1276/1859 senesinde Antalya’da dünyaya gelen Yusuf Talat Efendi, müderris Ahmed Efendiʼnin oğludur.
İlkokul (ibtidaiyyeyi) ve ortaokulu (rüşdiyyeyi) memleketi bulunan Antalyaʼda tamamladıktan sonra İstanbul’da Fatih Câmi-i Şerîf‟i dersiâmlarından el-Hâc Hafız Şükrü Efendiʼden medrese müfredâtını tamamlayarak icâzetnâme aldı. Arapça ve Farsça dillerine vakıftı.
3 Recep 1298/1 Haziran 1881’de Antalya’da imtihanla dersiam oldu ve Antalya Muratpaşa Camii Külliyesi’nde günlük üç akçe vazîfe verildi. 20 Şevval 1311/26 Nisan 1894 tarihinde aylık yüz altmış dokuz kuruş maaşla Antalya Müftülüğü’ne tayin kılındı. 13 Şevval 1311/19 Nisan 1894 tarihinde hârici Bursa müderrisliği verildi. 13 Safer 1313/5 Ağustos 1895 tarihinde Antalya Müftülüğü’nden azledildi. 8 Şaban 1318/1 Aralık 1900 aylık yüz altmış dokuz kuruş maaşla ikinci defa Antalya Müftülüğü’ne tayin edildi.
2 Rebiulâhir 1308/15 Kasım 1890 iki yüz otuz altı kuruş maaşla Antalya Rüşdiye Mektebi ilk öğretmen vekâletinde dört ay istihdam olunduğu kayıtlı ise de Maarif Nezareti’nden gönderilen 23 Cemaziyelâhir 1314/29 Kasım 1896 tarihli yazıda buna dair bir kaydın bulunmadığı ifade edilmiştir.
Yusuf Talat Efendi, II. Abdülhamid döneminin son senelerinde taltif edilenlerdendi. Antalya halkı ve eşrafı ile iyi ilişkileri olan sosyal bir ilim adamı idi. Devlet meselelerinde de çözümler üretmek için farklı girişimlerde bulunmuş cemiyetçi özelliği ile öne çıkmıştı. Bu özelliklerini çekemeyenlerin resmi makamlara sık sık şikayetlerine maruz kaldı. 1909 Nisan ve Mayıs aylarında Mutasarrıf Akif tarafından Dâhiliye Nezareti’ne iletilen telgraflarda, Antalya Müftüsü Yusuf Talat, Mevlevi Şeyhi Hüsameddin Efendi, Defter-i Hâkâni Memuru Kadri Bey ve Mehmed Münir’in bazı kişilerle Mevlevihane’de gizli toplantılar yaptığı ve ihtilâl çıkararak hükümeti devirmeyi planladıkları iddia edilmişti. İttihad Kulübü’nün kurucuları arasında yer alan Yusuf Talat Efendi, Antalya mutasarrıfı Akif Bey tarafından hükümet aleyhinde faaliyetlerde bulunduğu iddiası ile şikayet edilmiş, bir an evvel görevden alınması istenmişti. Yusuf Talat 28 Ekim 1908 tarihinde Dâhiliye Nezareti’ne ilettiği telgrafta “hürriyet düşmanı” ve “mütegallibe-i meşhûr” olarak tanımladığı Ömer Lütfi Efendi’nin II. Meşrutiyet’in ilanından sonra nüfuzunu kaybettiğini ve eski nüfuzunu ele almak için Mutasarrıf Akif’le işbirliği yaptığını iddia etmişti.
Siyasi hüvviyeti de olan Yusuf Talat Efendi, 8 Ekim 1908 tarihinde Moravi Münir Bey, Edipzade Ahmed Efendi, İbrişimzâde Mehmed Sadık, Yusuf Cemal Bey ve Hoca Rasih Efendi ile Antalya’da İttihad Kulübü’nün kurulmasında öncülük edenlerdendi. Daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti olan bu kulübün başkanlığını da yapan Yusuf Talat Efendi, siyasi faaliyetlerde de bulunarak Antalya milletvekilliği için aday oldu. 1908 seçimlerinde dokuz oy alabildi. 1912 seçimlerinde de aday oldu lakin seçilemedi.
Antalya’nın İtalyanlar tarafından işgali üzerine 21 Haziran 1919 tarihinde, Belediye Reisi Tosunzâde Hakkı Efendi, Emniyet-i Liva Azasından Civelekzâde İzzet Efendi, Meclis İdare Azasından Abdi Efendizâde Hüseyin Bey, Tüccardan Hacı Hatip Osman Efendi, Belediye Azasından Kesikcizâde Mehmed Efendi, Tüccardan Giritli Mehmed Remzi Efendi (Mehmet Remzi Büyüközer), Tüccardan Bileydizâde Mehmed Mursi Efendi, Dava Vekili İzmirli Ahmed Tevfik Beyler ile Antalya Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni kurdu ve cemiyete başkanlık etti.
1920 yılı seçimlerinde Teke/Antalya Milletvekili seçilerek Meclis-i Mebusan’a dahil oldu. 16 Mart 1920 tarihinde İstanbul’un İngilizler tarafından işgal edilmesi ile meclis dağıtılınca 66 günlük mebusluk/milletvekillik görevi sona erdi. Yusuf Talat Efendi 25 Mayıs 1938 tarihinde vefat etti.
(Meşrutiyet’in ilanından hemen sonra gerçekleştirilen seçimlerde Antalya mebusu seçilen Elmalılı Küçük Hamdi Efendi 1910’un başlarında “İttihâd ve Terakkî aleyhinde bir fırka vücuda getirmek için” İttihâd ve Terakkî’den istifa etmişti. Bu istifa, İttihâd ve Terakkî programından daha elverişli bir program takip etmek mümkün olmayacağından, başta Yusuf Talat Efendi ile Rasih Efendi olmak üzere bazı Antalyalı müderrislerin tepkisini çekmiştir. Bkz. Tasvir-i Efkâr, 14 Şubat 1325/27 Şubat 1910) (Bkz. BOA. DH. SAİD. 140/359; Evren Dayar, Antalya’da Devlet ve Eşrâf İlişkileri, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, Antalya 2016)
