İnsan, inandığı değerleri korumak ve yaşatmak adına bazen farkında olmadan o değerlerin özünden uzaklaşabilir. Hatta din adına yaptığını düşündüğü bazı davranışlarla dinin kendisine zarar verebilir. Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri de Allah adına konuşmak, Allah'ın söylemediği bir sözü O'na isnat etmek ve din adına kesin hükümler ortaya koymaktır.
Acaba Müslümanlar olarak Allah'ın ne dediğini, neyi emrettiğini ve neleri yasakladığını ne kadar biliyoruz? Din adına duyduğumuz her sözü araştırmadan kabul ediyor, her anlatılanı dinin bir hükmü gibi mi değerlendiriyoruz?
Kur'an-ı Kerim, Allah adına yalan söylemeyi ve O'na iftira etmeyi son derece ağır bir sorumluluk olarak bildirmektedir.
Âl-i İmrân suresinin 78. ayetinde, dillerini Kitap'la eğip bükerek insanların Allah'ın kitabından olmayan bir şeyi kitaptan sanmalarına sebep olanlardan söz edilir. Allah katından olmadığı hâlde, "Bu Allah katındandır." diyenlerin Allah hakkında yalan söyledikleri bildirilir.
En'âm suresinin 21. ayetinde ise Allah'a iftira edenden veya O'nun ayetlerini yalanlayandan daha zalim kimsenin olamayacağı ifade edilir.
Yûnus suresinin 69. ayetindeki uyarı da son derece açıktır:
"De ki: Allah hakkında yalan uyduranlar asla kurtuluşa eremezler."
Bu ayetler üzerinde düşünmek gerekiyor. Çünkü Allah adına konuşmak, yalnızca bir düşünceyi ifade etmek değildir. Bir sözü Allah'a mal etmek, onun ilahî bir hüküm olarak algılanmasına da sebep olabilir.
Peki, din adına konuşurken kullandığımız ifadelerin gerçekten Allah'ın kitabında bir karşılığı var mı? Yoksa zaman içerisinde duyduğumuz, öğrendiğimiz ve sorgulamadan benimsediğimiz sözleri Allah'ın hükmü gibi mi sunuyoruz?
Bir başka önemli mesele de Peygamberimizin adına söz söylemektir. Bir sözün "Resulullah buyurdu ki..." ifadesiyle aktarılması, onun gerçekten Peygamberimize ait olduğunu kendiliğinden ispatlamaz. Bir sözün yaygın biçimde söylenmesi, kitaplarda yer alması veya insanlar tarafından benimsenmesi de doğruluğuna tek başına delil değildir.
Elbette Peygamberimizin sünneti, örnekliği ve Kur'an'ı açıklayan rehberliği Müslümanlar için önemlidir. Ancak ona ait olmayan bir sözü ona nispet etmek de ciddi bir sorumluluktur. Bu sebeple rivayetleri ilmî ölçülerle değerlendirmeli, Peygamberimizin adına konuşurken dikkatli olmalıyız.
Unutmayalım ki Peygamber sevgisi, ona nispet edilen her sözü sorgulamadan kabul etmek değil, onun gerçek örnekliğini doğru anlamak ve yaşamaktır.
Allah'ın söylemediğini Allah'a, Peygamberimizin söylemediğini Peygamberimize mal etmemek, Müslüman olmanın gerektirdiği bir dürüstlüktür.
Çünkü din adına söylenen her sözün bir sorumluluğu, Allah adına söylenen her sözün ise hesabı vardır.
