Türkiye'nin bereketli Akdeniz kuşağı yıllardır portakal, mandalina ve limon üretiminde dünyanın önemli merkezlerinden biri olmuştur. Özellikle Mersin, Adana, Hatay, Antalya ve Muğla illerinde binlerce aile geçimini turunçgil üretiminden sağlamaktadır. Ancak son yıllarda yaşanan fiyat dalgalanmaları ve özellikle üretici fiyatlarındaki düşüşler, çiftçinin geleceğe umutla bakmasını zorlaştırmaktadır.

Bugün bir markette tüketici yüksek fiyatlarla karşılaşırken, üretici çoğu zaman ürününü maliyetini karşılayacak fiyatlardan satamamaktadır. Gübre, zirai ilaç, sulama, enerji, işçilik ve taşıma maliyetleri son yıllarda ciddi şekilde artarken, bahçe çıkış fiyatları aynı oranda yükselmemiştir. Özellikle mandalinada yüksek üretim miktarları nedeniyle arz fazlası oluşması, üreticinin pazarlık gücünü azaltmaktadır. Son sezon verileri de mandalina üretiminde önemli bir artış yaşandığını göstermektedir.

Sorunun en tehlikeli yönü ise kısa vadeli fiyat düşüklüğü değildir. Asıl risk, üreticinin “Bu iş artık yapılmaz” düşüncesiyle bahçesine yatırım yapmayı bırakması veya ağaçlarını sökmesidir. Bir turunçgil bahçesi birkaç ayda kurulmaz. Bir limon veya portakal bahçesinin ekonomik verime ulaşması yıllar alır. Bugün üretimden çekilen çiftçinin yarattığı boşluk, gelecekte arz açığı ve yüksek tüketici fiyatları olarak geri dönebilir.

Bu nedenle konu yalnızca çiftçinin sorunu olarak değerlendirilmemelidir. Turunçgil sektörü; ihracat, istihdam, kırsal kalkınma ve gıda güvenliği açısından stratejik öneme sahiptir. Özellikle Mersin ve Adana gibi bölgelerde binlerce tarım işçisi, paketleme tesisi ve nakliye firması bu üretim zincirine bağlıdır.

Unutmayalım… Tarımda kaybedilen bir sezon telafi edilebilir. Ancak üretimden vazgeçen bir çiftçiyi yeniden toprağa döndürmek çok daha zordur. Türkiye'nin turunçgilde sahip olduğu üretim gücünü koruyabilmesi için bugünden harekete geçmek zorundayız. Çünkü bahçeyi terk eden çiftçi yalnızca kendi gelirini değil, ülkenin gıda güvencesini de beraberinde götürmektedir.

Sormadan edemiyorum. Foncuların yurt dışına götürdüğü paraların bir kısmını tarıma kaydırabilseydik, en azından narenciye sektörü daha iyi konumda olabilir miydi?