırken son derece dikkatli olunmalıdır. Siparişi kim verdiyse o kişi teslim almalıdır. Fideler teslim alınırken anacın adı, çeşidin adı ne istendiyse o olmalıdır. Fidelerin üzerinde hastalık ve zararlı belirtisi olmamalıdır. Bu hususlara dikkat edilmez ve itiraz edecek aşamaya gelirseniz bilgi eksikliği bulunmamalıdır. Aksi durumda hataların hepsi çiftçi üzerinde kalabilir.
Fideleri toprakla buluşturmadan önce toplu haldeyken beyaz sinek vb. zararlılara karşı insektisit uygulaması püskürtülerek ya da daldırılarak yapılabilir. İlacın sistemik etkili olması önemlidir. Yine fideler dikilmeden önce daha iyi köklenme ve daha iyi beslenmesi için bazı solüsyonlara daldırılabilir. Örneğin mikoriza uygulaması ile bitkiler fosfor, çinko gibi minerallerden daha iyi yararlanır.
Farklı bakterileri için mikrobiyal gübreli solüyonların kullanılması bitkilerin daha iyi köklenmesini sağladığı gibi topraktaki fosfor, potasyum, demir gibi minerallerden daha iyi yararlanır. Bu da verime ve kaliteye yansır. Ayrıca bazı bakterilerin toprak kökenli hastalıklara karşı etkili olduğu unutulmamalıdır.
Bütün hazırlıklar tamamlandıktan sonra fideler toprağa dikkatlice şaşırtılmalıdır. Dikim sırasında köklere ve gövdeye zarar verilmemeli, çalışan personelin hijyen kurallarına dikkat etmesi sağlanmalıdır. Özellikle sıcak topraklarda yetiştirilen hıyar gibi hassas türlerde ve kesekli topraklarda dikim sırasında daha özenli çalışılması gerekir.
Aşılı fidelerde ise aşılama noktasının toprak altında kalmamasına, toprağa temas etmemesine özellikle dikkat edilmelidir. Ayrıca aşılı fideler teslim alınırken aşı birleşim yerlerinin sağlamlığı mutlaka kontrol edilmelidir.
Dikim tamamlandıktan hemen sonra mutlaka can suyu verilmelidir. Can suyu, fidelerin şaşırtma şokunu daha kolay atlatmasını sağlar ve yeni ortama uyum sürecini hızlandırır. Sezonun ilk sulaması olarak kabul edilen bu uygulama ihmal edilmemelidir.
Fide dikiminin ardından seraya sarı ve mavi yapışkan tuzaklar asılmalıdır. Özellikle beyazsinek, trips ve Tuta absoluta gibi zararlıların erken tespiti açısından bu tuzaklar büyük önem taşır. Ancak tuta tuzaklarının sera içerisine kelebekleri çekme ihtimali ihmal edilmemelidir.
Üreticilerimizin sık yaptığı hatalardan biri, fide dikilir dikilmez yoğun gübreleme programlarına başlamaktır. Oysa fide önce toprağa tutunmalı ve kök sistemi gelişmelidir. Kökler aktif çalışmaya başladıktan sonra gübreleme programı uygulanmalıdır.
Ayrıca bitki gelişimini hızlandırmak ya da yavaşlatmak amacıyla gereksiz hormon içerikli ürünlerin kullanılması da doğru değildir. Dikkatli olunmalıdır. Bilinçsiz uygulamalar gelişim bozukluklarına ve kalite kayıplarına neden olabilir.
Yeni sezonun ilk günlerinde yapılacak her doğru uygulama, sezon sonunda daha yüksek verim ve kalite olarak geri döner. Gereksiz gübre, ilaç ve benzeri girdilerin (piyasada çok fazla gereksiz girdi olduğu unutulmamalı) kullanımından kaçınmak hem üretim maliyetlerini düşürecek hem de çevre ve insan sağlığının korunmasına katkı sağlayacaktır.
Yeni üretim sezonunun tüm üreticilerimize bol kazançlı, sağlıklı ve bereketli geçmesini diliyorum.
